II SA/Wr 1319/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Anna Stec, Asesor WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania Ł.S. z miejsca pobytu stałego w lokalu w R. [...] we W. oddala skargę. Prezydent W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960), odmówił wymeldowania Ł. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu w R. [...] we W. W uzasadnieniu wskazał, że na wniosek J. S., wszczęto, w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania Ł. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu w R. [...] we W. J.S. podał, że żona nie przebywa w miejscu zameldowania praktycznie od dnia [...], kiedy to po wypadku zamieszkała u córki. Na stałe lokal w R. [...]opuściła w dniu 1[...]. Zabrała wtedy z mieszkania większość swoich rzeczy osobistych i przeprowadziła się do lokalu przy ul. Z. [...] w O. Od czasu wyprowadzki we wspólnym lokalu była zaledwie kilka razy, a wizyty były krótkie. Ł. S. przesłuchana w charakterze strony zeznała, że nie wyprowadziła się z mieszkania w R. [...]. Ma w nim swoje rzeczy osobiste, meble, majątek dorobkowy. Czasowo, w związku z awanturami, które wszczynał mąż, usunęła się ze wspólnego mieszkania i od ok. 1,5 roku częściej mieszka u córki w O. W dniu [...] zgłosiła się do tut. organu ponownie i przedstawiła potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy w okresie od [...] do [...]. w lokalu przy ul. Z. [...] w O., oświadczyła też, że po usunięciu z mieszkania, znoszonych przez męża od lat, niepotrzebnych przedmiotów ponownie się do niego wprowadzi na stałe. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że lokal w R. [...]stanowi współwłasność małżonków J. i Ł. S. (zawiadomienie z Wydziału Ksiąg Wieczystych we W. z dnia [...]). Ł. S. legitymuje się więc samoistnym uprawnieniem do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Uprawnienia tego rodzaju nie traci się przez samą tylko czynność faktyczną, taką jak opuszczenie lokalu. Jego utrata może nastąpić jedynie na mocy stosownego orzeczenia sądu. J.S. nie przedstawił żadnego dowodu świadczącego o utracie przez małżonkę uprawnień do wspólnego zajmowania przedmiotowego lokalu. W myśl art. 15 ust.2 ustawy wymienionej na wstępie właściwy organ wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która : 1) utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo 2) bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą łącznie przesłanki żadnego z dwóch stanów faktycznych powołanego przepisu ustawy, które pozwoliłyby na podjęcie decyzji o wymeldowaniu Ł. S. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nie utraciła ona posiadanych samoistnych uprawnień do przebywania w tym lokalu, co oznacza, że nie może zostać wymeldowana na podstawie pierwszej części wymienionej normy prawnej. Z uwagi zaś na to, że miejsce pobytu w/w jest znane nie można też podjąć decyzji o jej wymeldowaniu w oparciu o część drugą. J.S. wniósł od decyzji odwołanie. Wskazał, że żona wniosła pozew o rozwód i od tego czasu małżeństwo nie istnieje. Mieszkanie kupił uiszczając całą kwotę. Opisuje stosunki z żoną w czasie małżeństwa. Wskazał, że żona wraz z córką wybudowała dom w O. O tym, że Ł.S. przebywa w lokalu sporadycznie świadczy odbieranie przesyłek. Wojewoda D. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stosownie do treści którego, organ właściwy w sprawach ewidencji ludności, zobowiązany jest do podjęcia na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Taki skutek powinien nastąpić, gdy osoba, której postępowanie dotyczy: - utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu, - bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Decyzję o wymeldowaniu należy podjąć także względem osoby, która: - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, - nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, - nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przesłanki opisane w pierwszym stanie faktycznym muszą wystąpić łącznie, by organ meldunkowy mógł podjąć decyzję o wymeldowaniu osoby. Warunek ten dotyczy również i drugiej sytuacji faktyczno - prawnej przytoczonego przepisu. Postępowanie w sprawie wymeldowania Ł. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. R. [...] we W. wszczęte zostało na wniosek J.S. W uzasadnieniu żądania J. S. podał, że wnosi o wymeldowanie żony Ł. S., gdyż od października 1999r. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, że J.S. i Ł.S. są współwłaścicielami lokalu położonego we W. przy ul. R. [...], co potwierdza zapis w księdze wieczystej nr [...] urządzonej dla przedmiotowego mieszkania. Okoliczność tę potwierdziły również zgodnie strony niniejszego postępowania. Ponadto przesłuchana do protokołu w dniu [...], a następnie [...]. Ł. S. podała, iż aktualnie czasowo zamieszkuje w O. przy ul. Z. [...]. Tam też zgłosiła pobyt czasowy do [...] Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy Prezydent W. odmówił wymeldowania Ł.S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. R. [...] we W., ponieważ w sytuacji Ł. S. nie zaistniały przesłanki wymeldowania ani z pierwszej ani z drugiej części art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy. Przedmiotową decyzję zaskarżył J.S. wnosząc od niej odwołanie, w którym ponownie podnosi, że Ł. S. nie mieszka pod adresem zameldowania, a ponadto, że to on poniósł koszty zakupu przedmiotowego lokalu i z tego powodu powinien być traktowany jako jedyny jego dysponent. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Bezspornym w sprawie jest fakt, iż bez względu na to, który z małżonków S. wyłożył środki na zakup spornego lokalu, według zapisów księgi wieczystej S. są jego współwłaścicielami. To zaś oznacza, że Ł. S. posiada samoistne uprawnienie do przebywania w lokalu przy ul. R. [...] we W. Zaś uprawnienie tego rodzaju nie traci się przez fakt opuszczenia mieszkania. Ł. S. nie utraciła zatem uprawnienia do przebywania w lokalu zameldowania, a to wyklucza możliwość orzeczenia o wymeldowaniu wymienionej z miejsca pobytu stałego na podstawie pierwszej części art. 15 ust. 2 cytowanej wcześniej ustawy. Znane jest również miejsce faktycznego pobytu Ł. S. , która zgłosiła, iż czasowo przebywa w O. Wobec tego nie można też podjąć decyzji o wymeldowaniu Ł.S. w oparciu o przesłanki drugiej części art. 15 ust. 2 wspomnianej wyżej ustawy. Wobec powyższego decyzja o odmowie wymeldowania Ł.S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. R. [...] we W. znajduje uzasadnienie w prawie. Dlatego organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. J. S. wniósł na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o wymeldowanie Ł.S. z lokalu w R. [...] we W. Ł. S. nie wiąże przyszłości w lokalu przy R. [...], a ma miejsce zamieszkania w O. Wyjeżdża do Francji, K., O. Mieszkanie wykupił sam, Ł. S. nie dała na ten cel pieniędzy a wybudowała część domu w O. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w ustawie z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960 ze zm.) wykonanie obowiązku meldunkowego (zameldowania, wymeldowania) jest czynnością, którą dokonuje osoba, której tej obowiązek dotyczy. Od tej reguły dokonywanie czynności meldunkowych na podstawie oświadczenia woli osoby, której obowiązek dotyczy, art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wprowadził wyjątki. Według art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zawiera dwie normy prawne będące podstawą wydania decyzji o wymeldowaniu. Według pierwszej normy prawnej, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Rozpoznając sprawę wymeldowania na podstawie pierwszej normy prawnej, organ obowiązany jest ustalić wystąpienie dwóch przesłanek, które muszy wystąpić łącznie, a mianowicie: - po pierwsze, utratę przez osobę, której obowiązek wymeldowania dotyczy uprawnienia do przebywania, Przy rozpoznaniu sprawy należy jednak uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. K 20/01, w którym Trybunał stwierdził "Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (...)". Przy dokonywaniu zatem wykładni art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uwzględnić, że przy rozpoznawaniu sprawy wymeldowania pierwsza przesłanka nie obowiązuje. Druga przesłanka przyjęta w pierwszej normie prawnej zawartej w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to przesłanka: opuszczenia bez wymeldowania dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W sprawie, kwestią sporną pomiędzy stronami jest opuszczenie przez Ł.S. miejsca pobytu stałego. Z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, jak i wyjaśnień strony skarżącej i zainteresowanej w miejscu pobytu stałego Ł.S. ma rzeczy osobiste i przedmioty wyposażenia gospodarstwa domowego. Pobyt u córki oraz zameldowania na czas określony nie mogą być podstawą do ustalenia faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nie można zatem zarzucić wadliwego ustalenia przez organy orzekające stanu faktycznego w zakresie tej przesłanki. Nie można z rozwiązania prawnego przyjętego w art. 8 ust. 1 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wyprowadzić reguły, że zameldowanie na pobyt czasowy i przebywanie w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 2 miesiące powoduje obowiązek zameldowania na pobyt stały. Wyliczone okoliczności, są wyliczeniem przykładowym. Należy jednak podkreślić, że do tych uzasadnionych okoliczności uzasadniających zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące ustawodawca wskazał względy rodzinne. Skarżąca przebywa u córki, co uzasadnia, że są to względy rodzinne. Przy wykładni art. 8 ust. 1 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uwzględnić art. 52 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi "Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wybór miejsca zamieszkania i pobytu". Zapewnia to zainteresowanej swobodę w dokonaniu wyboru miejsca zamieszkania i pobytu. Zainteresowana oświadczyła, że miejscem jej pobytu stałego jest lokal przy ul. R. [...] we W., a miejscem pobytu czasowego lokal przy ul. Z. [...] w O. Organy I i II instancji nie mogły obalić tego oświadczenia woli Ł. S., w świetle zgodnego oświadczenia J. S. i Ł. S., że w lokalu przy R. [...] we W. ma swoje rzeczy osobiste i sprzęty gospodarstwa domowego. Druga norma prawna zawarta w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowi "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania (...) osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Miejsce pobytu Ł. S. było znane zarówno stronie skarżącej, jak i organom orzekającym w sprawie. Nie było zatem podstaw do zastosowania w sprawie wymeldowania Ł. S. drugiej normy prawnej zawartej w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa, które stanowiłyby podstawę do uwzględnienia skargi. Wprawdzie organy orzekające w I i II instancji podjęły czynności w celu ustalenia przesłanki utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, co w świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ma znaczenia prawnego. Ustaliły jednak prawidłowo, że w sprawie nie została spełniona druga przesłanka przyjęta w pierwszej normie prawnej zawartej w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawie zatem nie naruszono prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie prawa materialnego jest podstawą uwzględnienia skargi. Nie naruszono też przepisów prawa procesowego. W tym stanie rzeczy, skarga nie mogła zostać uwzględniona. Z tego powodu, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.