II SA/Wr 1414/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie renty socjalnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z [...] nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją organu pierwszej instancji wydaną w dniu [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówiono przyznania skarżącemu renty socjalnej w okresie od 1 lipca 2001r. do dnia 30 października 2001r. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o art. 40 ust. 1 art. 43 ust 6 art. 45, art., 46 ust 6 i art. 11 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej – Dz. U. nr 64 poz. 414 z późn. zm. Jako przyczynę wydania decyzji odmownej organ wskazał na fakt złożenia przez K. R. wniosku o przyznanie renty socjalnej w dniu 2.11.2001r. wraz z wymaganą dokumentacją medyczną, zatem świadczenie pieniężnej z pomocy społecznej nie mogło zostać przyznane za okres poprzedzający złożenie wniosku. Organ podkreślił, że złożenie wniosku w Powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie mogło zostać uznane za złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła M. M. - pełnomocnik K. R. wywodząc, że strona składając wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności spełniła jednocześnie warunki o ubieganie się o rentę socjalną. Podniosła również, że strona jest osobą nieporadną życiowo, upośledzoną umysłowo od urodzenia , analfabetą - zatem Ośrodek Pomocy Społecznej - mając ją pod opieką powinien tak przeprowadzić sprawę administracyjną o przyznanie świadczenia socjalnego (pobieranego wcześniej ), aby nie narazić strony na utratę należnego świadczenia w okresie od 1 lipca 2001r. do dnia 30 października 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] wydaną w wyniku wniesionego odwołania od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że renta socjalna należy do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, których zasady przyznawania i oraz wypłaty reguluje ustawa z 29.11.1990r. o pomocy społecznej – (Dz. U. z 1998r. nr 64 poz. 414). Argumentował, że na mocy przepisu art. 27a tej ustawy prawo do renty socjalnej przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu. Zgodnie z art. 43 ust 6 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się w okresach miesięcznych, począwszy od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Organ podkreślił, że jak wynika z zgromadzonej w sprawie dokumentacji K. R. pobierał rentę socjalna przyznaną do dnia 30.06.2001r. i jeszcze w czasie trwania uprawnień do tego świadczenia tj. w dniu 26.04.2001r. złożył w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie wniosek w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Wniosek ten został rozpatrzony po upływie 6 miesięcy, kiedy to w dniu 24.10.2001r. Powiatowy Zespół ds./ Orzekania o niepełnosprawności ustalił istnienie u skarżącego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres dwóch lat. W ocenie organu odwoławczego samo ustalenie stopnia niepełnosprawności nie rodziło tym samym uprawnień do renty socjalnej. Przewidziany ustawą o pomocy społecznej wniosek o przyznanie renty socjalnej złożony w dniu 2.11.2001r. oznaczać mógł, że renta socjalna, w związku z potwierdzeniem spełnienia wszystkich warunków przewidzianych art. 27a cytowanej ustawy, mogła zostać przyznana począwszy od miesiąca listopada 2001r. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł w uzasadnieniu swojej decyzji, że wypłata renty socjalnej nie mogła nastąpić od miesiąca lipca 2001r., albowiem o wypłacie decyduje miesiąc złożenia w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosku, popartego stosowną dokumentacją. Organ administracji nie działa w tym wypadku z urzędu lecz na wniosek, co wynika z treści art. 38 powołanej ustawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, że decyzja ta jest dla niego wielce krzywdząca, wywodził, że jest osobą niezaradną życiowo, nie umie pisać ani czytać, nie zna pojęcia prawo i nie potrafi niego korzystać. Podkreślił, że do utraty świadczenia z pomocy społecznej nie doszło z jego winy, lecz z winy organów administracji, które nie zachowały obowiązujących terminów do załatwienia sprawy, a zwłaszcza Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w S., wydającego orzeczenie o niepełnosprawności z tak znacznym opóźnieniem, co doprowadziło do złożenia ponownego wniosku o przyznanie renty socjalnej po upływie okresu jej pobierania, a tym samym spowodowało brak świadczenia od lipca do października 2001 roku. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w pełni argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba , że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. , to w oparciu o przepis art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w oparciu o art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykazała, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają wymogom prawa. Odmowa przyznania renty socjalnej umotywowana została przepisem art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. nr 64 poz.414 ze zm.). Przepis ten w czasie wydawania skarżonych decyzji stanowił, świadczenie pieniężne z pomocy społecznej wypłaca się w okresach miesięcznych od miesiąca kalendarzowego, w którym został złożony wniosek wraz z wymagana dokumentacją. Ustalenia zatem, kiedy świadczenie z pomocy społecznej ma być wypłacane wymaga zbadania w jakim miesiącu kalendarzowym : został złożony wniosek została złożona dokumentacja. Jest niewątpliwe, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół /ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności K. R. złożył w dniu 2 listopada 2001r. W aktach sprawy znajduje się również wniosek o przyznanie renty socjalnej, jak również z lektury akt wynika, że wnioski o przyznanie zasiłku stałego za okresy poprzedzające złożenie wniosku z 2 listopada 2001, były uwzględniane przez organy świadczące pomoc społeczną od 1995r. – wydawanymi decyzjami o przyznaniu zasiłku stałego, a od 14 września 1996r. renty socjalnej. Uzasadnieniem do przyznania świadczenia z pomocy społecznej było spełnienie kryterium stanu zdrowia – inwalidztwo drugiej grupy istniejące od urodzenia stwierdzone w 3 marca1995 r. przez Obwodową Komisję ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w B., potwierdzone przez orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 czerwca 1999r. całkowitą niezdolnością do pracy. W ocenie Sądu należy rozważyć, czy wniosek o przyznanie zasiłku stałego, który został zastąpiony rentą socjalną nie dotyczył także okresu po 30 czerwca 2001r. Zdaniem Sądu, tylko wyraźne ograniczenia czasowe zawarte we wcześniejszym wniosku o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej skutkowałoby koniecznością złożenia przez skarżącego nowego wniosku w lipcu 2001r. O ile omawiany wniosek był aktualny także po upłynięciu okresu przyznania renty socjalnej i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, to należało nałożyć na wnioskodawcę obowiązek przedłożenia wymaganej dokumentacji medycznej (orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). Takiego obowiązku na wnioskodawcę organ pierwszej instancji nie nałożył mimo, że Ośrodek Pomocy Społecznej mógł rozważyć dodatkowo ustne zgłoszenie żądania o przyznanie renty socjalnej za dalsze okresy, po 30 czerwca 2001r, wiedząc, że wnioskodawca stara się o wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Trzeba przy tym zauważyć, że nieprzedstawienie przez skarżącego wymaganego orzeczenia w dniu 1 lipca 2001r. nie było efektem jego zaniedbania. Bezpośrednio po uzyskaniu orzeczenia, upływie 6 miesięcy od podjęcia starań o jego uzyskanie, w dniu 2 listopada 2001r. skarżący złożył je do Ośrodka Pomocy Społecznej. Obarczenie wnioskodawcy negatywnymi skutkami oczekiwania na rozpatrzenie sprawy przez inny organ – wydający brakujący dokument – byłoby naruszeniem art. 43 ust 6 ustawy o pomocy społecznej. Decydująca powinna być chwila, w której przedłożenie wymaganej dokumentacji było możliwe przy zachowaniu należytej staranności. O taką dokumentację wnioskodawca wystąpił już w 26 kwietnia 2001r., a wiec zdecydowanie przed upływem terminu, na jaki przyznana została renta socjalna decyzją z dnia 20 września 1996r., nie można zatem przyjąć, że nie zachował należytej staranności. Odmienne stanowisko polegające na uwzględnieniu daty złożenia dokumentu bez zbadania przyczyn jego złożenia z opóźnieniem, stanowi, w ocenie Sądu, naruszenie cyt. przepisu art. 43 ust. 6 oraz art. 36 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, zważywszy, że orzeczenie o niepełnosprawności wskazywało, iż także w okresie objętym decyzją odmowną organu pierwszej instancji zachodziły materialne przesłanki przysługiwania renty socjalnej określone w art. 27a ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 par.1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić decyzje obu instancji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań, przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę przepis art. 27 ustawy z dnia 27 czerwca 2003r. o rencie socjalnej (Dz. U. nr 135 poz. 1268 ze zm).