II SA/Wr 1540/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Ł. G. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] dla miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2. orzeka, iż zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. na rzecz skarżącego Ł. G. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Przedmiotem skargi Ł. G., wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a przekazanej do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, jest orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...], nr [...], wydane na podstawie art. 26 i 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r., nr 4, poz. 16 ze zm.), załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 57, poz. 278ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 KPA, którym utrzymano w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej nr [...] dla miasta [...] z dnia [...], nr [...] uznające skarżącego za zdolnego do czynnej służby wojskowej i zaliczające do kategorii zdrowia "A". Organ I instancji rozpoznał u strony skrzywienie prawostronne kręgosłupa piersiowego, opisane w § 34 pkt 1 wskazanego wyżej załącznika, wadę wymowy nieznacznie upośledzającą zdolność porozumiewania się (§ 29 pkt 1), nadciśnienie tętnicze okresu pierwszego (§ 39 pkt 1) oraz stan po wykręceniu lewego stawu skokowo – goleniowego i podniósł w uzasadnieniu, że te schorzenia nie dyskwalifikują poborowego w zakresie zdolności do odbycia służby wojskowej. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, iż komisja stwierdziła u strony schorzenia wskazane w orzeczeniu Powiatowej Komisji Lekarskiej, ale schorzenia te nie upośledzają czynności ustroju i nie stanowią przeszkody do odbycia służby wojskowej. W skardze Ł. G. zarzucił, że Wojewódzka Komisja Lekarska nie wzięła pod uwagę destrukcyjnego wpływu wady wymowy na system psychonerwowy i ruchowy jego organizmu, rozpoznania wady wymowy dokonano w oparciu o kilkuzdaniową rozmowę i nie wzięła pod uwagę zaświadczenia Wojewódzkiej Przychodni Laryngologicznej w O. z dnia 9 maja 2001 r., w którym określono odmiennie stopień zaawansowania schorzenia wymowy. Pominięto ponadto skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego, udokumentowane zdjęciem rentgenowskim. Do skargi dołączył opinię psychologiczną. Organ wnosił o oddalenie skargi, podnosząc że odwołanie rozpatrzono na podstawie przedstawionej dokumentacji lekarskiej i akt sprawy i nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej. W szczególności stwierdzono występowanie następujących schorzeń: 1. Wykręcenie lewego stawu skokowego. Poborowy w związku ze zgłaszanymi dolegliwościami został skierowany na ekspertyzę lekarską przez PKL nr [...] w O. w celu określenia faktycznego stanu zdrowia. Przeprowadzone badanie w Poradni Ortopedyczno - Urazowej dowodzi, iż przebyte wykręcenie nie upośledza sprawności ustroju. 2. Skrzywienie prawostronne kręgosłupa piersiowego stopnia pierwszego. Przeprowadzona konsultacja lekarska dowodzi, iż schorzenie to nie dyskwalifikuje poborowego od odbycia zasadniczej służby wojskowej. 3. Nadciśnienie tętnicze okresu pierwszego. Na podstawie badania nie stwierdzono zmian narządowych. EKG bez zmian. 4. Wada wymowy nieznacznie upośledzająca zdolność porozumiewania się. Na podstawie wywiadu ustalono , iż poborowy ukończył szkołę o czasie bez szych przeszkód. Zaświadczenie lekarskie z Przychodni Laryngologicznej Wojewódzkim Centrum Medycznym w O. określa niepłynność wymowy, uzależnioną od warunków psychicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr 1 - zawierającym wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.), zwanego w dalszej części tego uzasadnienia rozporządzeniem. Według § 2 tegoż rozporządzenia, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1, właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego o fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Komisja Lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których mowa wyżej oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie, w szczególności dotyczących przebytych do tej pory schorzeń. Komisja Lekarska II instancji rozpatrując odwołanie ma prawo w zasadzie orzekać na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo-lekarskich i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie, a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja odwoławcza może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie. Wynika to przede wszystkim z obowiązującej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego zasady ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy sprawy w jej całokształcie. Wiążą się z tym także szczególne obowiązki w zakresie prawidłowego sporządzenia uzasadnienia podjętego orzeczenia. Nie wystarczy tu jednozdaniowe potwierdzenie istnienia schorzeń ustalonych przez organ I instancji, a wymagane jest zajęcie własnego stanowiska we wszystkich spornych kwestiach oraz wszechstronne jego umotywowanie. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowanie dotyczy ustalenia kategorii zdolności poborowego do zasadniczej służby wojskowej, przy czym już na etapie postępowania przed organem I instancji skarżący przedstawił zaświadczenie lekarskie wskazujące na istnienie u niego schorzenia wymowy. Ujawnione u skarżącego jednostka chorobowa w postaci wady wymowy (§ 29 załącznika nr 1 do rozporządzenia) kwalifikuje do kategorii służby wojskowej "A", "D" lub "E" i w zależności od stopnia upośledzenia zdolności porozumiewania się uzasadniają uznanie skarżącego do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej. Powiatowa Komisja Lekarska i w ślad za nią organ odwoławczy bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania badawczego przyjął u skarżącego najlżejszy stopień upośledzenia zdolności porozumiewania się. Taka konkluzja, w świetle dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych dołączonych do odpowiedzi na skargę musi być uznana za co najmniej przedwczesną, a więc i nieuzasadnioną. Przede wszystkim nie zastosowano się do wynikającego z objaśnień szczegółowych do § 29 załącznika nr 1 obowiązku oparcia oceny orzeczniczej na dokumentacji leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. Dokumentacji takiej nie może zastąpić przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarza internisty. Jak wyżej powiedziano, sprawa dotyczy ustalenia kategorii do służby wojskowej, zatem zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego kompetentne organy winny wskazać z jakiej przyczyny i na jakiej podstawie uznały, że stan zdrowia poborowego kwalifikuje go do uznania za zdolnego do służby wojskowej. W toku kontrolowanego postępowania administracyjnego odwoławczego nie odniesiono się w żadnym stopniu do zarzutów odwołania i nie dokonano własnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (mimo, że zgodnie z art. 75 KPA organy winny w toku postępowania dopuścić wszystko w charakterze dowodu). W tym miejscu wskazać należy, że organ odwoławczy nie rozważył w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej (art. 7 i art. 77 § 1 KPA), z czego ma wynikać dokonana ocena stanu zdrowia poborowego, przede wszystkim w zakresie wad wymowy, ale także innych rozpoznanych schorzeń, co do których załącznik wprowadza również różne postaci o różnych skutkach dla oceny kategorii zdolności do służby wojskowej. Nie oceniono w ogóle dokumentu w postaci zaświadczenia z Poradni Foniatrycznej, który w świetle wyjaśnień do § 29 nie ma wprawdzie decydującego znaczenia, ale niewątpliwie rzutował na konieczność weryfikacji zarzutów strony. Organ powinien odnieść się w sposób wyczerpujący i przekonywający dla strony do wszystkich wynikających z odwołania i załączonych do niego dokumentów lekarskich okoliczności, a w miarę potrzeby uzupełnić postępowanie dowodowe w taki sposób, by można było jednoznacznie określić, które punkty załącznika winny mieć zastosowanie w stosunku do skarżącego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wziąć pod uwagę także dokument załączony do skargi (opinię psychologiczną) i w jej kontekście w sposób zgodny z zasadami postępowania administracyjnego wyjaśnić, czy w sprawie nie zachodzi potrzeba zastosowania przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia, nakazującego w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatrzenie łącznie wszystkich ograniczeń spowodowanych tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności; w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, przyjmując iż wskazane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.