II SA/Wr 141/08

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonego zamiaru realizacji robót budowlanych polegających na wykonaniu podziemnego ujęcia wody postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż jest ona zarejestrowana jako osoba bezrobotna, jej mąż nie osiąga dochodu, a mają na utrzymaniu małoletnia córkę. Poinformowała, iż posiada działkę o pow. 382 m2, którą nabyła za pieniądze podarowane jej przez matkę i którą zamierza zabudować, po otrzymaniu pozwolenia na budowę, ze środków uzyskanych z kredytu. Dodała, iż jej mąż posiada 10 % udział w prawie własności nieruchomości "obciążonej" przez bank na kwotę 100.000 zł. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 14 kwietnia 2008 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała należycie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżąca – pomimo szczegółowego określenia przez referendarza sądowego w zarządzeniu z dnia 8 kwietnia 2008 r. informacji jakie powinna przedstawić w swoim wniosku – nie odpowiedziała na powyższe wezwanie, a w swoim oświadczeniu ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które miałyby świadczyć o złej sytuacji materialnej jej rodziny i braku jakichkolwiek dochodów. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie wskazała z jakiego źródła utrzymuje się jej rodzina (skoro skarżąca twierdzi, iż zarówno ona i jej mąż nie osiągają dochodu) oraz do jakich niezbędnych wydatków jest zobowiązana; nie wykazała, że ona lub inne osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe są osobami bezrobotnymi; nie wyjaśniła czy jej rodzina korzysta z pomocy finansowej osób trzecich lub miejscowej pomocy społecznej; skarżąca nie przedłożyła wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych i nie okreśłiła określenie wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nadto- nie wyjaśniła czyją własnością są nieruchomości położone w [...] i jeśli są własnością jej rodziny, to czy czerpie ona korzyści z ww. nieruchomości np. poprzez wynajem pomieszczeń; skarżąca nie wskazała z jakiego źródła uzyskała środki na pokrycie wynagrodzenia swojego pełnomocnika w wysokości 3. 000 zł (o którym wynagrodzeniu wspomina w skardze) i z jakich źródeł uzyska środki finansowe na realizację zamierzonej inwestycji na działce nr [...] i jeśli to ma być kredyt, to w jaki sposób zamierza go uzyskać (i spłacać) zważywszy na wskazywany we wniosku brak dochodu w rodzinie; nie wyjaśniła także dlaczego nie może uzyskać pomocy finansowej od swojej od swoje matki. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wskazywanie we wniosku braku dochodu (co zgodnie z logiką uniemożliwia zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb życiowych), w sposób oczywisty sugeruje, iż rodzina skarżącej musi posiadać inne źródła dochodów, nie ujawnione w jej oświadczeniu (dochodem dla celów tego postępowania są nie tylko takie środki finansowe które formalnie podlegają opodatkowaniu ale każdy transfer środków pieniężnych pozwalający na pokrywanie wydatków, a zatem może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny np. poprzez pożyczkę lub darowiznę od matki czy od osób trzecich lub może ono wynikać z posiadania zdolności kredytowej, a taką- jak sama skarżąca twierdzi- posiada). W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy ,na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.