II SA/Wr 144/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na uchwałę Rady Miejskiej w J.-L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w obrębie L. gmina J.-L. "MPZP Plac [...]" postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W dniu 9 czerwca 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu formularz wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł. Skarżący wskazał w nim, że w chwili obecnej pozostaje bez pracy i oczekuje na przyznanie emerytury. Nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji i obligacji, samochodu osobowego ani ciężarowego. Posiada natomiast zadłużenie w wysokości 57300 zł z tytułu budowy pawilonu handlowo-usługowego położonego w J.L.. Z formularza wynika ponadto, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną – J.K.. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowo-usługowy o pow. 88,80 m2. Jako dochód skarżący wskazał "bezumowne odszkodowanie" w wysokości 700 zł. Dodał również, że obecna żona od dnia 20 listopada 2010 r. "posiada osobisty majątek z pierwszego małżeństwa". Do formularza skarżący dołączył wyciąg z konta bankowego za okres od 1 lipca do 31 grudnia 2013 r.. Pismem z dnia 13 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o nadesłanie kserokopii określonych dokumentów. W piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. skarżący oświadczył, że druga żona J.K. nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa. Do pisma dołączył jedynie wyciąg z konta bankowego za okres od 1 do 20 czerwca 2014 r.. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania J.K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Pismem z dnia 13 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącego o uzupełnienie wniosku poprzez nadesłanie następujących oświadczeń i dokumentów (bądź ich kserokopii): zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu uzyskiwanego ze świadczenia emerytalnego żony – J.K.; zaświadczenia potwierdzającego rejestrację wnioskodawcy w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez takiego prawa, jeżeli wnioskodawca jest osobą bezrobotną, ewentualnie decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej; wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentów wykazujących zadłużenie, o jakim mowa we wniosku w wysokości 57.300 zł (jeśli jest to np. zadłużenie związane z udzielonym kredytem – należy przesłać dokumenty świadczące o istnieniu takiego kredytu); oświadczenia, czy pawilon handlowo-usługowy jest użytkowany, a jeśli tak to przez kogo i do prowadzenia jakiej działalności służy; dokumentów wskazujących z jakiego tytułu otrzymuje odszkodowanie w wysokości 700 zł; deklaracji podatkowych za rok 2013 (PIT-36 lub PIT-37) wnioskodawcy i żony; rachunków (bądź przybliżone kwoty) świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.). Z uwagi na wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do dnia 15 września 2014 r. na doręczenie kserokopii wszystkich dokumentów, powyższe wezwanie zostało ponownie przesłane do skarżącego pismem z dnia 15 września 2014 r.. Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 10 października 2014 r. powtórzył dotychczasowe twierdzenia, nie nadsyłając żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej "u.p.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). W rozpatrywanej sprawie J.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia (252 § 1 u.p.p.s.a.). Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy zauważyć, że nie wykonał w istocie żądnego z wezwań ani referendarza sądowego, ani sędziego. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy są jednak niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący oświadczając, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, nie nadesłał żadnych dokumentów jej dotyczących, wskazując przy tym jedynie, że żona nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego oraz innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa. Brak zatem zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu uzyskiwanego ze świadczenia emerytalnego żony – J.K., jak i wyciągów z posiadanych przez zarówno przez skarżącego jak i przez żonę rachunków bankowych. Skarżący nie wykazał również zadłużenia, o którym wskazał we wniosku w wysokości 57.300 zł. Nie nadesłał oświadczenia, czy pawilon handlowo-usługowy jest użytkowany, a jeśli tak to przez kogo i do prowadzenia jakiej działalności służy, ani dokumentów wskazujących z jakiego tytułu otrzymuje odszkodowanie w wysokości 700 zł, deklaracji podatkowych za rok 2013 (PIT-36 lub PIT-37) skarżącego i żony. Skarżący również nie przedstawił żadnych rachunków bądź przybliżonych kwoty świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.). W myśl art. 255 u.p.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnych pismach, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - wnioskodawca nie usunął. W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest zbadać nie tylko sytuację majątkową samego wnioskodawcy, ale również osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków, pozwala dopiero ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.. Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 u.p.p.s.a..