II SA/Wr 131/04

sygn. akt II SA/Wr 131 /04 1 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Halina Kremis Sędziowie: Sędzia NSA - Julia Szczygielska (sprawozdawca) Asesor WSA - Alicja Palus Protokolant: Magda Mikus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję D. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania J. i G. F. zapewnienia opieki i właściwych warunków bytowania 28 sztuk bydła I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we W. na rzecz skarżącej G. F. kwotę 10 zł /dziesięć złotych/ tytułem zwrotu niszczonego wpisu od skargi. Sygn. akt II SA/Wr 131/04 2 Uzasadnienie W dniu [...]r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w W. wydał na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 10 ustaw}'' z dnia 24 kwietnia 1997r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierzaj;, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 752 ze zm.) oraz art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. Nr 106, poz. 1002) decyzję znak [...] Nr [...], którą w związku ze stwierdzeniem, iż warunki utrzymania stada 28 sztuk bydła nie odpowiadają wymogom art. 12 ust. 1 i 2 ustaw o ochronie zwierząt, nakazano właścicielom tego stada J. i G. F. zapewnienie tym zwierzętom opieki i właściwych warunków bytowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G. F. domagając się jej uchylenia w części dotyczącej zobowiązania skarżącej do zapewnienia bydłu opieki i właściwych warunków bytowania. Wskazała przy tym, że od [...]r. zmuszona była opuścić mieszkanie i gospodarstwo rolne z powodu wieloletniego znęcania się nad nią J. F . Od tej pory przebywa w Ośrodku lnterwencyjno-Mediacyjnym dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w W . W dniach [...],[...],[...],[...] i [...] r. przyjeżdżała do domu i zajmowała się wygłodzonym bydłem, jednak w dniu [...]r. mąż wraz z dwoma sąsiadami nie wpuścił jej do mieszkania. W dniu [...]r. sprzedała 7 sztuk bydła celem zapłaty zaległych kredytów. Obecnie pozostało 21 sztuk bydła. Jak wskazała strona, ponieważ przebywanie wraz z mężem we wspólnym gospodarstwie naraża ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty zdrowia a nawet życia, mimo poczynionych wysiłków, nie może ona wykonać obowiązków, wynikających w decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w W . Stąd też należy uznać, iż skoro J. F. nie pozwala jej zająć się bydłem, cały ciężar zapewnienia zwierzętom opieki i właściwych warunków bytowania powinien spoczywać wyłącznie na nim. Decyzją z dnia [...]Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 kpa, D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż odwołanie nie jest zasadne. Skarżąca sama przyznała, że wielokrotnie udawała się na miejsce pobytu stada, aby się nim zajmować, a nawet dokonała sprzedaży części zwierząt. Skoro pozostaje faktycznym współwłaścicielem stada to znaczy, że obowiązki wynikające z decyzji również jej muszą dotyczyć. Ponadto organ odwoławczy wskazując na faktycznie niezwyczajną sytuację odwołującej się, stwierdził, iż może ona korzystać z asysty policji w zakresie wykonywania przysługującego jej prawa własności. Organ zasugerował również, że istnieje możliwość podjęcia pilnych czynności dotyczących zniesienia współwłasności w zakresie przedmiotowego stada. Organ administracji weterynaryjnej nie Sygn. akt II SA/Wr 13 i/04 3 posiada kompetencji w sprawach dotyczących osobiście odwołującej się i musi wykonywać obowiązki wypływające z obowiązujących go przepisów. Z tych powodów uznano, że odwołanie G. F. nie jest zasadne. Z powyższą, decyzją nie zgodziła się G. F., która wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, domagając się jej uchylenia. Strona podniosła, iż nie kwestionuje, a także w odwołaniu nie kwestionowała, iż obowiązek zapewnienia chowanemu bydłu właściwych .warunków należy do jej powinności z racji współposiadania przedmiotowego stada. Intencją skarżącej było jedynie wskazanie bezowocności podejmowanych przez nią prób zajęcia się zwierzętami. Zdaniem skarżącej sprawowanie opieki nad zwierzętami w asyście funkcjonariuszy policji, wbrew twierdzeniom organu, nie jest możliwe, a to z tej przyczyny, że policja nie jest w stanie każdorazowo zapewnić jej swojej obecności w trakcie wykonywania przez nią obowiązków gospodarskich. Jak wskazuje skarżąca, występowała o taką pomoc we wprowadzeniu na teren wspólnego gospodarstwa rolnego i karmienia zwierząt, ale spotykała się zazwyczaj z odmową, uzasadnioną brakiem możliwości angażowania funkcjonariuszy. W tym stanie rzeczy, wbrew nietrafnej ocenie organu odwoławczego, skarżąca z winy swego męża nie może w pełni wykonywać przysługującego jej prawa własności. Odnosząc się do sugestii, co do możliwości zniesienia współwłasności przedmiotowego stada bydła, strona podniosła, iż dopiero w z dniem [...] r. uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w Ś., rozwiązujący jej małżeństwo z J. F., z tą zatem chwilą może ona czynić starania o podział majątku objętego uprzednio ustawową wspólnością majątkową. Podjęcie zabiegów mających na celu zbycie przedmiotowych zwierząt w czasie trwania wspólności majątkowej wymagałoby zgody męża, a tej, wobec jego wrogości, nie można było oczekiwać. Reasumując, skarżąca wskazała, iż nie uchyla się od wykonywania ciążących na niej powinności i w przeciwieństwie do męża czyni nieustannie starania o zapewnienie chowanemu bydłu warunków wymaganych przepisami prawa. Z faktu jednak, że wrogie nastawienie męża czyni niemożliwym sprostanie przez skarżącą tym obowiązkom, nie można wyprowadzać niekorzystnych dla niej konsekwencji. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii we W. wniósł ojej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, Sygn. akt II SA/Wr 131/04 4 to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art.l & 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. 153, poz. 1269/ w związku z art.3 &2 pkt.2 ustawy z dnia 30 sieipnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art.l51 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja D. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we W. z dnia [...]r., Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 & 1 pkt. 1 lit. a i c ustany z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, co powoduje, iż decyzje te podlegają, usunięciu z obrotu prawnego. Podstawową kwestią jest udzielenie odpowiedzi, czy organ pierwszej instancji miał dostateczną podstawę do wydania w niniejszej sprawie decyzji powołując się na przepis art. 12 ust.l i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt (Dz. U. Nr 106, poz. 1002). Zgodnie z ust.l tegoż przepisu, kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych warunków bytowania , Warunki chowu lub hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała lub innych cierpień /ust.2/. Przepis ten wskazuje zatem podmioty zobowiązane do dbania o zwierzęta tak w czasie chowu jak i hodowli , wyznaczając przy tym granice ustawowe tego obowiązku. Z analizy cyt. wyżej art. 12 ustawy o ochronie zwierząt wynika zatem, że o naruszaniu przez określone podmioty nałożonego tym przepisem obowiązku może być mowa jedynie w sytuacji, gdy przekroczone zostaną ustawowe granice ustalonego obowiązku w dbaniu o zwierzęta. Wskazać przy tym należy, że naruszenie obowiązku utrzymania zwierząt w należytym stanie, stanowi wykroczenie zagrożone z mocy art.37 ust.l w/w ustawą, karą aresztu lub grzywny. W konsekwencji powyższych rozważań, stwierdzić należy, że przepis art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt, nie może stanowić podstawy wydania decyzji administracyjnej, z tej to przede Sygn. akt IISA/Wr 131/04 5 wszystkim przyczyny, że określa jedynie obowiązki wskazanych w tym przepisie podmiotów, które to zaś nie są nakładane decyzją administracyjną,, lecz wynikają wprost z ustawy. Również powołany przez organ pierwszej instancji przepis art. 35 ust. 1 pkt 10 ustaw)' z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 752 ze zm.j, jak i przepis art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, przyznającej inspekcji weterynaryjnej prawo sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt, nie uprawniał organu do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji administracyjnej. Także powołany przez organ przepis art. 104 k.p.a. nie może stanowić samoistnej podstawy do wydania decyzji administracyjnej. Zawarte bowiem w art. 104 k.p.a. stwierdzenie, że załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych załatwienie sprawy, powinno nastąpić w tej formie prawnej. Podstawą prawną decyzji i administracyjnej jest natomiast przepis prawa, powierzający organowi administracji załatwienie sprawy w tej formie prawnej. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, gdzie choćby w wyroku NSA z dnia 7 września 1982r" S.A./Wr 363/82, ONSA 1982, Nr 2, poz.82/, Sąd przyjął, iż organy administracji załatwiają sprawy przez wydawanie decyzji, o których mowa w art. 104 k.p.a., ale tylko "należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych", co oznacza, że forma działania organów ma wynikać z prawa materialnego. Zakładając jednak, że organ uprawniony był. do wydania w przedmiocie wyżej określonym decyzji administracyjnej, to lektura akt sprawy wskazuje, że organ pierwszej instancji wydając skarżoną decyzję nie tylko naruszył przepis art. 10 & 1 k.p.a., lecz także naruszył przepis art. 107 & 3 k.p.a. Ogólne stwierdzenie organu, że: " warunki utrzymania stada 28 szt. bydła nie odpowiada wymogom art. 12 ust. 1,2 ustawy o ochronie zwierząt ...", , stanowi niewątpliwie naruszenie art. 107 & 3 k.p.a., konsekwencją czego jest brak możliwości wypowiedzenia się przez Sąd , czy dokonana ocena faktyczna i prawna przez organ jest zgodna z obowiązującym prawem i czy zachodziły istotne podstawy do zastosowania podstaw, o których mowa w przedmiotowej sprawie. Znaczenie uzasadnienia polega na tym, że dostarcza ono informacji dotyczącej toku rozumowania organu podejmującego decyzję a także przyjętych założeń będących podstawą rozstrzygnięcia. Informacje te są też niezbędne dla strony, która korzystając z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania, a następnie skargi, może wówczas w pełnym zakresie ocenić i ustosunkować się do argumentów organu administracji. Uzasadnienie stanowi przecież Sygn. akt 11 S A/Wr 131/04 6 integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część. Uchybienie to jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że z akt spraw nie wynika, by skarżąca tak przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jak i przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w tym z notatką służbową z dnia [...]r., sporządzoną przez lek. wet. E. G.-G. Obowiązkiem zaś organu było pouczenie skarżącej o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu określonego stronie terminu złożenia przedmiotowego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia skarżącej oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art.10 & 1 k.p.a./por.W.Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, W-wa 1983, str.94/. Z zasadą określoną a art. 10 k.p.a. pozostaje w związku przepis art. 81 k.p.a., który to stanowi, iż okoliczność faktyczna może być uznana za udowodniona, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Zaś okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu, w którym strona nie miała możliwości wzięcia udziału i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem decyzji, nie mogą być uznane za udowodnione /wyrok NSA z dnia 7 listopada 1988 r. sygn. akUVS.A. 701/88/. W konsekwencji powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że materiał dowodowy nie został w niniejszej sprawie wyczerpująco zebrany i rozpatrzony, a stan taktyczny sprawy nie został wyjaśniony w sposób nie budzący wątpliwości, a do czego organy były zobowiązane, zwłaszcza w świetle przepisów art.7 i 77 & ł k.p.a. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie można ocenić czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. W takim przypadku brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ administracji jest w konsekwencji wadliwe /por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1984r., sygn. akt I S.A.508/84, ONSA 2/84, poz. 1 00/. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art.145 & 1 pkt.l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy.