II SA/Wr 143/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.K. na uchwałę Rady Miejskiej w J.-L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie L. gmina J.-L. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 14 stycznia 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu formularz wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Skarżący wskazał w nim, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J.K., zaś jako dochód podał bezumowne odszkodowanie w wysokości 700 zł. Pismem z dnia 20 stycznia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego w terminie 7 dni do wykazania, że od rozpoznania poprzedniego wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 16 października 2014 r.) zmieniła się jego sytuacja finansowa i majątkowa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie kserokopii następujących dokumentów: zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu wnioskodawcy (w tym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i prac dorywczych w stawce godzinowej po 25 zł) i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe (np. J.K. - fakt, że istnieje rozdzielność majątkowa nie wyłącza obowiązku ujawnienia jej majątku i jej sytuacji finansowej); aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę (lub osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe) rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, w szczególności tego, na które wpływa jego dochód z tytułu tzw. bezumownego odszkodowania; dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu w postaci "odszkodowania", wskazanie z jakiego tytułu je otrzymuje i dlaczego kwota ta uległa zmniejszeniu (na 700 zł) w porównaniu do tej, którą deklarował w swoich wcześniejszych wnioskach (1.400 zł); jeśli skarżący prowadzi działalność gospodarczą - to kserokopię ostatniej strony z księgi przychodów i rozchodów lub innego dokumentu z którego wynikałaby wysokość przychodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i rodzaj ponoszonych kosztów; określenie wartości posiadanych przez siebie ruchomości (np. pojazdy mechaniczne, sprzęt AGD i RTV, antyki, biżuteria, kolekcje, zbiory), w tym ruchomości wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto wezwano skarżącego do wyjaśnienia: z jakich źródeł czerpał dotychczas środki na pokrycie dotychczasowych kosztów sądowych w tej i w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, w tym na opłacenie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06 i o sygn. akt II SAB/Wr 49/11; czy wnioskodawca korzysta ze wsparcia osób trzecich (np. swoich sióstr) lub pomocy społecznej; jak zakończyło się postępowanie o podział majątku z byłą żoną; dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna lub nie czyni starań o uzyskania świadczenia rentowego; co stało się z dotychczas wykazywanymi przez niego we wnioskach składnikami majątkowymi: mieszkaniem o pow. 50,60 cm2 oraz działkami: o pow. 253 m2 i 137 m2; pod jakim adresem znajduje się posiadany przez niego pawilon handlowy, czy jest on ukończony i użytkowany, a jeśli tak to przez kogo i do prowadzenia jakiej działalności służy oraz jakie skarżący czerpie z tego tytułu korzyści; co stało się z zadłużenie w wysokości ok. 59000 zł, o którym przez wiele lat skarżący wspominał w swoich wnioskach. Ponadto, skarżący powinien sprecyzować i udokumentować dane dotyczące wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. W piśmie z dnia 23 lutego 2015 r. – stanowiącego odpowiedź na powyższe wezwanie – skarżący oświadczył, że: posiada jedno konto bankowe (wyciąg z rachunku od 1 listopada 2014 r. do 23 lutego 2015 r. załączono jako dowód); żona J.K. nie posiada konta bankowego; na dzień dzisiejszy nie posiada żadnej umowy w zakresie najmu lokalu i nie prowadzi działalności gospodarczej; od czternastu lat toczy się sprawa sądowa o podział majątku i do dnia dzisiejszego sprawa ta nie jest zakończona prawomocnie; J.K. nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa; w chwili obecnej mam problemy zdrowotne. Postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania J.K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 27 marca 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Pismem z dnia 9 kwietnia 2015 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie następujących oświadczeń i dokumentów (bądź ich kserokopii): zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu uzyskiwanego ze świadczenia emerytalnego żony – J.K.; wyciągów z posiadanych przez wnioskodawcę i żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia, czy pawilon handlowo-usługowy jest użytkowany, a jeśli tak to przez kogo i do prowadzenia jakiej działalności służy; dokumentów wskazujących z jakiego tytułu otrzymuje odszkodowanie w wysokości 700 zł; deklaracji podatkowych za rok 2014 (PIT-36 lub PIT-37) wnioskodawcy i żony; rachunków (bądź przybliżone kwoty) świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.); dokumentów wykazujących na zadłużenie, o jakim mowa w poprzednim wniosku w wysokości 57.300 zł (jeśli jest to np. zadłużenie związane z udzielonym kredytem – należy przesłać dokumenty świadczące o istnieniu takiego kredytu), oraz zaświadczenia o jego spłaceniu. Pismem z dnia 11 maja 2015 r. skarżący złożył wniosek o przedłużenie w/w terminu do dnia 5 czerwca 2015 r., wskazując w nim, że w zakreślonym terminie (7 dni) nie jest w stanie doręczyć żądanych dokumentów, a sprawa działowa nie jest prawomocnie zakończona. Zarządzeniem z dnia 11 maja 2015 r. na podstawie art. 84 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Przewodniczący Wydziału II odmówił przedłużenia terminu do uzupełnienia wniosku z dnia 14 stycznia 2015 r. o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej "u.p.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). W rozpatrywanej sprawie J.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia (art. 252 § 1 u.p.p.s.a.). Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący nie wykonał w istocie żadnego z wezwań, które miały zobrazować jego sytuację finansową i majątkową, ani referendarza sądowego, ani sędziego. Oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w piśmie z dnia 23 lutego 2015 r. są jednak niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Ponadto, skarżący oświadczając, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, nie nadesłał żadnych dokumentów jej dotyczących, wskazując przy tym jedynie, że żona nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa. Brak jest zatem zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu uzyskiwanego ze świadczenia emerytalnego J.K., jak i wyciągów z posiadanych zarówno przez skarżącego jak i przez jego żonę rachunków bankowych. Skarżący nie wykazał również zadłużenia, o którym wskazał we wcześniej składanym wniosku w wysokości 57.300 zł. Nie wiadomo więc zatem z jakiego tytułu skarżący posiadał takie zadłużenie, ani co się z nim ostatecznie stało, ewentualnie skąd wziął środki, aby je spłacić, skoro nie wskazał go w obecnie rozpatrywanym wniosku. Nie nadesłał także oświadczenia dotyczącego pawilonu handlowo-usługowego, dokumentów wskazujących z jakiego tytułu otrzymuje odszkodowanie w wysokości 700 zł ani deklaracji podatkowych za rok 2014 skarżącego i żony. Skarżący również nie przedstawił żadnych rachunków bądź przybliżonych kwoty świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu, jak również kosztów leczenia, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że obecnie ma problemy zdrowotne. W myśl art. 255 u.p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnych pismach, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - wnioskodawca nie usunął. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest zbadać nie tylko sytuację majątkową samego wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwala dopiero ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Ponieważ skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów odnoszących się do żony, Sąd dokonania takiej oceny był pozbawiony. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.. Na marginesie należy jeszcze wskazać, że uzyskanie żądanych dokumentów, tj. wydruki z kont bankowych, kserokopii deklaracji PIT, rachunków, umów, czy też dowodu wypłaty emerytury, jak i sporządzenie oświadczeń, nie wymaga długiego czasu, tym bardziej do dnia 5 czerwca br.. Ponadto, sprawa działowa nie ma wpływu na pozyskanie tych dokumentów, tym bardziej, że skarżący nie wykazał, że w istocie postępowanie w tym przedmiocie się toczy (nie podał żadnej sygnatury sprawy). Twierdzenie zatem w tym zakresie jest wątpliwe, jak pozostałe oświadczenia, które nie znajdują – z uwagi na ich brak - potwierdzenia w przedstawionych przez skarżącego dokumentach. Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 u.p.p.s.a..