II SA/Wr 1450/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska – spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 7 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez R. P. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] podjęta na podstawi art. 6c ust 2, art. 37 k ust. 2, art. 37 l ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6 poz. 56 z późn. zm. ) oraz art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia 3.01.2002r. w wysokości 200% kwoty zasiłku dla bezrobotnych miesięcznie. W uzasadnieniu ustalono, że R. P. zarejestrował się Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 2.01.2002r. jako osoba spełniająca określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Organ I instancji przyznał stronie prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3.01.2002r. w wysokości 200 % zasiłku dla bezrobotnych, mając na uwadze treść decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 24.04.2002r. ustalającej wysokość emerytury strony w kwocie 1.597,44 zł. Organ odwoławczy ustalił, że na dzień rejestracji strona udokumentowała okres zatrudnienia uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat, 9 miesięcy- okresów składkowych oraz 11 miesięcy okresów nieskładkowych, mając ukończone 55 lat życia. Przyjął zatem, że w stosunku do strony będzie miał zastosowanie art. 37k ust. 1 pkt 2 znowelizowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002r. Powołany wyżej przepis stanowi, że świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9 osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła 50 lat kobieta, i 55 lat - mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury: co najmniej 30 lat dla kobiet, 35 lat dla mężczyzn. Zgodnie z art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. Świadczenie przedemerytalne przysługuje od następnego dnia po dniu zarejestrowania się uprawnionej osoby w powiatowym urzędzie pracy albo od następnego dnia, po dniu złożenia wniosku i dokumentów niezbędnych do ustalenia tych uprawnień. Organ odwoławczy uznał również, że w stosunku do skarżącego zastosowanie miały przepisy art. 37 k ust 2 znowelizowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu określające wysokość świadczenia przedemerytalnego wynoszącego 80 % kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego, nie mniej jednak niż 120 % zasiłku dla bezrobotnych i nie więcej niż 200 % zasiłku dla bezrobotnych. W konsekwencji, w rozpatrywanej sprawie organ rentowy ustalił wysokość emerytury skarżącego w kwocie 1597,44 zł, co oznacza iż, wysokość świadczenia przedemerytalnego stanowiąca 80% tej kwoty przekracza 200% zasiłku dla bezrobotnego. Wobec powyższego, na mocy powołanych przepisów wysokość przysługującego skarżącemu świadczenia przedemerytalnego winna stanowić 200% zasiłku dla bezrobotnego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł również, że zasady pozwalające na przyznanie świadczenia przedemerytalnego w wysokości 90% kwoty emerytury stosuje się wyłącznie do osób, rejestrujących się w powiatowych urzędach pracy do dnia 31.12.2001r. i w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie było możliwości – przy ustalaniu wysokości świadczenia przedemerytalnego osób rejestrujących się od 1.01.2002r. – stosowania przepisów obowiązujących w poprzednim stanie prawnym. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ wszystkie potrzebne dokumenty pozwalające o ubieganie się o świadczenie przedemerytalne złożył w dniu 2.01.2002r. co pozwalało mu ubiegać się o przedmiotowe świadczenie w wysokości 90% emerytury, jednocześnie został poinformowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, iż wysokość przysługującemu mu świadczenia przedemerytalnego zostanie wyliczona na zasadach dotychczasowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. to w oparciu o przepisy art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.200r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270. Zgodzić się należało w pierwszym rzędzie z organami, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514), zwanej dalej ustawą obowiązujący w dacie rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej, tj. w dniu 2 stycznia 2002r.w brzmieniu: "świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34 oraz z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550). W przypadku skarżącego w grę wchodził pkt 2, który w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych i wojewódzkich komisji dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. nr 154, poz. 1793), zwanej dalej ustawą nowelizacyjną, złagodził warunki dotyczącej wieku i stażu pracy. Przyjęto w nim bowiem, że wystarczające jest ukończenie przez mężczyznę 55 lat życia i osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 35 lat. Przepis art. 12 ustawy nowelizacyjnej ustanowił generalną zasadę wejścia w życie jej przepisów z dniem 1 stycznia 2002 r., co oznacza, że mają one zastosowanie do stanów faktycznych, które zaistniały od tej daty. Jednocześnie zmieniony art. 37 l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, również zmieniony ustawą nowelizacyjną, który jak już wyżej wskazano wszedł w życie od dnia 1 stycznia 2002 r. i który miał zastosowanie do wniosków o przyznanie świadczenia złożonych po tej dacie, stanowił, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Skarżący, którego status winien być oceniany zgodnie z art. 37 l ust. 1 ustawy wg stanu na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, spełniał przesłankę posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz posiadającego uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych, rozwiązano z nim stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, posiadał ukończonych wymaganych dla mężczyzn 55 lat życia. Jednakże ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie należy mieć jednocześnie na względzie przepis ustawy z 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z dnia 22 stycznia 2003 r. – nr 6 poz. 65), który w art. 3 przyznaje prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001r. bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002 r. spełnili warunki do ich nabycia. Bezrobotni wymienieni w ust 1 cyt. przepisu nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek, od następnego dnia po dniu złożenia wniosku nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002r. Oznacza to, zdaniem Sądu, że wniosek R. P. o przyznanie świadczenia przedemerytalnego złożony w dniu 2 stycznia 2002r. należało rozpoznać przy uwzględnieniu prawa do tego świadczenia na zasadach określonych w art. 11 ustawy nowelizującej ustawę o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 17 grudnia 2001r, tj na dotychczasowych zasadach - obowiązujących do końca 2001 roku - korzystniejszych dla skarżącego. Wobec literalnego brzmienia przepisu art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, należy wywieść zdaniem Sądu wniosek, iż przepis ten ma moc wsteczną. Komentowany przepis przyznaje prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego za zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001r. bezrobotnym, którzy do dnia 12 stycznia 2002r. spełnili warunki do ich nabycia. Jednakże bezrobotni, o których mowa w powołanym przepisie, nabywają prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na swój wniosek od następnego dnia, po dniu złożenia wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002r., a więc nie wcześniej niż od dnia 6 lutego 2003r. R. P. spełnił warunki nałożone nowelą ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 20 grudnia 2002r. – zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. do dnia 12 stycznia 2002r, spełniał warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego określone art. 37k ust 1 ustawy i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie świadczenia - zatem winny mieć wobec niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Za złożenie wniosku wymaganego ustawą z 20 grudnia 2002r., w ocenie Sądu, należy uznać złożenie wniosku pierwotnego, nie było zatem potrzeby składania ponownego wniosku, zważywszy, że strona już określiła swoje żądanie. Z przepisu art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002r. wynika, że ustawodawca przewidział istnienie wcześniejszych wniosków, skoro uprawnienie do wypłaty świadczenia powstaje nie wcześniej jednak niż od dnia wejścia w życie ustawy. Przepis ten broni tych bezrobotnych, którzy złożyli wnioski o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskując uprawnienia do ich przyznania na dzień 31 grudnia 2001r. i spodziewali się, że ich wnioski zostaną rozpatrzone zgodnie z przepisami obowiązującymi do końca 2001 roku, tym bardziej, że nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dokonana ustawa z dnia 17 grudnia 2001r. została zamieszczona w Dzienniku Ustaw opublikowanym dnia 29 grudnia 2001r. a moc obowiązującą przepisów zamieszczonych w tej ustawie wyznaczono na dzień 1 stycznia 2002r. Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparte jest o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.