II SA/Wr 1566/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska – spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 23 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i Z. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę Decyzją z dnia 31.12.1998r. nr [...] Wojewody [...] nieruchomość położona w obrębie wsi [...] gmina [...] oznaczona w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działki nr a ,b , c z karty mapy [...] o łącznej powierzchni 1,0200 ha ujawniona w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. nr A jako własność małżonków M. i Z. R. została wywłaszczona na rzecz Gminy [...] realizującej cel publiczny, jakim była budowa zbiornika retencji wody dla potrzeb rolnictwa pod nazwa Michalice. Decyzja Wojewody [...] została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy - decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie z dnia 2.03.2000 nr [...]. Decyzja organu odwoławczego była przedmiotem skargi wniesionej przez małżonków R. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA 425/00, Sąd wydając w dniu 18.07.2001r. wyrok w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Gminy [...] nieruchomości położonej we wsi [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr a, b i c oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów konstytucji RP, jak też ustawy z 21.08.1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 115 poz.741). Decyzją z dnia [...] Starosta [...] działając na podstawie art. 118, 119, 128, 129, 130 i art. 132 ust 1-3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 k.p.a. wydał decyzję, w której ustalił wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na dzień wydania decyzji wywłaszczeniowej w kwocie 5749 zł oraz orzekł, że kwota odszkodowania zostanie zwaloryzowana na dzień wypłaty. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowiła wartość rynkowa nieruchomości ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego. Od decyzji Starosty [...] odwołał się H. P. pełnomocnik M. i Z. R. kwestionując wysokość ustalonego odszkodowania. Odwołujący zarzucił, że ustalone odszkodowanie nie jest słusznym odszkodowaniem. Jego zdaniem ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego wysokość odszkodowania byłą nieprawidłowa, sporna nieruchomość została w operacie szacunkowym określona jako łąka, a w planie zagospodarowania przestrzennego gminy [...] teren ten został przeznaczony pod budowę zbiornika retencyjnego, stąd wysokość odszkodowania powinna być wyższa, podobnie jak przy ustalaniu stosownego odszkodowania za grunty wywłaszczane na Podhalu pod budowę zapory wodnej w Czorsztynie. Organ odwoławczy - Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] stwierdzając, że zgodnie z art. 130 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 2000 nr 46 poz. 543) wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczanej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, ustalenie wysokość odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającego wartość nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie organu odwoławczego organ I instancji przyjął prawidłowy dowód w postaci operatu szacunkowego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczane grunty. Wysokość odszkodowania została ustalona zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami, przy uwzględnieniu rodzaju, położenia, sposobu użytkowania nieruchomości oraz cen rynkowych w obrocie nieruchomościami na terenie Gminy [...]. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i Z. R. wnieśli o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]. jako naruszającą przepisy art. 130, 134, 149 do 159 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że przyznane odszkodowanie za wywłaszczona nieruchomość nie odzwierciedla wartości rynkowej nieruchomości. Wysokość tego odszkodowania, zdaniem skarżących narusza konstytucyjne prawo własności. Skarżący zarzucili ponadto, że decyzja Starosty [...] z [...] nie określiła stanu faktycznego nieruchomości na dzień wydania decyzji o wywłaszczeniu poprzez jej szczegółowy opis, pominięto w decyzji fakt, że przedmiotowe działki zostały określone w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] jako działki budowlane, dodatkowo skarżący kwestionują przyjętą przez organy administracji publicznej zasadę nadrzędności interesu ogólnego nad indywidualnym. Skarżący stoją na stanowisku, że odszkodowanie za wywłaszczane nieruchomości powinno być słuszne tj. sprawiedliwe i ekwiwalentne i tylko takie nie narusza istoty odszkodowania za przejętą nieruchomość, a w sprawie wywłaszczania działek nr a, b i c we wsi [...] przyznane odszkodowanie nie spełnia powyższych przesłanek, a tym samym narusza art. 21 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że Rada Miejska w N. nie podejmowała uchwał w przedmiocie przekwalifikowania działek we wsi [...] na działki budowlane, stąd operat szacunkowy prawidłowo określał wartość przysługującego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona przed dniem 1.01.2004r. to w oparciu o przepisy art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. nr 135 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135 poz. 1270). Zgodnie z przepisem art. 1 par. 2 ustawy z 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz.1270) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Podstawową zasadę kształtującą zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za wywłaszczenie nieruchomości w ustawie o gospodarce nieruchomościami zawiera art. 128 ust.1. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie powinno odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości wywłaszczonego prawa, przy czym zgodnie z art. 134 ust. 1 tej ustawy podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Stanowi to realizację konstytucyjnej zasady dopuszczalności odszkodowania za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Określony w art. 128 ust.1 i art. 134 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek odszkodowania odpowiadającego wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości uzasadnia przyjęcie jako zasady ogólnej odpowiedzialności odszkodowawczej w tym zakresie – obowiązku naprawienia szkody w granicach strat poniesionych przez wywłaszczonego, jego rzeczywistego uszczerbku majątkowego, czyli wartości odjętego prawa lub obniżenia wartości prawa wskutek jego ograniczenia. Obowiązek odszkodowania natomiast nie obejmuje korzyści, które podmiot mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody (wywłaszczenia) nie wyrządzono (patrz Tadeusz Woś - Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 2004 str. 133-135). W rozumieniu art. 130 tej ustawy wysokość odszkodowania ustala się wg stanu wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu i według jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu (ust1), zaś ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (ust.2). Należy zatem mieć na uwadze stan faktyczny, w jakim się znajdowała wywłaszczana nieruchomość, a wiec poza jej położeniem, również rodzaj użytków oraz sposób zagospodarowania nieruchomości. Opinia wydana przez rzeczoznawcę majątkowego o wysokości odszkodowania nie ma charakteru wiążącego; jest opinią, która podlega ocenie właściwego organu administracyjnego. Jednakże, zdaniem Sądu, ocena wiarygodności opinii rzeczoznawcy mgr inż. W. W. nie narusza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.) oraz wyrażona została zgodnie z dyspozycją art. 107 par. 3 k.p.a W ocenie Sądu, opinia ta jest zgodna z regułami określonymi w art. 134 ust. 1 i art. 150 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lipca 1998r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 1998r. nr 98 poz. 612) obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji. W szczególności zważyć należy, że wartość rynkową spornej nieruchomości określono metodą cenowo-porównawczą, przy uwzględnieniu aktualnie kształtujących się cen w obrocie rynkowym, funkcji wyznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego, położenia nieruchomości, stopnia wyposażenia w elementy infrastruktury technicznej, przy porównaniu cen nieruchomości nabytych w tym samym okresie przez Gminę [...] pod budowę zbiornika retencyjnego od osób fizycznych w drodze dobrowolnej umowy cywilnej. W konsekwencji, Sąd uznał, że opierając się na operacie rzeczoznawcy W.W. organy administracyjne nie naruszyły norm materialnoprawnych sformułowanych w art. 134 ust. 1-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący przedstawili alternatywną propozycję ustalenia wysokości odszkodowania, a w szczególności by przedłożyli inny operat szacunkowy, bądź orzeczenie organizacji rzeczoznawców majątkowych dyskwalifikujący sporządzony operat. Z lektury akt nie wynika również, aby wywłaszczana nieruchomość miała inny charakter niż to przyjęto w operacie szacunkowym tzn. aby wywłaszczeniu podlegały działki budowlane, a nie jak przyjęto w opinii nieruchomość rolna. Nie można zatem organowi odwoławczemu zarzucić dowolności w ocenie materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając z powyższych względów skargę za niezasadną, oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.