II SA/Wr 151/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.), Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 4 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 grudnia 2021 r. nr SOC-OP.621.1.98.2021.AKu w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę w całości; II. przyznaje z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ma rzecz adwokat M. S. kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 00/40) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu wraz z podatkiem VAT. Wojewoda Dolnośląski, postanowieniem z dnia 6 grudnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez K. S. odwołania od decyzji Wójta Gminy Walim nr SO 5343.1.4.2021 z dnia 30 września 2021 r. orzekającej o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w miejscowości Z. Na uzasadnienie organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania K. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w miejscowości Z. wszczęte zostało na wniosek S. S. Wnioskodawca wskazał, iż skarżący opuścił ten lokal trwale oraz dobrowolnie i nie przebywa w nim od 2011 roku. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 tej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Mając na uwadze zebrany w postępowaniu materiał dowodowy, na podstawie tego przepisu Wójt Gminy Walim decyzją nr SO 5343.1.4.2021 z dnia 30 września 2021 r. orzekł o wymeldowaniu K. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w miejscowości Z. Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona K. S. w dniu 20 października 2021 r. Następnie w dniu 4 listopada 2021 r. skarżący nadał listownie odwołanie od tej decyzji do Wojewody Dolnośląskiego. Analizując akta sprawy organ odwoławczy stwierdził, że złożenie odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zostało ono wniesione przez osobę uprawnioną oraz czy wniesiono je w ustawowym trybie i terminie. W rozpatrywanej sprawie bezspornie odwołanie wniosła sama strona, zatem należało zbadać, czy dochowany został ustawowy termin do jego wniesienia. Termin odwoławczy określa art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Strona może bronić się przed negatywnymi skutkami niedotrzymania tego terminu procesowego, prosząc o jego przywrócenie. Organ odwoławczy obowiązany jest przywrócić stronie termin do wniesienia odwołania, jeśli spełni ona łącznie przesłanki określone w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie: 1. uprawdopodobni, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, 2. wniesie prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3. wraz prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesie odwołanie. Powyższe terminy są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane ani skracane przez organ administracji publicznej, bowiem są to terminy procesowe obliczane według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak również terminy zawite, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy obowiązany jest - zgodnie z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego - wydać postanowienie w zakresie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, przy czym "nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia" (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1007/12). Kwestionowana decyzja Wójta Gminy Walim zawierała prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania do Wojewody Dolnośląskiego w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Została doręczona w dniu 20 października 2021 r., wobec czego ostatnim dniem do złożenia odwołania przez K. S. był dzień 3 listopada 2021 r. Natomiast odwołanie wniesione przez stronę zostało wysłane w dniu 4 listopada 2021 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania, przy czym nie sformułowano w nim jednoczesnej prośby o przywrócenie tego terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w przepisie art. 134 Kpa. Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skoro zatem K. S. wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z uchybieniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania i bez jednoczesnej prośby o przywrócenie tego terminu, należało stwierdzić, jak na wstępie. Mając powyższe na uwadze postanowiono, jak w sentencji. W dniu 27 grudnia 2021 r. do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu wpłynęło pismo z dnia 17 grudnia 2021 r. W piśmie tym K. S. wskazał m.in., iż w związku z jego pobytem w zakładzie karnym, nie ma on wpływu na to "w jakim tempie przekazywana jest korespondencja" wobec czego nie akceptuje on pism dotyczących terminologii urzędowej. Ponadto do pisma dołączone zostało również postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 6 grudnia 2021 r. nr SOC-OP.621.1.98.2021.AKu z odręczną adnotacją K. S., iż nie interesuje go to pismo wobec czego oddaje je. W związku z otrzymaniem tej korespondencji Wojewoda Dolnośląski pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. wezwał K. S. do udzielenia wyjaśnień - czy w piśmie z dnia 17 grudnia 2021 r. jego intencją było złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego nr SOC – OP.621. 1.98.202l.AKu z dnia 6 grudnia 2021 r. (zgodnie z zawartym w nim pouczeniu), wskazując jednocześnie, iż w przypadku nieudzielenia stosownych wyjaśnień w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego pisma-pismo z dnia 17 grudnia 2021 r. uznane zostanie za skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wezwanie zostało skutecznie doręczone K. S. w dniu 20 stycznia 2022 r., jednakże K. S. nie udzielił na nie odpowiedzi. Mając zatem na uwadze powyższe, pismo K. S. z dnia 17 grudnia 2021 r. uznano za skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego nr SOC-OP.621.1.98.202l.AKu z dnia 6 grudnia 2021 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez K. S. odwołania od decyzji Wójt Gminy Walim nr SO.5343.1.4.2021 z dnia 30 września 2021 r. Wobec ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu pełnomocnik profesjonalna w piśmie z dnia 28 X 2022 r. (k. 25 akt sądowych) poparła w całości twierdzenia i zarzuty zawarte w skardze i dodatkowo podniosła, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (aktualny stan prawny Dz.U.2021.0.2095 t.j.), poprzez jego nie zastosowanie i brak zawiadomienia skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia odwołania oraz niewyznaczenie mu 30 dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wskazując na powyższe pełnomocniczka wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa i przyznanie pełnomocniczce kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić je, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 ppsa, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ppsa podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło bowiem do mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego przytoczonych w piśmie. Trzeba przede wszystkim mieć na względzie, że kontrolowane postanowienie jest orzeczeniem o charakterze procesowym i okoliczność uchybienia terminu do złożenia środka odwoławczego od orzeczenia organu niższego stopnia ma charakter obiektywny, nie jest skorelowane wprost z kwestią istnienia, lub nieistnienia podstaw do przywrócenia omieszkanego terminu, ani także kwestii pouczenia lub braku pouczenia strony o możliwości złożenia takiego wniosku. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy COVID-19 w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, o czym mowa już w ust. 2 tego artykułu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosownie zaś do ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienie terminu. Powyższa regulacja obejmuje zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027).W efekcie należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w piśmie procesowym, że istotnie organ nie pouczył wprost skarżącego w trybie art. 15zzzzzn2. Jednak należy mieć na względzie, że w końcowej części pierwszej strony uzasadnienia postanowienia Wojewoda Dolnośląski uznając na spóźnienie odwołanie wskazał stronie, że "..może bronić się przed negatywnymi skutkami niedotrzymania tego terminu procesowego, prosząc o jego przywrócenie. Organ odwoławczy obowiązany jest przywrócić stronie termin do wniesienia odwołania, jeśli spełni ona łącznie przesłanki określone w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie: 1. uprawdopodobni, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, 2. wniesie prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3. wraz prośbą o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesie odwołanie". W warunkach rozpoznawanej sprawy, jak wskazują akta postanowienie organu II instancji skarżący otrzymał 16 grudnia 2021 r. Po otrzymaniu postanowienia, w dniu 16 grudnia napisał pismo do Wojewody, w którym wskazał, że "nie ma wpływu na to w jakim tempie przekazywana jest korespondencja" (przez administrację zakładu karnego – przyp. Sądu). Z niezbyt czytelnej kopii koperty (?) zdaje się wynikać, że przesyłka z pismem została nadana 20.XII. 2021 r., zatem przed upływem terminu do złożenia wniosku przywrócenie terminu (licząc od daty wprawdzie próbował uściślić jaki charakter ma to pismo, ostatecznie uznając je za skargę do sądu, jednakże nie rozważył ani nie dał możliwości stronie wypowiedzenia się czy okoliczności naprowadzone w tym piśmie należy uznać za uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie bowiem z treścią art. 64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Uszło to uwadze organu, natomiast jeśli wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie ustawowym, to wymagał należytego rozpatrzenia, natomiast skutkował brakiem potrzeby odwoływania się do unormowań ustawy covidowej, co w dalszym następstwie powoduje, że niepouczenie skarżącego w trybie art. 15zzzzzn2 nie ma istotnego wpływu na wynik postępowania (art. 145 § 1c ppsa). Omawiając kwestię prawidłowości zaskarżonego postanowienia trzeba dalej powiedzieć, że z akt sprawy wynika, iż decyzja organu I szej instancji została doręczona stronie dnia 20 października 2021 r. Natomiast odwołanie zostało złożone (jak wynika z pieczęci Zakładu Karnego nr [...] we W.) w administracji tego zakładu 4 listopada 2021 r., zatem z uchybieniem terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Dalej można powiedzieć, że skarżący o środku i terminie zaskarżenia decyzji został prawidłowo poinformowany przez organ Iszej instancji. Reasumując, orzeczenie organu odwoławczego odpowiada prawu, stąd na zasadzie art. 151 ppsa należało orzec jak na wstępie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.