II SA/Wr 1462/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk-spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. Nr [...] z dnia [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, Powiatowy Inspektor Sanitarny w K., decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 ze zmianami), nie stwierdził choroby zawodowej narządu słuchu u K. O. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż rozpoznanie zdrowia pracownika dokonane zostało przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., który stwierdził " Brak podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego ". Od powyższej decyzji K. O. wniósł odwołanie. Podnosi, że od 1988r. był pracownikiem A w K., początkowo jako uczeń zawodu, a od 9-09-1991r. jako szwacz, a następnie od 25-01-1994r. na stanowisku dziewiarza. Wskazał, że wykonywana praca odbywała się w hałasie przekraczającym dopuszczalne normy. W wyniku rozpatrzenia odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O., decyzją Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia Inspektor przyznał, że K. O. w okresie 1994-1999r. pracując jako dziewiarz narażony był na hałas o poziomie 86 dB. Ponadto podał, iż wymieniony był kilkakrotnie badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., która w związku z wątpliwością, co do zawodowej etiologii stwierdzonego u skarżącego niedosłuchu, skierowała K. O. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W wyniku przeprowadzonych badań w Instytucie rozpoznano u skarżącego obustronny niedosłuch odbiorczy o średnim ubytku słuchu 46 dB w uchu prawym i 44 dB w uchu lewym. Dnia 6 lutego 2001r., tenże Instytut potwierdził, iż brak jest podstaw do uznania związku przyczynowego, rozpoznanego u K. O. niedosłuchu z warunkami pracy, albowiem z danych zawartych w dokumentacji lekarskiej wynikało, iż schorzenie to występowało u skarżącego już w 1988r., a więc przed podjęciem pracy zawodowej. Organ stwierdził, że po analizie dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia i informacji o narażeniu w środowisku pracy, oraz ocenie wyników przeprowadzonych badań lekarskich brak było podstaw do uznania, iż niedosłuch u K. O. powstał w wyniku narażenia zawodowego w latach 1994 – 1999r. Organ zaznaczył, że niedosłuch został stwierdzony w 1988r., co potwierdzają badania wstępne oraz orzeczenie Komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia z 1988r. Zdaniem orzekającego w sprawie [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, niedosłuch powstał z innych, niż zawodowych przyczyn i stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej spowodowanej narażeniem na hałas w środowisku pracy. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, K. O. podniósł, iż wykonywał prace na stanowisku, w którym występował hałas przekraczający normy. Z uwagi na przyczynę uszkodzenia słuchu w styczniu 1999r. został odsunięty od zajmowanego stanowiska pracy. W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie. Wywodził, że uszkodzenie słuchu u K. O. było stwierdzone przed jego przyjęciem do pracy zawodowej t.j. w 1988r. i w związku z tym, nie stwierdzono związku przyczynowego występującej choroby niedosłuchu z wykonywaną pracą Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269),sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, przy czym rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Pojęcie choroby zawodowej określał w dacie podejmowania decyzji § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Stosownie do tego przepisu chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do przywoływanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Rozpoznane u skarżącego schorzenie narządu słuchu jest wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych pod poz. 15, jako uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Zatem schorzenie to może być uznane w świetle powołanych przepisów za chorobę zawodową, o ile zostało spowodowane czynnikiem hałasu występującym w środowisku pracy. Przepisy rozporządzenia nie tylko definiują pojęcie choroby zawodowej, ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Zgodnie z § § 7,8, 9 cyt. rozporządzenia, jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. Jednostki organizacyjne wymienione w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego, właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy, inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Z powyższych uregulowań wynika, iż decydujące znaczenie mają orzeczenia medyczne właściwych jednostek służby zdrowia. Orzeczenie takie, powinno być poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji, na podstawie orzeczenia lekarskiego sporządzonego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., nie stwierdziły choroby zawodowej narządu słuchu u K. O. W aktach sprawy znajduje się wyłącznie to jedno orzeczenie Instytutu. Tylko na tym orzeczeniu organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie, co potwierdza uzasadnienie decyzji. Organ odwoławczy natomiast podaje, że stan słuchu u skarżącego był przedmiotem badań dwóch upoważnionych jednostek – Poradni Chorób Zawodowych w K. i w/w Instytutu, jednakże w aktach sprawy brak orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych. Z przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia wynika, że w przypadku, kiedy pracownik nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych – również przez akademię medyczną. Wniosek, o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej. Z powyższego wynika, że regulacja w zakresie wydawania orzeczeń lekarskich jest dwu instancyjna. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżący nie zgadza się z treścią orzeczenia Instytutu. Ponadto, dokumentu pochodzącego z dnia 25 kwietnia 2000r. od Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., nie można uznać za orzeczenie, bowiem jest to pismo zawierające w swojej treści wątpliwość i zapytanie skierowane do Instytutu w zakresie, czy " ...progresja niedosłuchu... spowodowana jest narażeniem kilkuletnim na hałas graniczny...". W orzeczeniu lekarskim z dnia 6 lutego 2001r. w/w Instytutu nie ma odpowiedzi na cytowane wyżej zapytanie, lecz jest stwierdzenie, że brak postaw do uznania związku przyczynowego występującego u K. O. niedosłuchu z warunkami pracy. Zaskarżona decyzja na podstawie tylko tego orzeczenia nie może się ostać, bowiem obowiązkiem organów administracji publicznej jest dochowanie procedury wynikającej z regulacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych. Wprawdzie przepisy rozporządzenia nie określają wprost kwestii w zakresie oceny materiału dowodowego dotyczącego chorób zawodowych, to mając na uwadze odpowiednie zastosowanie w tymże postępowaniu reguł procedury administracyjnej, w myśl art. 7 i 75 § 1 kpa , należało podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie. W celu usunięcia wszelkich wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy organy obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). W przedmiotowej sprawie, materiał dowodowy winien dotyczyć w szczególności, okoliczności co do przyczyny występującej progresji niedosłuchu u skarżącego, oraz wpływu na nią wykonywania kilkuletniej pracy w środowisku przekraczającym hałas graniczny. Skarżący oraz organy nie negują charakteru pracy, środowiska pracy narażającego na chorobę zawodową (niedosłuch), brak natomiast ustaleń, które by jednoznacznie wskazywały, iż pracownik nie doznał uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaną pracą w hałasie, pomimo posiadania inwalidztwa od 1988r.. Zauważyć należy, że w aktach rozpatrywanej sprawy znajduje się tylko opinia Instytutu z dnia 6 lutego 2001r., a zatem pracownik w istocie został pozbawiony możliwości skorzystania ze środka przewidzianego w § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia (vide: wyrok NSA z dnia 17lipca 2001r., nr I SA 2555/00 – LEX nr, 55274).Ponieważ skarżący miał stwierdzony niedosłuch przed zatrudnieniem na stanowisku zagrożonym ponadnormatywnym poziomem hałasu, to na organie ciążył obowiązek szczególnej oceny orzeczeń lekarskich, w zakresie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Ponadto, przy wątpliwościach, co do stwierdzonej progresji słuchu, organ winien dołożyć szczególnej ostrożności w ocenie materiału dowodowego, a wobec nie wyjaśnionych okoliczności, nie przyjmować ich na niekorzyść strony. Wobec konieczności wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, należało zaskarżoną decyzję oraz decyzję pierwszej instancji uchylić w celu uzyskania orzeczenia w sprawie i umożliwienia stronie skorzystania z przysługujących jej środków obrony. Ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz doszło przy tym do naruszenia przepisów postępowania w zakresie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.