II SA/Wr 1531/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: Sędzia Daria Sachanbińska – spr. Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant : Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 roku sprawy ze skargi W. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...], nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz W. P. kwotę (dziesięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. z 1997 r., Dz. U. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, umorzył postępowanie administracyjne z wniosku W. P. o przyznanie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie administracyjne wszczęte w trybie art. 61 § 1 i 3 k.p.a. na żądanie strony, podlega umorzeniu, gdyż Kierownik Urzędu związany jest przesłanką określoną w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. Przepis ten stanowi, że " Wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust. 4, mogą być kierowane (...) do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce (...). Wprowadzony ustawą termin ma charakter materialny i nie stosuje się do niego instytucji przywrócenia terminu. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, zatem postępowanie z wniosku W.P. należało umorzyć, jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. P. wniósł o zmianę niekorzystnej decyzji, uważając ją za krzywdzącą. Przypomniał, że wojenne zasługi, jego osobiste, jak i całej rodziny, były bardzo duże. Wyjaśnił, że opóźnienie w złożeniu wniosku spowodowane było chorobą. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzją własną, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] . Dodatkowo podkreślił, że w przedmiotowej sprawie obowiązuje ściśle określony termin, którego nie dotyczą przewidziane przez ustawę o kombatantach wyjątki. Na powyższą decyzję skargę złożył W. P., wnosząc o jej zmianę. Wyjaśnił, że przyczyny niedotrzymania terminu opisał w swym wniosku z dnia 11 grudnia 2001 r. ( częste choroby skarżącego, jego żony, konieczność sprawowania opieki nad starszym bratem). Wydanie niekorzystnej decyzji tylko z powodu uchybienia terminowi, uważa skarżący za krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż wniosek w przedmiotowej sprawie złożony został po upływie ustawowego terminu, bo w dniu 11 grudnia 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 roku, sygn. akt SK 4/02 (Dz. U. Nr 72, poz. 658), art.22 ust. 3 ustawy o kombatantach został uznany za niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji R.P. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepis ten naruszył konstytucyjne wartości wyrażone w zasadach zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę równości (szerzej patrz: uzasadnienie wyroku – OTK-A 2003/4/31). Artykuł 22 ust. 3 ustawy o kombatantach utracił moc z dniem 29 kwietnia 2003r. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, jak i objętej rozpoznaniem decyzji ją poprzedzającej, skład orzekający w niniejszej sprawie uwzględnił wyżej opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Co prawda zasadą jest, że sąd administracyjny ocenia legalność zaskarżonego aktu, czyli rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień jej wydania, badając prawdziwość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego, jednak stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny utrata mocy obowiązującej art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, musi być przez Sąd uwzględniona, mimo iż orzeczenie w tej sprawie zapadło już po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wniosek taki płynie z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 72, poz. 1270), zwanej dalej p.s.a., który obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, za jaką niewątpliwie należy uznać orzeczenie o niekonstytucyjności przepisu. Przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono bowiem do Kodeksu postępowania administracyjnego (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. tekst jedn. z 2000 r., Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) przepis art. 145 a stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania m. in. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (§ 1). Skoro w rozstrzygnięciach obu instancji za przesłankę powodującą uznanie rozpoznawanej sprawy za bezprzedmiotową, przyjęto fakt złożenia przez skarżącego wniosku o nabycie uprawnień kombatanckich po dniu 31 grudnia 1998r., czyli po dacie ustalonej treścią art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, a jednocześnie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności tego przepisu stanowi podstawę do wznowienia postępowania, należy przyjąć, iż Sąd zobligowany był do uchylenia obu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie cytowanego wcześniej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 135 p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim i trzecim wyroku oparte jest o przepis art. 152 p.s.a. oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające.