II SA/Wr 1534/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Kremis, Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Asesor WSA - Anna Siedlecka, Protokolant - Magda Mikus, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B. G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadbudowy płotu rozgraniczającego działki budynków przy ul. S. [...] i D. [...]w G. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie nadbudowy płotu rozgraniczającego działki budynków przy ul. S. [...] i ul. D. nr [...] w G. W uzasadnieniu powołał przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 (przypuszczalnie ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) stanowiący, że "budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m" podlega zgłoszeniu właściwemu organowi. Jak dalej wskazał, ponieważ kwestionowane ogrodzenie nie przekracza wysokości 2,20 m i zlokalizowane jest jako odgrodzenie się od sąsiadujących podwórek z tyłu posesji budynku, postanowiono jak na wstępie. W odwołaniu od tej decyzji B. G. twierdził jedynie, że ogrodzenie na granicy z działką sąsiednią powinno być ażurowe co najmniej 60 cm od poziomu terenu, co umożliwi naturalny przepływ powietrza i światła. Ponadto omówił nie związane z kwestią ogrodzenia zagadnienia samowolnego wybudowania przez sąsiada wiaty oraz uciążliwości tego sąsiedztwa. Zaskarżoną decyzję D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. utrzymał powyższą decyzję w mocy. Według uzasadnienia, skoro w toku postępowania ustalono nadbudowanie ogrodzenia nie odpowiadającego wymogom ustawowym wywołującym powinność uprzedniego zgłoszenia tej budowy, to sprawa nie podlegała kompetencji służb nadzoru budowlanego. Sprawy na tle takiej budowy podlegają jurysdykcji sądów powszechnych w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Brak możliwości orzekania w sprawie stanowi przewidzianą w art. 105 kpa przesłankę umorzenia postępowania. Wbrew wywodom odwołania decyzja organu I instancji nie była sprzeczna z poprzednią decyzja dotyczącą zadaszenia, będącego innym niż ogrodzenie obiektem budowlanym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu B. G. zarzucił, że decyzja jest niezrozumiała, skoro ogrodzenie betonowe stanowi przedłużenie wiaty o wysokości około 3 m. Sąsiad J. S. nie wykonał decyzji z 1999r. nakazującej mu rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, a przeciwnie, dokonał jego rozbudowy i prowadzi w nim uciążliwą działalność produkcyjną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, zapadłe w niej decyzje nie zostały poprzedzone jakimkolwiek postępowaniem wyjaśniającym oraz zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania. Akta administracyjne zawierają jedynie pismo B. G. z dnia [...]skierowane do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. i informujące o wykonaniu przez J. S. w dniu [...]nadbudowy płotu betonowego, nieażurownego, do wysokości około 3 m, co uniemożliwia przepływ powietrza i światła na sąsiednią działkę składającego pismo. Nie zostało zatem wykazane w żaden sposób ustalenie przytoczone w decyzji organu I instancji, jakoby wybudowane ogrodzenie nie przekraczało wysokości 2,20 m. W omawianym piśmie B. G. domagał się nakazania "usunięcia nadbudówki betonowej i innych szopek" oraz wzmiankował, że sprawy dzikiego budownictwa toczące się od 1999r. nie zostały zakończone. W treści odwołania wyjaśnił, że ostateczna decyzja z dnia [...]nakazująca J. S. rozbiórkę zadaszenia na granicy działek o wymiarach [...]wraz z odprowadzeniem wody opadowej z ogrodzenia na posesję własną, nie oznaczała załatwienia sprawy wiaty dobudowanej w 1999r. do budynku gospodarczego. Organ I instancji nie podjął żadnych czynności związanych z tym żądaniem strony. Organ odwoławczy również nie przeprowadził przed wydaniem decyzji żadnego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc się z uwagi na treść zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej do zagadnienia prawidłowości zastosowania ar. 138 § 1 pkt 1 kpa. po dokonaniu oceny w postępowaniu odwoławczym o prawidłowym zastosowaniu przez organ I instancji przepisu art. 105 § 1 kpa w sprawie dotyczącej nadbudowy ogrodzenia rozgraniczającego działki stron wykonanej bez zgłoszenia, należało stwierdzić naruszenie przy wydawaniu obu instancji przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po wpłynięciu wniosku strony o wszczęcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej, opartego na twierdzeniu, że w wyniku nadbudowy na granicy działek sąsiad strony bez wymaganego zgłoszenia wykonał ogrodzenie o wysokości powyżej 2,20 m, właściwy organ nadzoru budowlanego powinien dokonać czynności przewidzianych prawem procesowym w celu sprawdzenia przytoczonych przez stronę okoliczności oraz należycie te czynności udokumentować w formach przewidzianych przez prawo procesowe (z ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1226 według art. 81 ust. 4 poprzez protokołowane czynności kontrolne lub art. 81c poprzez uzyskanie informacji od inwestora lub właściciela ogrodzenia oraz na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego dla realizacji ustanowionej w art. 14 i art. 67 zasady pisemności oraz w art. 7 i art. 77 zasady prawdy obiektywnej, ze szczególnym uwzględnieniem reguł wynikających z art. 75, art. 79 i art. 81 k.p.a.). Obie decyzje zapadły ponadto z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 kpa w związku z art. 80 kpa, skoro bez przeprowadzenia postępowania dowodowego dotyczącego faktów umożliwiających ocenę prawną sprawy, nie było możliwe poparcie ustalonej okoliczności niespełnienia przez nadbudowane ogrodzenie cech określonych w art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jakimkolwiek dowodem, a tym bardziej oceną znanego urzędowo lub w inny sposób zgromadzonego materiału sprawy mogącą uzasadnić uznanie tej okoliczności za wykazaną. Istotą postępowania administracyjnego jest właśnie zebranie materiału umożliwiającego zbudowanie podstawy faktycznej mającego zapaść rozstrzygnięcia, bowiem cała procedura służy bezpośrednio lub w sposób pośredni utrwaleniu w formach przewidzianych przez prawo i zgodnie z regułami prawa procesowego faktów istotnych dla zastosowania prawa materialnego. Omawiane decyzje zapadły zatem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, a w szczególności w sposób całkowicie dowolny ustalony został podstawowy dla rozstrzygnięcia fakt wysokości ogrodzenia po dokonaniu nadbudowy. Naruszona została również w sposób oczywisty zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.). Organ odwoławczy dysponując materiałem jedynie w postaci wniosku strony i decyzji organu I instancji nie mógł bez naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) przeprowadzić w pełnym zakresie postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), a skoro nie zostały zebrane dowody lub inny materiał umożliwiający dokonanie ustaleń faktycznych i oceny prawnej sprawy, to dopuszczalne było tylko wydanie decyzji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.). Zaskarżona decyzja wydana została zatem z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro nie było warunków ustawowych do uznania rozstrzygnięcia organu I instancji z prawidłowe, a w konsekwencji do utrzymania jego decyzji w mocy. W toku dalszego postępowania konieczne będzie poczynienie udokumentowanych w aktach sprawy ustaleń, czy nastąpiła opisana przez skarżącego nadbudowa ogrodzenia, do jakiej wysokości, czy zatem wymagała zgłoszenia i czy zostało ono dokonane, a następnie, czyli dopiero w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy, w tym przez dochowanie zasady czynnego udziału stron, wydanie odpowiedniej decyzji (niewykluczone tożsamej z decyzją uchyloną, o ile ustalone zostaną przesłanki bezprzedmiotowości postępowania z przyczyn faktycznych lub prawnych). Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające (Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.