II SA/Wr 1488/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: NSA Bogumiła Skrzypczak NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania w sprawie wydalenia ze służby w policji uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2002 r. Nr l.dz[...];[...]Komendant Powiatowy Policji w Z., powołując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), odmówił przyjęcia odwołania skarżącego R. P. od orzeczenia dyscyplinarnego o wydaleniu ze służby, z uwagi na złożenie odwołania po upływie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby skarżącego zostało wydane w dniu [...]r. i w tym samym dniu zostało przesłane na jego adres oraz - z uwagi na posiadane informacje o przebywaniu skarżącego u matki - na adres jego matki. Pismo adresowane do matki zostało odebrane w dniu [...]r., a pismo adresowane do skarżącego - pomimo awizowania - nie zostało odebrane. Wskazując na powyższe oraz na treść art. 44 kpa i § 30 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, organ wywiódł, iż odwołanie zostało wniesione z naruszeniem terminu i dlatego należało orzec jak wyżej. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu R. P. zarzucił temu postanowieniu naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, iż nie dochował terminu do wniesienia odwołania oraz poprzez nie doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego do jego rąk, lecz uczynienie tego najpierw w sposób nie przewidziany procedurą, to jest w miejscu zamieszkania jego matki, a następnie w sposób określony w art. 44 kpa, o czym nie wiedział, gdyż w skrzynce na korespondencję brak było stosownego zawiadomienia, w związku z czym adresowanego do niego orzeczenia nie mógł odebrać z placówki pocztowej. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wywodził, że nie można stwierdzić, czy doręczyciel postąpił zgodnie z wymaganiami zamieszczonymi w art. 44 kpa i nie można wykluczyć, iż doręczyciel mógł się pomylić i pozostawić adresowaną do niego przesyłkę w innej skrzynce pocztowej lub w ogóle zaniechać tej czynności. Oświadczył, że w skrzynce pocztowej nie znalazł "zawiadomienia awizowanego" i dlatego nie mógł wiedzieć o doręczeniu orzeczenia dyscyplinarnego. Wyraził nadzieję, iż jego sprawa zostanie merytorycznie rozpatrzona przez organ odwoławczy. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] L.dz. [...]Komendant Wojewódzki Policji we W., po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa oraz w związku z § 30 ust. 2 i 3 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w aktach postępowania dyscyplinarnego przeciwko podkom. R. P. w sposób nie budzący wątpliwości udokumentowano niemożność doręczenia pism skarżącemu do rąk własnych. Organ II instancji wskazał na fakt, iż skarżący nie zgłaszał się na wezwania i powołał się na treść notatek prowadzącego postępowanie i innych policjantów, którzy usiłowali doręczać pisma skarżącemu w miejscu jego zamieszkania. Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że z oczywistych powodów nie ma znaczenia dla uznania za skuteczne doręczenia pisma zainteresowanemu fakt odebrania przesyłki zawierającej orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej w miejscu zamieszkania matki skarżącego, jednakże skoro przesyłka adresowana do skarżącego nie została przez niego odebrana i po siedmiu dniach od złożenia w urzędzie pocztowym została zwrócona do nadawcy, to zgodnie z art. 44 kpa Komendant Powiatowy Policji w Z. prawidłowo uznał za datę uprawomocnienia się orzeczenia upływ ostatniego dnia złożenia przesyłki na poczcie, to jest dzień [...]r. Organ odwoławczy wskazał, iż w dniu [...]r. skarżący przesłał odwołanie od orzeczenia o ukaraniu. W odwołaniu nie podał w jaki sposób i w jakim dniu dowiedział się o treści zaskarżanego orzeczenia. Nie czynił też żadnych starań, aby dokument ten otrzymać. Bezsporne jednak jest, że w dniu [...]r. wiedział, iż postępowanie dyscyplinarne przeciwko niemu zostało zakończone orzeczeniem o wymierzeniu kary wydalenia ze służby. Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że przyjmując, iż skarżący bez własnej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania, to w chwili, kiedy dowiedział się o orzeczeniu wydanym w jego sprawie powinien był wystąpić do właściwego organu z prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - zgodnie z art. 58 kpa. Zakładając dalej, że w dacie złożenia odwołania nie wiedział o uchybieniu terminowi, to bezsporne jest, że dowiedział się o tym [...] r., kiedy to doręczono mu postanowienie z dnia [...]r. o odmowie przyjęcia odwołania wniesionego po terminie, jednak i w tej sytuacji nie złożył prośby o przywrócenie terminu. Na powyższe postanowienie R. P. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący postanowieniu temu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, iż doręczenie przesyłki zawierającej orzeczenie dyscyplinarne nastąpiło zgodnie z art. 44 kpa, podczas gdy o fakcie pocztowego awizowania tej przesyłki nie wiedział i dlatego nie zachował terminu do wniesienia odwołania z przyczyn od niego niezależnych. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji oraz wywodzono, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego treść zażalenia w istocie zawierała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżone postanowienie i argumenty zawarte w jego uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 44 kpa. Stosownie do art. 44 kpa, w jego brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania kwestionowanych postanowień, którego to przepisu naruszenie zarzuca skarżący, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, pismo składa się na okres 7 dni w urzędzie pocztowo-telekomunikacyjnym lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się na drzwiach mieszkania adresata; w tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...]r. o wydaleniu ze służby skarżącego zostało wysłane na adres skarżącego w dniu [...]r., a w dniu [...] r. zostało odesłane do Komendy Powiatowej Policji w Z.. Na kopercie przesyłki zawierającej to orzeczenie umieszczono dwie adnotacje: "awizo [...]" oraz "Zwrot nie podjęto w terminie". Na dołączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru "EMS Pocztex" zaznaczono: "Potwierdzam odbiór listu poleconego", podano numer nadawczy oraz imię, nazwisko i adres skarżącego. Na potwierdzeniu tym brak jest podpisu odbiorcy i daty odbioru przesyłki. Analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty przesyłki zawierającej przedmiotowe orzeczenie dyscyplinarne prowadzi do wniosku, iż brak jest wyraźnej informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o tej przesyłce. Skoro na przesyłce, jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru, brak było informacji o sposobie zawiadomienia adresata o przesyłce, tym samym w ocenie Sądu organ odwoławczy z naruszeniem dyspozycji art. 44 kpa ustalił termin doręczenia decyzji adresatowi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wielokrotnie podkreślano, iż jeżeli nie wiadomo, jak działał doręczający, doręczenia nie można uznać za dokonane. Dla skuteczności doręczenia pisma sądowego w trybie art. 44 kpa niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym. Pozostawienie przesyłki w "skrzynce pocztowej" bez adnotacji na druku dowodu doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi, a także administratorowi domu, nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 kpa. Brak w aktach potwierdzenia, że doręczyciel pocztowy pozostawił na drzwiach mieszkania adresata lub w skrzynce pocztowej informację o złożeniu decyzji (postanowienia) w urzędzie pocztowym pocztowo-telekomunikacyjnym na okres siedmiu dni, bowiem "potwierdzenie odbioru" nie zostało przez niego w sposób wyczerpujący i wystarczający do uznania "awiza" za skuteczne, wypełnione, powoduje, że w takiej sytuacji brak było podstaw do uznania, że taki akt administracyjny został doręczony w trybie określonym w art. 44 kpa. Jeżeli zwrotne poświadczenie odbioru pisma, zawierające informacje o czynnościach doręczającego, nie zostało wypełnione, doręczenia nie można uważać za dokonane w trybie art. 44 kpa. Obowiązkiem organu jest należyte zbadanie, czy przesyłka została prawidłowo doręczona, tak jak to stanowią przepisy art. 42-44 kpa. Doręczenie jest wadliwe, jeżeli nie pozwala na skontrolowanie, czy doręczyciel postąpił zgodnie z wymogami zamieszczonymi w art. 44 kpa (por. np. wyroki NSA z dnia 28 czerwca 2001 r. sygn. akt II SA 2871/00 - LEX nr 53460, z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 2552/99 - LEX nr 76110, z dnia 14 sierpnia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1457/96 - LEX nr 34760, z dnia 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA 1722/97 - LEX nr 45642, z dnia 28 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 23/97 - LEX nr 30598, z dnia 6 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 1215/96 - LEX nr 30594; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt III RN 70/00 - OSNP 2001/19/574). W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły więc art. 44 kpa, gdyż nie udokumentowano należycie, że spełnione zostały wszystkie wymogi przewidziane w tym przepisie. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, jako naruszające przepisy proceduralne w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) cytowanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. podlegały uchyleniu. Zauważyć trzeba, że stosownie do art. 200 tej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony akt administracyjny jest zobowiązany do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W niniejszej sprawie Sąd pominął jednak to orzeczenie, gdyż skarżący był zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy. W myśl art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie jednak nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie tworzyły po stronie skarżącego żadnych praw, ani nie nakładały na niego żadnych obowiązków. Nie miały zatem cech wykonalności. Mając na względzie powyższe orzeczono jak w sentencji.