II SA/Wr 152/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 9 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia... w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 5 sierpnia 2011 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, utrzymują się ze świadczeń emerytalnych oraz z czynszu za dzierżawę nieruchomości (3.871, 15 zł), a syn w prowadzonej działalności gospodarczej ponosi stratę. Poinformował, że posiada następujące składniki majątkowe: dom o pow. 268, 6 m2, nieruchomość rolną o pow. 17, 7967 ha, las o pow. 1, 91 ha, grunty związane z prowadz. działalności gospodarczej- 109 295 m2 i grunty pozostałe – 95255 m2. Dodał, ze w związku ze złym stanem zdrowia często jest hospitalizowany i ponosi wysokie koszty leczenia. W piśmie z dnia 1 września 2011 r. skarżący oświadczył, że rezygnuje z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w załączeniu przedkładając dowód uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej) i wskazał, że nieruchomości, których jest współwłaścicielem w zasadzie są niezbywalne, gdyż wymagałyby kosztownych rekultywacji (tereny poeksploatacyjne kruszywa naturalnego). Nadto wyjaśnił, że koszty wynagrodzenia jego dotychczasowego zawodowego pełnomocnika pokrywał jego współpracownik. Z załączonego do pisma zestawienia sald rachunków jakie skarżący posiada w mBanku wynika, że zgromadzone są na nich środki w łącznej wysokości 1.350, 03 zł. Mając na uwadze, że skarżący pismem z dnia 1 września 2011 r. skutecznie cofnął swój wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i uiścił w dniu 31 sierpnia 2011 r. wpis sądowy od skargi kasacyjnej (jedyny na tym etapie koszt sądowy), w tej sytuacji postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Ustosunkowując się z kolei do wniosku o ustanowienie radcy prawnego wskazać należy, że prawo pomocy może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył aktualnej dokumentacji finansowej prowadzonej przez syna działalności gospodarczej; nie wyjaśnił czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub z Pomocy Społecznej; nie przedłożył szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości i nieruchomości; nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie przedstawił dokumentu potwierdzającego uzyskiwany dochód z tytułu dzierżawy części posiadanych nieruchomości; nadto- nie wyjaśnił dlaczego jego współpracownik – który według twierdzeń skarżącego - dotychczas opłacał mu zawodowego pełnomocnika nie może tego czynić nadal lub przynajmniej nie może pożyczyć mu na ten cel środków. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty postępowania sądowego należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zaznaczyć należy, iż dochody skarżącego i jego żony mają charakter stały i wynoszą ok. 4.000 zł, stan środków na rachunku wynosi 1.350, 03 zł, a wysokość wydatków nie została określona i udokumentowana. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, a z uwagi na przesunięcie majątkowe na rzecz syna i mając na uwadze przedmiot skargi, to właśnie syn skarżącego powinien aktualnie poczuwać się do obowiązku wsparcia finansowego skarżącego. W ocenie Sądu skarżący korzystał i nadal korzysta w sprawie z pomocy zawodowego pełnomocnika, jednakże z niezrozumiałych powodów pełnomocnik ten nie ujawnia się i nie podpisał się pod złożoną już do akt skargą kasacyjną. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów postępowania osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 2 sentencji.