II SA/Wr 1485/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Sędzia NSA - Barbara Adamiak Sędzia NSA - Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Protokolant - Iwona Procajło po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o wymeldowaniu w trybie wznowienia postępowania oddala skargę. 3 II SA/Wr 1485/03 1 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity - Dz.U. Nr 87, poz. 960) Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu B. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...]we W. Decyzję tę doręczono do rąk kuratora ustanowionego dla B. M., który nie odbierał korespondencji pod powyższym adresem i miejsce jego pobytu nie było znane organowi administracji. Kurator nie wniósł odwołania od decyzji. Pismem z dnia [...]B. M. zwrócił się do organu ewidencyjnego o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania podnosząc, iż bez własnej winy nie brał udziału w toczącym się postępowaniu. Z wniosku wynikało, że prawdopodobnie wskutek usunięcia przez nieznanych sprawców pisma zawiadamiającego o wszczęciu postępowania ze skrzynki pocztowej, która wielokrotnie była uszkadzana, B. M. nie wiedział o prowadzeniu postępowania zmierzającego do wymeldowania go z lokalu przy ul. M. [...]. Wnioskodawca podnosił także, iż z powodu swojej choroby psychicznej oraz licznych i długotrwałych pobytów w szpitalu często był nieobecny w w/w mieszkaniu przez dłuższy okres, jednak nigdy nie trwało do dłużej niż sześć miesięcy. W żadnym wypadku jednak nie opuścił mieszkania, o czym świadczy pozostawienie w nim mebli, odzieży oraz sprzętów domowych. Według wnioskodawcy ostatni raz przebywał on w przedmiotowym lokalu [...]., a po swoim powrocie [...]mieszkanie zastał zamknięte. Od sąsiadów dowiedział się, że mieszkanie zaplombowali pracownicy administracji a, przez których został następnie poinformowany o wymeldowaniu z mieszkania. Decyzję orzekającą o wymeldowaniu odebrał osobiście dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...]Nr [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 149 § 1 i art. 150 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydent W. wznowił postępowanie zakończone wymienioną na wstępie decyzją. Podczas przesłuchania w dniu [...]B. M. podtrzymał stanowisko wyrażone we wniosku o wznowienie postępowania oraz wyjaśnił, że ze względu na swoją chorobę nie utrzymuje kontaktów z sąsiadami i nie otwiera nikomu drzwi od mieszkania, co mogło prowadzić do wrażenia, że w nim nie mieszka. Podkreślił, że nigdy nie miał jednak zamiaru opuścić tego lokalu. W kolejnych wyjaśnieniach z dnia [...]podał, że fakt, iż sąsiedzi nie widywali go, nie świadczy o opuszczeniu przez niego mieszkania przy ul. M.. Z informacji Zakładu A we W. wynikało natomiast, że B. M. był użytkownikiem opisanego lokalu na mocy umowy zawartej z nim na czas określony tj. na czas trwania stosunku pracy, który uległ rozwiązaniu w 1984r. Lokal został komisyjnie otwarty i następnie zaplombowany przez pracowników A celem zabezpieczenia przed kradzieżą rzeczy znajdujących się w lokalu. Na podstawie powyższego materiału dowodowego Prezydent W. w dniu [...]decyzją Nr [...]odmówił uchylenia prawomocnej decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, że analiza akt sprawy nie 3 II SA/Wr 1485/03 2 pozwala na wniosek, iż B. M. bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Z przedstawionych przez stronę kart informacyjnych leczenia szpitalnego wynika bowiem, że w 2001 i 2002r. B. M. był dwukrotnie hospitalizowany, przez okresy nie dłuższe niż ok. 2 miesiące, jednak żaden z udokumentowanych pobytów w szpitalu nie przypadał na czas prowadzonego postępowania administracyjnego. Zważywszy, że podczas ewentualnych pobytów u rodziny nie dokonywał zgłoszenia pobytu czasowego, zaś zapytania kierowane w toku postępowania zakończonego wzruszoną decyzją do Centralnego Biura Adresowego oraz Kartoteki Skazanych i Tymczasowo Aresztowanych dały negatywny wynik, organ ewidencyjny nie był w stanie ustalić miejsca pobytu strony postępowania. W tej sytuacji organ wystąpił do sądu o ustanowienie kuratora dla B. M. Biorąc pod uwagę, że dokumenty przedstawione przez stronę wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania nie potwierdziły jej nieobecności w mieszkaniu w czasie trwania postępowania o wymeldowanie z przyczyn od strony niezależnych, zaś organ wobec nieobecności adresata podjął działania zmierzające do ustalenia jego miejsca pobytu oraz zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu, Prezydent W. odmówił uchylania swojej decyzji z dnia [...]o wymeldowaniu B.M. z uwagi na brak przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji B. M. powtórnie podniósł, że organ pierwszej instancji nie udowodnił, iż nastąpiło opuszczenie opisanego lokalu. Odwołujący zarzucił zaniechanie przeprowadzenia dowodu na tę okoliczność. Fakt, iż mienie i rzeczy osobiste odwołującego znajdowały się w mieszkaniu przy ul. M., co zostało potwierdzone podczas komisyjnego otwarcia mieszkania, stanowi jego zdaniem nowy dowód w sprawie, nieznany wcześniej organowi ewidencyjnemu wydającemu decyzję o wymeldowaniu. W odwołaniu ponownie podkreślono, że B. M. nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy - co odwołujący się uzasadnia wysokim prawdopodobieństwem usunięcia ze skrzynki pocztowej zawiadomienia o wszczęciu postępowania (m.in. z uwagi na "powszechnie znany fakt, iż skrzynki pocztowe są dewastowane"). W opinii B. M. wymeldowanie go w powyższych okolicznościach ze względu dla stanu jego zdrowia, narusza rażąco normy społeczne. Wojewoda D. po rozpatrzeniu odwołania podzielił stanowisko organu pierwszej instancji zawarte w uzasadnieniu decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej i decyzją z dnia [...]Nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Prezydenta W. W skardze na decyzję Wojewody D. B. M. zarzucił bezczynność kuratora ustanowionego dlań w postępowaniu stwierdzając, że powinien on choćby próbować go powiadomić o wydanej decyzji. Zarzucił także brak należytej staranności w prowadzeniu postępowania organowi administracji, który po nieskutecznym doręczeniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie próbował ponownego powiadomienia skarżącego, ale bezzasadnie przyjął, że nieobecność B. M. w mieszkaniu jest trwała. W tej sytuacji zdaniem skarżącego nietrafny jest także zarzut organu odnośnie niedopełnienia obowiązku zameldowania się na pobyt czasowy, co uniemożliwiało zawiadomienie go o toczącym się postępowaniu. Skarżący podnosi, że brak jest dowodów potwierdzających opuszczenie przez niego 3 II SA/Wr 1485/03 3 lokalu przy ul. M. [...]oraz(że przeprowadzony dowód z zeznań świadka nie pozwala na tego rodzaju wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 01.01.2004r przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Ostateczność decyzji administracyjnej oznacza jej niewzruszalność w zwykłym trybie postępowania administracyjnego i służy ochronie ustalonego tą decyzją stanu prawnego, a poprzez to stoi na straży trwałości porządku prawnego i stabilności prawa. Z tego względu ustawodawca przewidział możliwość wzruszenia decyzji, które stały się ostateczne jedynie w wyjątkowych wypadkach. Chodzi tu o sytuacje, w których postępowaniu zakończone decyzją ostateczną dotknięte ciężkimi wadami (uchybieniami), mogącymi ze względu na swój charakter mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy lub na realizację praw stron w postępowaniu. Dopuszczalne przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego zostały enumeratywnie wskazane w art. 145 kodeksu postępowania administracyjnego i z zasady trwałości decyzji administracyjnej należy wywodzić, że nie można ich interpretować rozszerzająco. Jednocześnie są to wady postępowania na tyle istotne, że w razie podniesienia przez stronę okoliczności wskazanych jako przesłanki wznowienia postępowania, organ jest obowiązany wznowić postępowanie w sprawie. Nadzwyczajny tryb, jakim jest postępowanie w sprawie wznowienia postępowania narzuca tym niemniej organowi administracji określoną kolejność postępowania. W pierwszym rzędzie organ ten musi zbadać, czy istotnie miało miejsce naruszenie prawa stanowiące przesłankę do wznowienia postępowania i ewentualnego uchylenia decyzji. Dopiero w razie potwierdzenia podstawy wznowienia organ jest władny ponownie orzec o uchyleniu bądź odmowie uchylenia decyzji ostatecznej i ewentualnie rozpoznać merytorycznie sprawę lub umorzyć postępowanie. W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o wznowienie postępowania wskazał zarówno podstawę wznowienia - brak czynnego udziału w postępowaniu bez 3 II SA/Wr 1485/03 4 swojej winy (przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jak również podniósł zarzuty merytoryczne dotyczące słuszności rozstrzygnięcia w sprawie. Wznawiając postępowanie w sprawie Prezydent W. prawidłowo rozstrzygnął w pierwszej kolejności co do tego, czy strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu. Oceniając argumenty podnoszone przez stronę - tj. twierdzenie o możliwości usunięcia ze skrzynki pocztowej zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz o czasowej długotrwałej nieobecności skarżącego w domu spowodowanej chorobą, a także biorąc pod uwagę przedstawione przez skarżącego dowody: karty informacyjne pobytu w szpitalu oraz orzeczenie o niepełnosprawności, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów administracji, co do tego, że skarżący nie wykazał, iż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Przedłożona dokumentacja lekarska świadczy wprawdzie o trwałej chorobie B.M., jednak biorąc pod uwagę, że udokumentowane przez skarżącego okresy pobytu w szpitalu nie pokrywają się z terminem postępowania administracyjnego, nie można leczenia szpitalnego uznać za okoliczność usprawiedliwiającą nieobecność skarżącego w domu w czasie przypadającym na postępowanie w sprawie wymeldowania oraz spowodowany tą nieobecnością brak jego udziału w sprawie. O braku winy nie świadczy także potencjalna możliwość usunięcia ze skrzynki pocztowej zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Istnienie przesłanki do wznowienia postępowania musi bowiem zostać w postępowaniu udowodnione , nie wystarczy więc w tym wypadku prawdopodobieństwo braku winy strony, ale konieczne jest udowodnienie, że nie została ona dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych Zgodnie z ogólną regułą dotyczącą ciężaru dowodu spoczywa on na tej stronie, która z danego stwierdzenia wywodzi skutki prawne. Na B. M. ciążył zatem obowiązek wykazania braku swojej winy odnośnie nie wzięcia udziału w postępowaniu - żaczym powołanie się w tej kwestii na niczym nie poparty ogólnikowy pogląd o częstej dewastacji skrzynek pocztowych należy uznać za wysoce niewystarczający. Z akt sprawy wynika, że organ administracyjny wobec trudności z doręczeniem pism podejmował działania mające na celu ustalenie miejsca pobytu strony. Również w zgodzie z przepisami prawa organ pierwszej instancji działał ustanawiając kuratora dla strony, której miejsca zamieszkania ani pobytu nie był w stanie ustalić. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez brak udziału strony rozumie się również brak udziału wyznaczonego przez nią pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1987 r., SA/Wr 875/86, ONSA 1987) - przy czym chodzi tu nie tyle o rzeczywisty czynny udział przedstawiciela (tu: kuratora), co o zabezpieczenie mu możliwości wzięcia udziału we wszystkich etapach postępowania. Biorąc zresztą pod uwagę, że ustanowiony przez sąd kurator zapoznał się za aktami sprawy przed wydaniem decyzji 0 wymeldowaniu B.M., zaś sama decyzja została prawidłowo mu doręczona zarzut skarżącego o bezczynności kuratora należy uznać za bezpodstawny. Podniesionego przez stronę argumentu, iż w rzeczywistości stan faktyczny wyglądał inaczej, niż przyjął Prezydent W. wydając decyzję o wymeldowaniu, nie można również uznać za przesłankę uchylenie decyzji, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 6) k.p.a. - tj. nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi prowadzącemu 3 II SA/Wr 1485/03 5 postępowanie. Nowym dowodem w sprawie są co prawda przedstawione przez B. M. dokumenty dotyczące choroby i leczenia, jednak ze względu na udokumentowany w nich krótki okres leczenia szpitalnego wiążącego się z przymusowym opuszczeniem miejsca zamieszkania (ok. 2 miesiące w roku, w czasie innym niż toczyło się postępowanie administracyjne) me wyjaśniają przyczyn ciągłej nieobecności skarżącego w miejscu zameldowania (potwierdzonej innymi dowodami w postępowaniu), a przede wszystkim tej nieobecności nie kwestionują. Wznowienie postępowania uzasadnia wskazanie tylko takich nowych okoliczności lub nowe dowodów, które choćby z pewnym prawdopodobieństwem mogłyby być podstawą do wydania decyzji odmiennej treści (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985 r., I SA 198/85, ONSA 1985, nr 1, poz. 35: "Przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy."). Nie jest również nowym dowodem odmienna, niż przyjął organ, interpretacja dowodu przeprowadzonego w sprawie (zeznań świadka). Nie sposób też za taki dowód uznać samych tylko twierdzeń skarżącego, iż nie wyprowadził się z miejsca zameldowania. Stosownie do treści art. 151 § 1 pkt 1) k.p.a. w razie, gdy organ administracji w wyniku postępowania nie stwierdzi podstaw do uchylania decyzji ostatecznej, wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a, wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. W rozpoznawanej sprawie organ orzekł zgodnie z powołanym przepisem, zaczym zaskarżona decyzja Wojewody D. nie narusza prawa. Wobec powyższego w myśl art. 151 p.s.a. skarga w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu.