II SA/Wr 1499/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...], nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. nie stwierdził u Z. G. choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy /pozycja 12 w wykazie chorób zawodowych/. W uzasadnieniu decyzji podano, że Z. G., skierowany w kwietniu 2002 r. do Poradni Chorób Zawodowych, otrzymał orzeczenie lekarskie, z dnia 2 września 2002 r., o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, z jednoczesnym rozpoznaniem zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa ze skrzywieniem prawowypukłym odcinka piersiowego z przemijającym zespołem bólowym, w uzasadnieniu którego to wskazano, że uogólnione zmiany radiologiczne nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z charakterem wykonywanej pracy, czy narażeniem na szkodliwości zawodowe. Ponadto w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż po hospitalizacji w Oddziale Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wydano orzeczenie lekarskie potwierdzające brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Rozpoznane u Z. G. schorzenia należą do grupy chorób samoistnych i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. W odwołaniu Z. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podnosząc, iż to wyłącznie sposób wykonywania pracy (jazda samochodami po drogach złej jakości i wykonywanie dodatkowo czynności ładowacza) wywołał u niego chorobę zawodową narządu ruchu. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż pomimo wyczerpania prawem przewidzianych możliwości diagnostycznych i szczegółowego przeprowadzenia badań w szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., nie wykryto u Z. G. żadnego schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. W związku zatem z faktem, iż żadna z uprawnionych do tego placówek służby zdrowia nie rozpoznała choroby wymienionej w wykazie, w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O., nie można rozważać zawodowego tła licznych schorzeń z powodu których odwołujący się cierpi. Nie spełniają one bowiem definicji choroby zawodowej; nie figurują w wykazie tych chorób. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Z. G. wniósł o uchylenie decyzji odwoławczej. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, iż stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "uogólnione zmiany radiologiczne nie pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z charakterem wykonywanej pracy bądź narażeniem na szkodliwości zdrowotne" nie pokrywa się z rzeczywistością oraz że praca bezpośrednio przyczyniła się do pogorszenia zdrowia i w konsekwencji do zwolnienia skarżącego ze stanowiska. Ponadto skarżący powołał się na orzeczenie Instytutu Medycyny pracy w S. (pismo [...] z dnia 17.03.2003r.) stwierdzające, że "chory nie kwalifikuje się obecnie do żadnej pracy zawodowej" i jednocześnie wniósł o wystąpienie przez Sąd, przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, o opinie lekarzy z K., u których skarżący przez dłuższy okres czasu się leczył. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe wywody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. W dacie podejmowania zaskarżonej decyzji obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Przepisy tego rozporządzenia nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie, a to ze względu na regulacje zawartą w jego § 10, stosownie do której, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Postępowanie w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej wszczęto w kwietniu 2002 r. (rozpoczęcie postępowania przed Wojewódzkim Ośrodkiem Medycyny Pracy w K., zakończonego wydaniem w dniu 2 września 2002 r. orzeczenia medycznego), natomiast wspomniane rozporządzenie weszło w życie w dniu 3 września 2002 r. Pojęcie choroby zawodowej określał zatem na użytek podejmowania decyzji w niniejszej sprawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, i przepis ten należało brać pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji, albowiem z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Stosownie do tego przepisu chorobą zawodową jest choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, iż choroba zawodowa została zdefiniowana jako układ dwóch równorzędnych, współistniejących norm prawnych, z których jedna dotyczy konieczności umieszczenia danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, zaś druga dotyczy związku przyczynowo - skutkowego, jaki występuje pomiędzy tą chorobą a warunkami w jakich wykonywana była praca (np. wyrok z dnia 4 czerwca 1998 r., sygn. akt III RN 36/98 - OSNIAPiUS z 1999 r., nr 6, poz. 192). Oznacza to, że wykaz chorób zawodowych ma charakter normatywny i nie jest możliwe stwierdzanie chorób zawodowych w zakresie wykraczającym poza zakres przedmiotowy tego wykazu. Inaczej mówiąc zachorowanie na chorobę nie wymienioną w wykazie, o ile choroba ta nie została w nim w sposób wyraźny ujęta, nawet jeżeli jest ona wynikiem oddziaływania czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, nie daje podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Przechodząc do rozważań dotyczących schorzeń narządu ruchu, a tylko z takowymi mamy do czynienia w rozpatrywanym wypadku, stwierdzić należy, iż wykaz określa je w pkt. 12 jako "przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem: zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenie łękotki, mięśni i przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka, zapalenie nadkłykci ramieniowej, zmęczeniowe złamanie kości". Wyliczenie powyższe nie jest wyliczeniem przykładowym, pozwalającym na kwalifikowanie do rzędu chorób zawodowych wszelkich innych schorzeń narządów ruchu wywołanych warunkami pracy. Jest to wyliczenie wyczerpujące, wykluczające możliwość zaliczenia do rzędu chorób zawodowych schorzenia w postaci zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych kręgosłupa we wszystkich odcinkach, skrzywienia odcinka piersiowego w prawą stronę i lędźwiowego w stronę lewą, lumbalgii, radikulopatii szyjnej i lędźwiowej w okresie zaostrzenia, ograniczenia ruchomości całego kręgosłupa, z bolesnością uciskową kręgów C5 - C7 i L4 - S1, skoliozy prawostronnej odcinka piersiowego, osłabienia prawego podudzia i stop, słabszego prawego odruchu Fajersztajna - Krzenickiego, bez objawów korzeniowych odcinka szyjnego, to jest schorzenia jakie obie uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznały u skarżącego. Przepisy rozporządzenia nie tylko definiowały pojęcie choroby zawodowej ale i regulują wymagany tryb postępowania w zakresie ustalania takiej choroby. Zgodnie z § 7 - 9 jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. Jednostki te wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. Na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Z powyższych uregulowań wynika, iż decydujące znaczenie ma orzeczenie medyczne właściwej jednostki służby zdrowia. Orzeczenie to powinno być poprzedzone zebraniem odpowiedniego materiału dowodowego, dotyczącego przebiegu zatrudnienia i czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji posłużyły się orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 2 września 2002 r. oraz orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 17 marca 2003 r. Wyczerpany został zatem przewidziany w rozporządzeniu tryb postępowania, a ocena całego materiału dowodowego przez organy obu instancji nie może być uznana za dowolną, jako że przedstawiły one właściwym jednostkom służby zdrowia pełne dane dotyczące przebiegu pracy zawodowej skarżącego i występujących w jej środowisku pracy czynników szkodliwych (narażających na powstanie choroby), zaś konkluzja obu orzeczeń (diagnoza) okazała się jednoznaczna i wzajemnie spójna. W ślad za przeprowadzonymi dowodami z opinii właściwych jednostek służby zdrowia organy obu instancji zasadnie przyjęły, że ze względu na nie stwierdzenie żadnej z przewidzianych w rozporządzeniu jednostek chorobowych narządu ruchu, nie występuje u skarżącego schorzenie, które należałoby zakwalifikować jako chorobę zawodową. Stanowisko to jest tym bardziej uzasadnione, że skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na okoliczność, iż jego schorzenie jest innego rodzaju, aniżeli to, które rozpoznały orzekające w sprawie jednostki służby zdrowia. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym orzeczenie zapada na podstawie akt sprawy (ewentualnie możliwe jest tylko uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów - art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - DZ. U. nr 153, poz. 1270) i w związku z tym żądanie przeprowadzenia dowodu z dodatkowej opinii lekarskiej nie mogło wywrzeć pożądanego przez skarżącą skutku. Uwzględniając powyższe, należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak na wstępie.