II SA/Wr 1553/02
WyrokWSA we Wrocławiu2005-03-23
Skład orzekający: Lidia Serwiniowska, Tadeusz Kuczyński, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy prawne do całkowitego zwolnienia poborowego z powszechnego obowiązku obrony w sytuacji, gdy jego brat zginął podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że polskie prawo nie przewiduje całkowitego zwolnienia z powszechnego obowiązku obrony, nawet w sytuacji śmierci brata skarżącego podczas pełnienia służby wojskowej. Decyzje organów wojskowych, które odstąpiły od powołania do zasadniczej służby wojskowej do określonego terminu, są zgodne z prawem, ponieważ brak jest normatywnych podstaw do żądania zwolnienia na stałe.Stan faktyczny
Skarżący G. M. domagał się zwolnienia z odbycia zasadniczej służby wojskowej do końca życia, powołując się na śmierć brata podczas pełnienia służby. Wojskowy Komendant Uzupełnień wydał decyzję o odstąpieniu od powołania do zasadniczej służby wojskowej do określonego terminu, po którym skarżący miał zostać przeniesiony do rezerwy. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do sądu, kwestionując przepisy i brak możliwości zapoznania się z nimi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Sędziowie NSA Tadeusz Kuczyński, Andrzej Wawrzyniak, Protokolant apl. prok. Dariusz Brodzisz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odstąpienia od powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej oddala skargę
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we Wrocławiu - po rozpatrzeniu odwołania G. M. s/S. ur. [...] od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień W. - [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odstąpienia od powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej na podstawie art. 4, 45, 46 ust. 1, art. 55 ust. 1 i art. 58 ust. 1-2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /tj. Dz.U. z 2002, Nr 21, poz. 205/, § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej /.../ /Dz.U. Nr 56, poz. 277 - z póź. zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy przypomniał, iż decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień W. - [...] przychylił się do wniosku poborowego G. M. o niepowoływanie go do odbycia zasadniczej służby wojskowej z uwagi na to, że w dniu [...] r. w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej zginął jego brat T.. Decyzja ta ma mieć moc obowiązującą do dnia [...] r. Po tej dacie poborowy zostanie na mocy art. 46 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy przeniesiony do rezerwy. W odwołaniu od powyższej decyzji G. M. wniósł o zwolnienie z obowiązku służby wojskowej do końca życia. Po rozpatrzeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy organ II instancji odwołania nie uwzględnił.
Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z art. 4 cyt. ustawy powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku. W ramach tego obowiązku obywatele polscy są obowiązani do pełnienia służby wojskowej. Zakres obowiązku służby wojskowej wskazany został w art. 55 ust. 1 cyt. ustawy.
G. M. uznany został przez Poborową Komisję Lekarską W. - F. orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] r. za zdolnego do służby wojskowej. Z uwagi jednak na wskazaną wyżej okoliczność /śmierć brata w czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej/ i złożony w dniu [...] r. wniosek o niepowoływanie do zasadniczej służby wojskowej, Wojskowy Komendant Uzupełnień W. - [...] na mocy § 4 ust. 4 powołanego na wstępie rozporządzenia, podjął decyzję o zwolnieniu go z obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej. Po ukończeniu 24 roku życia - na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy - zostanie on przeniesiony do rezerwy.
Brak jest jednakże jakichkolwiek podstaw prawnych, aby zwolnić poborowego z powszechnego obowiązku obrony całkowicie.
W skardze na powyższą decyzję G. M. wniósł o zwolnienie go z odbycia zasadniczej służby wojskowej "do końca życia".
Skarżący powołał się na okoliczność śmierci brata w czasie pełnienia służby zasadniczej w JW. [...] Ż..
Ponadto podniósł, iż Szef WSW powołał się na "jakieś niejasne przepisy i ustawy sprzed kilkudziesięciu lat o służbie wojskowej i o zmianie w ustawie z 1992r." "Przepisów wykonawczych tych ustaw" nie chciano skarżącemu "pokazać ani w WKU W. - [...] ani też w Wojewódzkim Sztabie Wojskowym". Skarżący uważa, że "pokazanie przepisów wykonawczych tych ustaw dla tych Szefów stanowi chyba zdradę tajemnicy państwowej która zagraża istnieniu państwa polskiego".
W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Skarga podlega oddaleniu.
Powiatowa Komisja Lekarska W. - F. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] uznała poborowego G. M. za zdolnego do czynnej służby wojskowej - zaliczając do kategorii A.
Z kolei zaskarżonymi decyzjami organy wojskowe - orzekające odstąpiły od powołania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej - do dnia [...] r.
W rozważanej sprawie G. M. domaga się zwolnienia z odbycia zasadniczej służby wojskowej "do końca życia". W uzasadnieniu żądania skarżący wskazuje na okoliczność tragicznej śmierci brata w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej."
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 21, poz. 205/ oraz przepisy, rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 czerwca 1992r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego. /Dz.U. Nr 56 poz. 277 z póź. zm./.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 powołanej wyżej ustawy "powszechnemu obowiązkowi obrony podlegają wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do wykonywania tego obowiązku." /.../
Według art. 55 ust. 1 wskazanej ustawy "Obowiązek służby wojskowej polega na:
1) odbywaniu zasadniczej służby wojskowej przez poborowych,
2) odbywaniu zajęć wojskowych oraz przeszkolenia wojskowego przez studentów i absolwentów szkół wyższych,
3) odbywaniu ćwiczeń wojskowych oraz okresowej służby wojskowej przez żołnierzy rezerwy,
4) spełnieniu czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przez poborowych i żołnierzy rezerwy.
Z kolei zgodnie z art. 58 ust. 1 powołanej ustawy obowiązkowi służby wojskowej w zakresie określonym w ustawie podlegają obywatele polscy:
1) mężczyźni począwszy od 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt, a posiadający stopień chorążego lub stopień oficerski - sześćdziesiąt lat życia,
2) kobiety posiadające kwalifikacje przydatne do tej służby począwszy od 1 stycznia roku kalendarzowego, w którym kończą osiemnaście lat życia, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą czterdzieści a posiadające stopień chorążego lub stopień oficerski - pięćdziesiąt lat życia.
Obowiązkowi służby wojskowej nie podlegają jednak osoby wymienione w ust. 1, które zostały uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do tej służby" /ust. 2/.
"Poborowych uznanych za zdolnych do służby wojskowej, wojskowy komendant uzupełnień przeznacza do służby uwzględniając potrzeby wojska, orzeczenie komisji poborowej i komisji lekarskiej, kwalifikacje zawodowe oraz w miarę możliwości życzenia poborowych. /art. 45 ust. 1 cyt. ustawy/.
Poborowi powinni być powoływani do odbycia czynnej służby wojskowej, w miarę możliwości, w jednostce wojskowej mającej siedzibę w pobliżu ich miejsca pobytu stałego /zamieszkania/ lub pobytu czasowego trwającego ponad dwa miesiące" /ust. 2 art. 45 określonej ustawy/
Stosownie do art. 46 ust. 1 powyższej ustawy "Poborowych nie powołanych do zasadniczej służby wojskowej do dnia 31 grudnia roku kalendarzowego w którym ukończyli dwadzieścia cztery lata życia, wojskowy komendant uzupełnień przenosi do rezerwy".
W myśl § 4 ust. 4 powołanego rozporządzenia w sprawie zasadniczej służby wojskowej /.../ "Do odbycia zasadniczej służby wojskowej - na wniosek poborowych - nie powołuje się poborowych których ojciec, brat w czasie odbywania czynnej służby wojskowej uległ wypadkowi, w którego wyniku poniósł śmierć albo doznał trwałego kalectwa i został zaliczony do I grupy inwalidztwa".
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa.
Podkreślić trzeba, iż ustawodawca w powszechnie obowiązujących przepisach prawa nie zawarł normy z treści której skarżący mógłby wyprowadzić zgłoszone żądanie.
Argumentacje przytoczone w skardze nie mają zatem wpływu na wynik rozstrzygnięcia sprawy.
W tym stanie rzeczy skargę jako nieusprawiedliwioną należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło