II SA/Wr 1539/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Krupiński asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi A. G. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej Nr [...] dla miasta [...] z dnia [...], nr [...] orzeka, iż zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. na rzecz A. G. kwotę w wysokości 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] Powiatowa Komisja Lekarska Nr [...] dla miasta [...], zwana dalej Powiatową Komisją, działając na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r., Nr 4, poz. 16 z późn. zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, orzekła o uznaniu A. G. za zdolnego do służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". U poborowego stwierdzono stan zdrowia określony w § 79 pkt 1 i w § 2 pkt 7 rozporządzenia. Od orzeczenia Powiatowej Komisji odwołanie wniósł A. G. podnosząc, iż od szóstego miesiąca życia jest leczony jako alergik a do czternastego roku życia jego ojciec pobierał zasiłek pielęgnacyjny, przysługujący przewlekle choremu. Obecnie odwołujący się zapada na częste infekcje z dusznościami, cierpi na bóle kręgosłupa, nie może nosić ciężarów, w szkole był zwolniony z zajęć wychowania fizycznego. Z uwagi na wieloletnie choroby nabył się lęków, ma trudności w adaptacji w nowym środowisku. Ponadto leczył się w psychiatry. Stan zdrowia odwołującego się – jego zdaniem – nie jest zgodny z treścią orzeczenia. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewódzka Komisja Lekarska w O., zwana dalej Wojewódzką Komisją, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 26 i art. 28 ust. 2 cyt. wyżej ustawy o powszechnym obowiązku obrony, przepisów rozporządzenia oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), zwanej dalej k.p.a., utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji W rozstrzygnięciu stwierdzono, iż przeprowadzone badania wykazały u poborowego wady ustroju określone w § 69 pkt 1 i § 73 pkt 1 rozporządzenia, pomimo których może on odbyć służbę wojskową. Na powyższą decyzję skargę złożył A. G., reprezentowany przez ojca, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podniósł, iż nie przeprowadzono koniecznych badań lekarskich, zwłaszcza w kierunku zdrowia psychicznego. Pełnomocnik skarżącego ocenił go jako osobę wybuchową i niezrównoważoną, która w zetknięciu z występującą w wojsku tzw. falą, oraz w zetknięciu z nieudolną kadrą zawodową może posunąć się do samobójstwa, bądź nawet do zabicia osób represjonujących. Taka osobowość kwalifikuje się do szczegółowego przebadania, najlepiej w szpitalu a wcześniej do zebrania wywiadu środowiskowego. Ponadto służba w wojsku nie zapewni skarżącemu odpowiednich warunków higienicznych, koniecznych przy chorobach alergicznych. Komisja nie odniosła się do tego schorzenia, jak i do choroby kręgosłupa. Oceniając skarżącego za zdolnego do służy wojskowej z kategorią "A", przy wielości występujących u niego schorzeń, doszło do naruszenia § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja wniosła o jej oddalenie. Podkreślono, iż poborowego przebadał dermatolog, który nie stwierdził zmian dermatologicznych, oraz neurolog, który stwierdził niewielką skoliozę z podejrzeniem dyskopatii L5S1. Neurolog wskazał również na występujące guzki Schmerla. Konsultacja psychiatryczna wykazała nerwice, nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne. Zgłoszone przez skarżącego dolegliwości adaptacyjne. Zgłaszane przez skarżącego dolegliwości uczuleniowe nie były potwierdzone testami alergologicznymi. Oceniając całokształt schorzeń, Wojewódzka Komisja uznała, iż nie upośledzają one sprawności ustroju. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie odnotować należy, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o treść art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalania ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz.652) tut. Sąd. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia Powiatowej Komisji wykazała, że nie odpowiadają one wymogom prawa. Dla oceny zasadności skargi istotne znaczenie miało stwierdzenie, iż w sprawach zaliczenia poborowego do określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy k.p.a., normujące zasady i tryb postępowania. Tak więc orzeczenie Powiatowej Komisji oraz Wojewódzkiej Komisji, oprócz oceny konkretnej sprawy z punktu widzenia medycznego, powinno spełniać jednocześnie wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnych a nadto organy winny przy orzekaniu uwzględnić zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, w tym ogólne zasady wynikające z treści art. art. 7, 8, 10 i 11 k.p.a. oraz zasady dotyczące postępowania dowodowego. Tych wymogów nie spełniły orzeczenia wydane w niniejszej sprawie. Powiatowa Komisja, orzekając o zdolności A. G. do pełnienia służby wojskowej z kategorią zdrowia "A", stwierdziła występowanie u poborowego schorzeń określonych paragrafem 79 pkt 1 i paragrafem 2 pkt 7 rozporządzenia, które wskazują na stopę płaską lub wydrążoną, bez upośledzenia sprawności ruchowej oraz tatuaże nie szpecące. Wyjątkowa lakoniczność uzasadnienia decyzji, ograniczająca się jedynie do podania numerów paragrafów, wobec zgłaszanych przez poborowego różnych dolegliwości, nie spełnia wymogów jakie płyną z treści art. 107 § 3 k.p.a. Otóż, zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno wyjaśniać podstawę prawną decyzji oraz przytaczać zastosowane przepisy prawa. Uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji spełnia doniosłą rolę, gdyż objaśnia tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie. Tłumaczy stronie powody, dla których nie uwzględniono jej żądań i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Powoduje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w drodze administracyjnej i sądowej. Wydane w sprawie orzeczenie Powiatowej Komisji nie wyczerpuje wskazanych wyżej przesłanek. Ta sama zresztą uwaga dotyczy decyzji Wojewódzkiej Komisji, która w sposób podobny, bo równie lakoniczny, uzasadniła swoje rozstrzygnięcie. Nie odniosła się do schorzeń, które zgłaszał poborowy. Nie podała dlaczego odmówiła wiarygodności jego twierdzeniom. W trakcie postępowania odwoławczego przeprowadzono kilka specjalistycznych badań, jednakże ich wyniki nie zostały omówione w uzasadnieniu decyzji, w którym jedynie wskazano na wystąpienie u poborowego innych niż w decyzji pierwszoinstancyjnej schorzeń a mianowicie nadużywanie alkoholu bez cech uzależnienia (§ 73 pkt 1 rozporządzenia) oraz osobowość nieprawidłową, nieznacznie upośledzającą zdolności adaptacyjne (§ 69 pkt 1 rozporządzenia). W ocenie Sądu - koniecznym było – szczegółowe uzasadnienie lekarskiego rozpoznania, zwłaszcza że oba schorzenia występują w rozporządzeniu w różnych formach i o różnym stopniu zaawansowania, od czego uzależniona jest określona kategoria zdrowia. Oprócz tego orzeczenie organu odwoławczego, mimo iż utrzymało orzeczenie pierwszoinstancyjne, nie odniosło się do schorzeń, które stwierdziła Powiatowa Komisja. Działając w ten sposób organy nie tylko uchybiły przepisowi art. 107 p 3 k.p.a., ale również naruszyły ogólną zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz zasadę przekonywania strony co do słuszności rozstrzygnięcia poprzez wyjaśnienie przesłanek, którymi się kierowano (art. 11 k.p.a.) Ponadto analiza akt administracyjnych, przesłanych w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, iż cały materiał dowodowy został zgromadzony dopiero w postępowaniu odwoławczym, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). Organ odwoławczy, który stwierdzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, winien decyzję organu pierwszej instancji uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 k.p.a.). Przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wyjaśnić. W przedmiotowej sprawie Powiatowa Komisja powinna była samodzielnie przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe na okoliczność występowania schorzeń zgłaszanych przez A. G., ewentualnie wezwać go do przedłożenia dokumentacji, na którą się powoływał. Dopiero takie postępowanie będzie zgodne z regułami procedury administracyjnej, wynikającymi z treści art. art. 75 § 1, 77 § 1 i 78 k.p.a. Wobec stwierdzenia licznych naruszeń przepisów procedury administracyjnej, które niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – należało uchylić obie decyzje organów administracji. Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy należy w sposób prawidłowy, opisany wyżej, przeprowadzić postępowanie poprzedzające ustalenie stanu zdrowia poborowego. Ustalenie to winno bowiem mieć oparcie w wyczerpującym materiale dowodowym, który z kolei musi znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. W zależności od liczby stwierdzonych chorób i ułomności koniecznym będzie odniesienie się do treści § 2 ust. 2 rozporządzenia. Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 cyt. wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.