II SA/Wr 155/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant : referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Z. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] , Nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1 984, Nr 32, poz. 174, zwaną dalej ustawą), orzekł o wymeldowaniu Z. F. z pobytu stałego w M. [...]. Rozstrzygnięcie oparto na ustaleniu, że między małżonkami R. i Z. F. orzeczony został rozwód, a orzeczona przez Sąd eksmisja w stosunku do Z. F. została dokonana przez Komornika sądowego. Stwierdził, że Z. F. nie ma samoistnych uprawnień do lokalu, gdyż właścicielką przedmiotowego domu jest R. F. Z. F. wniósł odwołanie od tej decyzji. Zarzucił, że wskutek wymeldowania nie ma gdzie mieszkać, ponieważ Wójt nie przyznał mu mieszkania socjalnego. Wywodził, iż w remont domu włożył dużo pieniędzy i własnej pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia sprawy jest art. 15 ust. 2 ustawy, który określa, że wymeldowanie określonej osoby z urzędu lub na wniosek strony może nastąpić w dwóch sytuacjach: 1) osoba ta utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu (art. 9 ust. 2 ustawy) i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2) osoba ta opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W rozpatrywanej sprawie Kolegium wywiodło, że sprawa mogła być rozpatrywana tylko w aspekcie pierwszego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 ustawy. Uznało, iż zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy z wyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy (art. 7 Kpa). Wskazało, iż istotne w sprawie jest, że Z. F. nigdy nie posiadał i nie posiada samoistnych uprawnień do przebywania w domu nr [...] w M. Jego uprawnienia są uprawnieniami pochodnymi od praw właścicielki budynku R. F., byłej żony, której ten dom przekazali jej rodzice, a wymeldowany został z woli właścicielki. Natomiast uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu utracił w związku z rozwodem (wyrok Sądu Apelacyjnego z 19 stycznia 2000 r.) i orzeczoną przez Sąd, a wykonaną przez Komornika eksmisją w dniu 28 lipca 2000 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. F., ponowił zarzuty z odwołania podkreślając, że poniósł koszty remontu budynku w 1975 r. i 1997 r. i włożył dużo pracy własnej w jego remont i utrzymanie. Wskutek wymeldowania nie ma gdzie mieszkać, śpi kątem u kolegów i znajomych, a Wójt nie przyznał mu mieszkania socjalnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi, bowiem zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy, które to przepisy mają charakter porządkowy, a ich głównym celem jest, aby rejestracja osoby w danym miejscu była zgodna ze stanem faktycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podzielić należy ocenę organów I i II instancji, że podstawą materialno-prawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego była pierwsza norma zawarta w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, która stanowi, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego". Norma ta uzależnia podjęcie decyzji o wymeldowaniu od spełnienia przesłanki faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się z lokalu. Zaś inaczej należy ocenić stanowisko organów co do potrzeby spełnienia przesłanki w sprawie wymeldowania osoby odnoszącej się do utraty uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt. K. 20/01 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9. ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. W tej sytuacji, zdaniem składu orzekającego, konsekwencją orzeczenia o niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2. ustawy jest także niekonstytucyjność wymogu utraty uprawnień do przebywania w lokalu, który to wymóg zawarty jest w pierwszej hipotezie w/w art. 15 ust. 2 ustawy. Wobec tego nie może obowiązywać powołanie się na przesłankę określoną w innym przepisie ustawy, gdy przepis ten przestał obowiązywać w tym zakresie. Reasumując, ocena organów administracji wskazująca na fakt nie posiadania przez Z. F. samoistnych uprawnień do przebywania w domu nr [...] w M., obecnie nie ma znaczenia prawnego. Jednak pozostała część hipotezy art. 15 ust. 2 ustawy obowiązuje i w tym zakresie ocena organu I i II instancji jest zgodna z prawem. Bezspornie skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego w związku z rozwodem (wyrok Sądu Apelacyjnego z [...], sygn. akt [...]) i orzeczoną przez Sąd, a wykonaną przez Komornika eksmisją w dniu 28 lipca 2000 r. W orzecznictwie NSA utrwalił się pogląd, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, stanowiące przesłankę wydania decyzji o wymeldowaniu musi mieć charakter dobrowolny (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2000 r., sygn. akt. II SA/Kr 109/99 – nie publ.). Jednocześnie orzecznictwo NSA prezentuje pogląd, że w sytuacji gdy wyrok orzekający eksmisję został wykonany przez właściwy organ egzekucyjny, to opuszczenie, przy braku dobrowolności dotychczasowego miejsca stałego pobytu w następstwie wykonania tego wyroku orzekającego eksmisję, jest przesłanką wymeldowania w myśl art. 15 ust. 2 ustawy. Skoro Z. F. faktycznie opuścił lokal wskutek eksmisji i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, to organy administracyjne, orzekając o jego wymeldowaniu zgodnie z w/w przepisem nie naruszyły powołanej ustawy. W tym miejscu należy stwierdzić, iż według art. 47 ust. 1 ustawy, organ gminy jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Dokonanie wymeldowania bądź zameldowania jest, zatem czynnością materialno-techniczną – zarejestrowania. Zameldowanie jako czynność materialno-techniczna nie rodzi żadnych praw do lokalu, co oznacza, iż osoba zameldowana w lokalu poprzez fakt zameldowania w nim nie staje się właścicielem, najemcą, czy też jego posiadaczem. Powyższej oceny nie mogą zmieniać okoliczności podnoszone w skardze, gdyż główny nacisk kładzie się na poczynione przez skarżącego nakłady finansowe na remont domu. Okoliczności te mogą być przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym o podział majątku między małżonkami. Wobec powyższego należało w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oddalić skargę.