II SA/Wr 131/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Anna Siedlecka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2015r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję D.Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu przeprowadzenia kontroli budynku mieszkalno-usługowego oraz sporządzenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego kominów oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., działając na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał T. F. i H. K. – współwłaścicielkom nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalno-usługowym przy ul. P.[...] we W. (Obręb P. G., AM-[...], dz. nr [...]): - przeprowadzenie kontroli ww. budynku w trybie art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) i funkcjonowania wentylacji nawiewno-wywiewnej w obiekcie, - sporządzenie ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego kominów w ww. budynku w sposób opisany szczegółowo w osnowie decyzji. Ekspertyzę techniczną i kontrolę winny sporządzić i przeprowadzić osoby posiadające odpowiednie uprawnienia. Potwierdzenie uprawnień i zaświadczenie o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego należy dołączyć do ekspertyzy. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że w miesiącu listopadzie 2012 r. do PINB wpłynęły pisma od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i od Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej we W. przekazujące pisma T. F.w sprawie nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem przewodów kominowych w budynku przy ul. P. [...] we W. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. PINB wezwał współwłaścicielki ww. nieruchomości (T.F. i H. K.) do przedlożenia ściśle opisanych w postanowieniu dokumentów. W dniu 2 stycznia 2013 r. do organu wpłynęło pismo T.F., do którego dołączono kserokopie niepoświadczonych szeregu dokumentów. W dniu 9 stycznia 2013 r. do organu wpłynęło pismo H.K. z dnia [...] r. z dołączoną poświadczoną kserokopią protokołu nr [...] z dnia [...]r., wykonanego przez mistrza kominiarskiego inż. J.B.. W dniu 21 stycznia 2013 r. przeprowadzono kontrolę wyżej opisanego budynku. Ustalono, że na parterze budynku znajduje się lokal usługowy – zakład zegarmistrzowski z punktem prasowym i drobną sprzedażą; przewód dymowy pieca podłączony jest do przewodu kominowego, pod stropem widoczna kratka wentylacji grawitacyjnej wywiewnej (kanał wentylacyjny typu Z, wyprowadzony pod stropem przez ścianę zewnętrzną od strony placu S.); świeże powietrze nawiewane jest do lokalu przez kratkę w ścianie zewnętrznej pomieszczenia pomocniczego i kratkę kontaktową w ścianie działowej sali obsługi. W piwnicy budynku ( w całości należącej do T.F.) zamontowany jest kocioł stałopalny na potrzeby dwóch lokali mieszkalnych - lokalu nr 1 na pierwszym piętrze i lokalu nr 2 na drugim piętrze należących do T.F.; kocioł podłączony jest do przewodu kominowego; w pomieszczeniu kotła brak wentylacji wywiewnej, brak drzwi dwa otwory okienne pozbawione stolarki; w lokalach mieszkalnych nie ma pieców, kotłów ani gazowych podgrzewaczy wody; w lokalu nr 1 jest łazienka (wspólna dla obu mieszkań, widoczna kratka wywiewna), na drugim piętrze znajduje się wspólna kuchnia (w kuchni nawiewnik w oknie, kratka wywiewna); w budynku są 4 przewody kominowe. W trakcie kontroli kocioł działał prawidłowo ( w przewodzie słychać było hałas potwierdzający silny ciąg kominowy). T.F. oświadczyła, że często nie może palić w piecu, gdyż występuje zadymienie, wytwarza się czad, dym. Podejrzewa, że piec w zakładzie usługowym podłączony jest do tego samego komina co kocioł w piwnicy. Po analizie zgromadzonych dokumentów organ stwierdził, że strony przedłożyły jedynie inwentaryzację przewodów kominowych, nie przedłożono natomiast : - protokołu kontroli bezpiecznego użytkowania budynku, - protokołu okresowej kontroli ww. budynku, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo budowlane, przeprowadzanej co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego przewodów kominowych, - dokumentów uprawniających osoby dokonujące kontroli do jej przeprowadzenia (właściwe: uprawnienia, zaświadczenia, dyplomy). O powyższych barkach poinformowano strony, które wniosły w miesiącu kwietniu 2013 r. pisma uzupełniające, z jednoczesną informacją o kolejnej interwencji [...]w dniu 7 kwietnia 2013 r. objętej działaniem ratowniczym przy ul. P. [...] we W., w związku z zadymieniem w piwnicy. W dniu 6 listopada 2014 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zagrożenia wynikającego ze stanu technicznego przewodów kominowych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. P. [...] we W., poinformowano także, że organ nadzoru budowlanego przeprowadził w dniu 21 stycznia 2013 r. kontrolę przedmiotowej posesji i czynności kontrolnych sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną, którą włączono jako materiał dowodowy w niniejszej sprawie. W dniu 7 listopada 2013 r. zawiadomiono strony o zakończeniu postępowania i poinformowano o uprawnieniach strony wynikających z art. 10 k.p.a. i możliwości zapoznania się w ciągu 7 dni z materiałem sprawy. Strony nie wniosły nowych dowodów, żądań bądź ich zmiany. Organ ustalił na podstawie dotychczasowych działań kontrolnych, że w obiekcie występują nieprawidłowości związane ze stanem technicznym przewodów kominowych; powtarzające się zadymienie i ulatnianie się tlenku węgla w pomieszczeniu piwnicznym z kotłem centralnego ogrzewania etażowego przynależnym do lokalu nr 1 może wynikać – jak sugerują strażacy biorący udział w akcjach ratowniczych – z nieszczelności i niedrożności przewodów kominowych; dodatkowo dochodzi do częstego zasmołowania przewodu dymowego, co może wiązać się z niską jakością stosowanego opału w kotle. Strony, mimo wezwania organu, nie przedłożyły protokołu z kontroli bezpiecznego użytkowania budynku ani innych aktualnych dokumentów wskazujących na dobry stan techniczny przewodów kominowych i prawidłowe podłączenia do przewodów kominowych wykonane przez osobę ze stosownymi uprawnieniami budowlanymi, wpłynęły zaś informacje o wciąż występujących tych samych nieprawidłowościach. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła T. F., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła bezzasadność, gdyż w to w ramach obowiązków PINB lezy wyznaczenie obiektywnej komisji fachowców i nakazanie im przeprowadzenia kontroli budynku oraz sporządzenie stosownej ekspertyzy technicznej przewodów kominowych. Ponadto wniosła o wydanie zarządzeń pokontrolnych, które docelowo umożliwią jej korzystanie z przewodów kominowych i ogrzewanie mieszkania. Wniosła też o zobowiązanie drugiej współwłaścicielki "do zaprzestania uprawiania bezprawnych i niebezpiecznych praktyk korzystania dla celów grzewczych" z jej "przewodów kominowych" zobowiązanie jej do przedstawienia dokumentów pokontrolnych w zakresie prowadzonego postępowania. D.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. Nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytaczając przepis art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego, wyraźnie podkreślił, że to na właścicielu lub zarządcy ciąży obowiązek utrzymania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, tj. w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz należytym stanem technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Niezbędne do nałożenia obowiązku przez PINB w postaci przeprowadzenia kontroli i przedłożenia ekspertyzy było stwierdzenie, że nieodpowiedni stan obiektu budowlanego lub jego części może spowodować zagrożenie któregokolwiek z wymienionych w art. 62 ust. 3 dóbr, w tym celu organ obowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Do wydania nakazu przeprowadzenia kontroli nie musi istnieć stan zagrożenia. Niezbędne jest natomiast stwierdzenie przez organ, że nieodpowiedni stan obiektu budowlanego lub jego części może spowodować zagrożenie któregokolwiek z wymienionych dóbr. Na postawie art sprawy organ II instancji stwierdził, że w obiekcie występują nieprawidłowości związane ze stanem technicznym przewodów kominowych, powtarzające się zadymienia i ulatnianie się tlenku węgla w pomieszczeniu piwnicznym. Organ stwierdził, że strony nie przedłożyły protokołu kontroli bezpiecznego użytkowania budynku i protokołu (z ostatnie aktualnej, sporządzonej nie później niż rok temu) okresowej kontroli ww. budynku a więc dokumentów skazujących na dobry stan techniczny przewodów kominowych i prawidłowe podłączenia do tych kominów. Nieprawidłowy stan techniczny przewodów kominowych i brak właściwej wentylacji nawiewno-wywiewnej mogą stwarzać zagrożenie życia i zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję DWINB T.F. zgłosiła te same zarzuty co w odwołaniu wskazując na złą wolę organów i działanie na jej szkodę. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazała, że organ odwoławczy, do którego zwróciła się o pomoc, nie tylko pomocy tej nie udzielił, ale poparł w całości decyzję PINB. W tej sytuacji zmuszona jest wnieść skargę do sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przed sądem uczestniczka postępowania H. K. (współwłaścicielka ww. nieruchomości) wniosła o oddalenie skargi uznając, że skarga nie jest słuszna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Stanowiący podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane(j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) stanowi, że właściwy organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. W ocenie sądu prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca nie daje organom nadzoru budowlanego możliwości wyboru w zakresie sposobu rozstrzygnięcia. Użycie w art. 62 ust. 3 in fine zwrotu: "może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego" należy interpretować w ten sposób, że organ obligatoryjnie nakazuje przeprowadzić kontrolę obiektu, a także żąda przedstawienia ekspertyzy obiektu czy tez części obiektu - jeżeli stwierdzony stan techniczny może powodować zagrożenie dla dóbr określonych w tym przepisie, a przeprowadzenie kontroli, w ocenie organu, jest niewystarczające do rozwiania wątpliwości co do stopnia tych zagrożeń. Taka konstrukcja przepisu nie wprowadza więc dla organu możliwości skorzystania z tzw. luzu decyzyjnego. Rzeczą organu jest nałożenie obowiązku przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu jeśli uzna on, że z uwagi na stan techniczny obiektu orzeczenie o przeprowadzeniu kontroli jest niewystarczające. Nałożenie takiego obowiązku, bądź nie, jest zatem zdeterminowane ustaleniami organu co stanu technicznego obiektu lub części obiektu. Użycie w powołanym przepisie zwrotu "może" nie oznacza, że organ w ramach uznania administracyjnego może nie wydać decyzji nakładającej obowiązek, bowiem sposób rozstrzygnięcia na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego zdeterminowany jest stanem faktycznym ustalonym w sprawie. Również w piśmiennictwie i orzecznictwie wskazano, że w zależności od konkretnego stanu faktycznego, ustalenia dokonane przez organ co do stanu technicznego obiektu budowlanego mogą stanowić wystarczającą podstawę do nakazania przeprowadzenia kontroli i w takim przypadku, jeżeli będzie to konieczne, organ nadzoru budowlanego w decyzji może orzec również o obowiązku przedstawienia ekspertyzy. Wyniki przeprowadzonej kontroli oraz treść przedłożonej ekspertyzy mogą stanowić podstawę do podjęcia decyzji przewidzianej w art. 66 bądź art. 67 Prawa budowlanego. Zebrany w badanej sprawie materiał dowodowy i ustalenia dokonane przez organy obu instancji pozwalały im na stwierdzenie istnienia nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego budynku w części odnoszącej się do przewodów kominowych i istniejących do nich podłączeń, mogących spowodować zagrożenie dla: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia, co warunkuje nałożenie obowiązków przewidzianych w przepisie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika bowiem, że w opisanym na wstępie budynku występują stany powtarzającego się zadymienia i ulatniania się tlenku węgla. Organy ustaleń tych dokonały na podstawie: wyjaśnień strony skarżącej, informacji przekazywanych przez Państwową Straż Pożarną o przeprowadzonych interwencjach i sugestiach co do przyczyn występujących zagrożeń. Fakty te nie są elementem spornym w niniejszej sprawie. Nie jest sporna także kwestia dotycząca potrzeby dokonania kontroli obiektu w określonym zakresie przez uprawnioną osobę i na tej podstawie sporządzenia stosownej ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego kominów. Kwestią sporną jest natomiast to, kto ma wykonać ww. obowiązki i kto ma je sfinansować . W ocenie skarżącej obowiązek ten powinien wykonać, w ramach swoich kompetencji, organ nadzoru budowlanego. Stanowisko skarżącej nie znajduje jednakże oparcia w obowiązującego przepisach prawa. Wręcz przeciwnie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, to na właścicielu (współwłaścicielach) lub zarządcy obiektu budowlanego – w myśl art. 61 Prawa budowlanego spoczywa obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 a także zapewnienia dochowując należytej staranności, bezpiecznego użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Podkreślić przy tym należy, że organy nadzoru budowlanego już na etapie postępowania kontrolnego ( a więc poprzedzającego postępowanie jurysdykcyjne), w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty tych ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia (art. 81c ust. 2 p.b.). Tym bardziej zatem w postępowaniu orzeczniczym obowiązki związane z ustaleniem stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części i na tej podstawie zleceniem sporządzenia stosownej ekspertyzy ciążą na właścicielu (współwłaścicielach) lub zarządcy obiektu budowlanego, w myśl art. 61 Prawa budowlanego, czego nie kwestionowała ani w postępowaniu administracyjnym ani tym bardziej w postępowaniu sądowym druga współwłaścicielka ww. budynku – H. K. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.