II SA/Wr 1484/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędzia NSA Julia Szczygielska, Asesor WSA Alicja Palus /sprawozdawca/, Protokolant Agnieszka Karcz, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 141 i art. 143 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tj. Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm./, Starosta L. działając jako organ egzekucyjny wezwał A. K. /zobowiązanego/ do wydania części nieruchomości położonej w L. przy ul. W. [...] w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii sieci cieplnej przebiegającej przez tę nieruchomość. Wskazał, iż zajęcie nieruchomości nastąpi w dniu [...]r. od godz. 900 oraz, że w razie niewykonania obowiązku udostępnienia nieruchomości zastosowany zostanie środek egzekucyjny w celu wydania części nieruchomości na czas niezbędny do usunięcia awarii. W dniu [...]r. wyznaczony przez organ egzekucyjny egzekutor przystąpił do odebrania nieruchomości na czas usunięcia awarii. Egzekutor doręczył zobowiązanemu tytuł wykonawczy oraz postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. Po odmowie wydania części nieruchomości przez zobowiązanego egzekutor zagroził zobowiązanemu użyciem przez obecnych przy czynnościach funkcjonariuszy Policji przymusu bezpośredniego, a także wydał polecenie pracownikom wierzyciela usunięcia zabezpieczeń uniemożliwiających wejście na nieruchomość zobowiązanego. Po ich usunięciu egzekutor zarządził wykonanie niezbędnych prac na ciepłociągu. Po zakończeniu czynności naprawczych pomalowano /po uprzednim przyspawaniu zawiasów/ bramę wejściową oraz zobowiązano wierzyciela do naprawy przeciętego łańcucha po jego udostępnieniu przez właściciela nieruchomości. Naprawa ciepłociągu została zakończona o godz. 1140. Przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych asystował powołany przez egzekutora świadek, pracownik wierzyciela, a także funkcjonariusz Policji. W chwili zakończeniu czynności egzekucyjnych na posesji nie było właściciela nieruchomości i z tego powodu jego podpis nie widnieje na protokole. Pismem z dnia [...]r. skierowanym m.in. do Wojewody D. A. K. wniósł skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając egzekutorowi przekroczenie uprawnień określonych w tytule egzekucyjnym, dokonanie przestępstwa, uszkodzenie i zniszczenie dóbr, zdewastowanie miejsca egzekucji przed opuszczeniem go przez wszystkich uczestników egzekucji, co pozwoliło pracownikom wierzyciela na kradzież jego dóbr. Ponadto A. K. podniósł, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. i tytuł wykonawczy zostały wydane bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania, co stanowi naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdził też, że sam zablokował przepływ wody w rurociągu ciepłowniczym, dlatego też nie może być mowy o awarii, której usunięcie uzasadniałoby wydanie zaskarżonego postanowienia. Podał również, że sieć ciepłownicza przebiegająca przez działkę jest jego własnością. A. K. zarzucił ponadto egzekutorowi działanie niezgodne z prawem poprzez wejście na teren niedopuszczony do zajęcia i zniszczenie dóbr oraz ich kradzież. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. oddalił jako bezzasadną skargę na czynności egzekucyjne prowadzone przez egzekutora. Uzasadniając to orzeczenie wskazał, że egzekutor rozpoczął egzekucję o godz. 930 doręczając zobowiązanemu postanowienie, tytuł wykonawczy oraz upoważnienie dla egzekutora. Czynności egzekucyjne przeprowadzone zostały w obecności świadka, a przebieg czynności utrwalono w protokole. Organ orzekający wyjaśnił, że jak wynika z zapisów protokołu czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone z zachowaniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazał ponadto, że czynności te nie spowodowały szkód na nieruchomości. Zażalenie na to postanowienie wniósł A. K., zarzucając w nim przede wszystkim, że rurociąg przebiegający przez działkę stanowi jego własność. Zażądał również, aby Starosta L., który wyraził zgodę na włamanie się na teren posesji, uszkodzenie, zniszczenie i kradzież dóbr oraz zdewastowanie posesji, spowodował zwrócenie dóbr i doprowadzenie posesji do stanu poprzedniego. Stwierdził także, że wydając postanowienie z dnia [...]r. Starosta przekroczył swoje kompetencje oraz naruszył przepisy art. 5 pkt 1 i art. 20 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co sprawia, że jego działania łącznie z dokonaną egzekucją były bezprawne, a więc były przestępstwem. A. K. zażądał ponadto od Wojewody D. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i następnie załatwienia sprawy w myśl art. 7 kpa. Wniósł też o spowodowanie dymisji Starosty L. z powodu przekroczenia uprawnień wynikających z powołanych wcześniej przepisów i dopuszczenia się przestępstwa oraz dymisji egzekutora za przekroczenie uprawnień określonych w tytule wykonawczym z dnia [...]r. oraz dokonania przestępstwa. Kolejnymi pismami z dnia [...]r. oraz [...]r. A. K. wskazał na opieszałość organu egzekucyjnego w przesłaniu jego zażalenia Wojewodzie D. oraz odmowę udostępnienia mu akt sprawy. Powtórzył ponadto swoje żądania zawarte w poprzednich zażaleniach, domagając się pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej zarówno pracowników wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego za nieuzasadnione i podjęte na skutek niedbalstwa działania. Przekazując wraz z aktami sprawy zażalenia Wojewodzie D. Starosta L. wniósł o utrzymanie postanowienia z dnia [...]r. oddalającego skargę na czynności egzekucyjne w mocy. Wskazał, że organ egzekucyjny i działający w jego imieniu egzekutor dopełnili wszelkich formalności, aby egzekucja odbyła się zgodnie z prawem, a czynności egzekucyjne nie spowodowały dewastacji nieruchomości. Rozpatrując zażalenie Wojewoda D. uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego też zażalenie nie może być uwzględnione. Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie Wojewoda D. wskazał, że zasady prowadzenia czynności egzekucyjnych przez egzekutora zostały określone w Rozdziale 3 Działu I ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wyjaśnił ponadto, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone przez egzekutora w sposób zgodny z przepisami tej ustawy, a ich przebieg opisany w protokole. Egzekutor doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie organu o wezwaniu do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania środka egzekucyjnego. Oprócz powołanego przez egzekutora świadka przy czynnościach egzekucyjnych obecny był funkcjonariusz Policji oraz pracownik wierzyciela. Przedstawiony w protokole zapis przebiegu czynności wskazuje, że wobec odmowy udostępnienia części nieruchomości, egzekutor stosował konieczne środki w celu zajęcia części nieruchomości, powodujące jak najmniejsze szkody. Wojewoda D. podał, że zastosowane zostały środki odpowiednie do zaistniałej sytuacji. Ponadto w uzasadnieniu organ ten uznał, że zarzucone egzekutorowi bezprawne działanie nie znajduje potwierdzenia w zapisach protokołu. Na niezgodność z prawem tych czynności nie wskazuje także opisany w zażaleniu przebieg czynności egzekucyjnych. Wojewoda D. wyjaśnił też, że skarżący upatruje przekroczenia uprawnień egzekutora głównie w naruszeniu swojej własności poprzez czasowe zajęcie części nieruchomości. Działania te podjęte jednak były na podstawie upoważnienia udzielonego przez organ egzekucyjny w celu realizacji obowiązku wskazanego w tytule egzekucyjnym, a zastosowany środek egzekucyjny wynikał z postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...]r. Organ orzekający podał też, że kwestia rekompensaty szkód, jakie zdaniem zobowiązanego powstały na nieruchomości w czasie przeprowadzania czynności egzekucyjnych może być przedmiotem odrębnego postępowania odszkodowawczego. Również pozostałe zarzuty dotyczące sugerowanej kradzieży bliżej nieokreślonych rzeczy oraz żądanie pociągnięcia do odpowiedzialności służbowej i karnej osób biorących udział w prowadzonej egzekucji nie należą do właściwości Wojewody D . Z tych powodów Wojewoda D. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skargę na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu wniósł A. K. żądając w niej uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] lub ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązań skarżącego w stosunku do wierzyciela i wskazania z jakich przepisów obowiązującego prawa one wynikają oraz orzeczenia, aby Wojewoda D. spowodował, by Starosta L. doprowadził "własność" skarżącego do stanu poprzedniego lub wypłacił skarżącemu odszkodowanie w wysokości [...]zł za straty materialne i moralne spowodowane egzekucją. Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej "A" S.A. w L. nie jest jego wierzycielem, a ponadto, że przez nieruchomość stanowiącą jego własność nie przebiega żadna sieć, która uległa awarii. Zdaniem skarżącego przeprowadzona egzekucja była niedopuszczalna, a dowodzą tego wpisy w Księdze wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości, w której nie wpisano ograniczeń ani ciężarów w stosunku do niej. Jak twierdzi skarżący ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości mogłoby nastąpić na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie została wydana, dlatego - zdaniem skarżącego - wszystko, co znajduje się na przedmiotowym gruncie stanowi jego własność. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podkreślając ponownie, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zastosowane środki były odpowiednie do zaistniałej sytuacji i z tego względu twierdzenia skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. W piśmie skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu w dniu 4 września 2002r. A. K. podtrzymał wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucił naruszenie - w skonkretyzowany w piśmie sposób - przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, kodeksu cywilnego oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z przepisu tego wynika zatem, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga wniesiona została przed wskazaną datą, zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Ponadto w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku prowadzonych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego aktu /lub czynności/ z przepisami prawa, które mają zastosowanie w sprawie. Ocena tej zgodności odbywa się w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Ponadto Sąd ten jest związany granicą, jaką wyznacza przedmiot zaskarżonego postanowienia i z tego względu oraz ze względu na brak właściwości nie mógł orzekać o innych kwestiach wskazanych w petitum skargi. Stosując natomiast wskazane wcześniej kryterium legalności w odniesieniu do zaskarżonego aktu, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, co obligowało Sąd do wydania orzeczenia w trybie art. 151 powoływanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zważyć przede wszystkim należy, że wykorzystywany przez zobowiązanego środek zaskarżenia służy - zgodnie z przyjętą przez doktrynę i orzecznictwo interpretację - kwestionowaniu legalności czynności wykonawczych, podjętych w toku postępowania egzekucyjnego, a zatem tych czynności, które zmierzają do realizacji celu konkretnego postępowania egzekucyjnego. Z tego względu ustawa określa dla tych czynności pewne wymagania co do kolejności, w jakiej powinny być dokonane, tak aby ich konsekwentne następstwo gwarantowało wykonanie obowiązku. Oczywiste jest też, że w czynności postępowania egzekucyjnego wprowadzony jest element środków przymusu w stosunku do zobowiązanego, wykorzystywany w sytuacji, gdy odmawia on dobrowolnego wykonania obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym. Ze względu na ich dolegliwość w ustawie określono formy poszczególnych czynności i warunki, w jakich mogą być podejmowane, co ma służyć nie tylko racjonalizacji działań organu i sprawności postępowania, ale także ochronie praw stron i osób, których czynności egzekucyjne mogą dotyczyć. Istotne przy tym jest, że wykładnia systemowa przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakazuje przyjąć, że ocenę legalności czynności egzekucyjnych przeprowadza się z uwzględnieniem istoty tych czynności i warunków formalnych, w jakich zostały podjęte. Z akt sprawy wynika, że czynności egzekucyjne wykonywane były zgodnie z regulującymi te kwestie przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonując oceny w tym zakresie Sąd zwrócił uwagę, że przystępując do czynności egzekucyjnych egzekutor doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z zagrożeniem zastosowania środka egzekucyjnego. Ponadto egzekutor powołał do uczestniczenia w tych czynnościach świadka, przy jednoczesnej obecności funkcjonariusza Policji oraz pracownika wierzyciela. Przebieg czynności został utrwalony w protokole, a zastosowany przez egzekutora środek egzekucyjny był konieczny - wobec odmowy przez zobowiązanego udostępnienia części nieruchomości - i legalny, zmierzał bowiem bezpośrednio do wykonania obowiązku i nie był nadmiernie uciążliwy. Czynnościom tym nie można zatem zarzucić niezgodności z prawem, odpowiadają one bowiem warunkom ustawowym. Wyjaśnić także należy, że podnoszone przez skarżącego zarzuty o charakterze materialnoprawnym nie mogą być oceniane w sprawie, w której zastosowanie mają wyłącznie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze względów powyżej przedstawionych skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku.