II SA/Wr 1567/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu 3) zasądza na rzecz J. K. od Wojewody [...] kwotę 250 zł. (słownie: dwieście pięćdziesiąt ) tytułem kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] . z dnia [...] Starosta [...] na podstawie art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38 poz. 229) w związku z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414) udzielił R. S. pozwolenia na użytkowanie garażu usytuowanego na działce A ,położonej w P. przy ul. [...] . W uzasadnieniu decyzji powołał się na wniosek R. S. o udzielenie pozwolenia na jego użytkowanie oraz na fakt przedłożenia przez wnioskodawcę dokumentów, zgodnie z nałożonym obowiązkiem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] postanowieniem z dnia 12 lipca 2000 r. Wskazał, iż z przedłożonej inwentaryzacji budowlanej i orzeczenia o stanie technicznym przedmiotowego obiektu wynika, że nie ma on negatywnego wpływu na stan techniczny budynku sąsiada , a zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy Prawo budowlane do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu nie jest wymagana zgoda właściciela sąsiedniej nieruchomości. Od powyższej decyzji odwołał się J. K. W odwołaniu podniósł, że działania organu I instancji zmierzają do legalizacji samowoli budowlanej z czym on się nie godzi. Obiekt przylega bezpośrednio do ściany jego budynku i już kilkakrotnie wnosił o jego przesunięcie na odległość określoną przepisami prawa lub usunięcie. Obiekt ten wbrew twierdzeniu organu wpływa negatywnie na stan techniczny jego budynku, gdyż przez ścianę przechodzą pręty i śruby, a po wierceniu powstały dziury, co spowodowało uszkodzenie i osłabienie jego budynku. Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowy garaż został zrealizowany w 1989 r., zatem przy jej rozstrzyganiu, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, w związku z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro do wniosku o użytkowanie, inwestor garażu dołączył inwentaryzację budowlaną i orzeczenie techniczne o zdatności obiektu do użytkowania oraz inwentaryzację geodezyjną powykonawczą to na podstawie art. 42 Prawa budowlanego, należało udzielić pozwolenia na użytkowanie wnioskowanego garażu. Przywołane dokumenty potwierdzają zdatność obiektu do użytkowania, zgodnie z § 33 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 grudnia 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm.). Jednocześnie organ odwoławczy wyjaśnił, że wydanie pozwolenia na użytkowanie nie jest uzależnione od przedłożenia przez inwestora zgody sąsiada na wykorzystanie ściany budynku do której dobudowano garaż. Istotą pozwolenia na użytkowanie jest dokonanie oceny możliwości bezpiecznego użytkowania obiektu, a nie orzekanie o prawie do korzystania z części sąsiedniego obiektu, tj. ściany. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. podniósł, że udzielone pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego garażu, zostało wydane z naruszeniem prawa. W pozwoleniu nie uwzględniono faktu, że przy wznoszeniu tego obiektu R. S. wykorzystał ścianę, która stanowi jego własność. Ponownie podniósł, że w trakcie oględzin prowadzonych przez pracowników PINB w dniu 27 czerwca 2000 r. wskazywał na istotne uszkodzenia ściany budynku, które niewątpliwie osłabiają jego konstrukcję. W odpowiedzi na skargę , Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt. 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1 ).Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania ( wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180).Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1). Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Dla oceny zasadności skargi, istotne znaczenie miało ustalenie procesu postępowania legalizacyjnego, samowolnie wybudowanego garażu w 1989r. Jeżeli budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995r., inwestor ponosi konsekwencje samowoli budowlanej wg przepisów dotychczasowych tj. ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Z przywołanej ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. wynika, że w stosunku do obiektu samowolnie zrealizowanego, postępowanie administracyjne może zakończyć się decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu (art. 37 ust.1 pkt. 1 i 2), albo decyzją zezwalającą na użytkowanie obiektu (art. 42), lub na podstawie art. 40 doprowadzeniem obiektu do stanu zgodnego z przepisami. W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek R. S. z dnia 29 grudnia 2000 r., w którym zwrócił się do organu I instancji o pozwolenie na użytkowanie garażu, przedkładając inwentaryzację budowlaną, orzeczenie techniczne i inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. W dniu 16 lutego 2001 r. organ I instancji dokonał oględzin, sporządzając na tą okoliczność stosowny protokół. Na podstawie wymienionych dokumentów, organ stwierdził, zdatność obiektu do użytkowania i na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r., wydał pozwolenie na użytkowanie samowolnie wybudowanego garażu podkreślając, że w świetle § 33 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 grudnia 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8 , poz. 48 ze zm.) dokonuje się stwierdzenia zdatności obiektu do użytku, które jest podstawą do udzielenia pozwolenia na użytkowanie. W przedmiotowej sprawie postępowanie legalizacyjne obiektu zostało zakończone wydaniem decyzji na podstawie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r.. Orzeczenie takie jest możliwe jedynie w stosunku do obiektu zrealizowanego zgodnie z prawem. Skarżący, od samego początku wszczęcia postępowania administracyjnego sprzeciwia się lokalizacji samowolnie wybudowanego garażu . Należy zaznaczyć, że organ odwoławczy słusznie przyjął, iż przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie uzależniały budowy obiektu w granicy od zgody sąsiada oraz że ustawodawca w procesie legalizacji samowoli budowlanej, nie uzależnia jej od udzielenia zgody właściciela na wykorzystanie "ściany". W ocenie składu orzekającego, przedłożone organowi przez inwestora dokumenty, dają jedynie podstawę do oceny tego obiektu pod względem konstrukcyjno – budowlanym, natomiast żaden z przedłożonych przez inwestora dokumentów nie odnosi swoich wyników do wymogów planu miejscowego, stanowiącego przepisy prawa miejscowego. Organ, w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej nie może ograniczać się wyłącznie do zbadania zagadnień konstrukcyjno-budowlanych. Zauważyć bowiem należy, że dopuszczenie do użytkowania obiektu budowlanego, wzniesionego samowolnie, wymaga szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego. Organom orzekającym, uszło uwadze, że oprócz obowiązujących norm w zakresie konstrukcyjno – budowlanym znaczenie mają postanowienia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Wedle art.37 ust. 1 pkt. 1- Prawa budowlanego z 1974 r., jeżeli obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, podlega przymusowej rozbiórce. Dopuszczenie do użytkowania, bez pozwolenia budowlanego, samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych jest możliwe, ale tylko, gdy obiekt budowlany wzniesiony został na terenie, który był przeznaczony pod zabudowę tego rodzaju obiektem, w aktualnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu. W niniejszej sprawie brak jest dowodu lub informacji, że wzniesiony przez inwestora garaż usytuowany został zgodnie z postanowieniami planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też, nie można stwierdzić , że samowolne wybudowanie budynku gospodarczego, który " w późniejszym czasie został zaadaptowany na garaż" narusza lub nie narusza miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rozstrzygnięcie tej kwestii, pozwoli dopiero na ocenę sposobu likwidacji samowoli budowlanej. W przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 37 Prawa budowlanego – na orzeczeniu przymusowej rozbiórki obiektu, gdy obiekt budowlany odpowiada wymogom techniczno-budowlanym i nie koliduje z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - na legalizacji samowoli budowlanej obiektu. Organy obu instancji w swoich rozważaniach pominęły wskazany wyżej aspekt sprawy. Jak wynika z akt sprawy, wybudowany samowolnie obiekt usytuowany został w granicy działki, zatem przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, organ winien po myśli art. 37 ust 1 pkt 2 rozpatrzyć także kwestię, czy wybudowany garaż nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Powyższa ocena powinna uwzględniać ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, zagwarantowaną w art. 5 ust 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Tylko w sytuacji, gdy organ wykluczy przesłanki zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. będzie mógł dokonać legalizacji samowoli budowlanej, oczywiście, jeżeli obiekt budowlany odpowiada warunkom technicznym, określonym w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. Po zmianie ustawą z dnia 23 marca 2003 r. ustawy –Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U z 2003 r., Nr 80, poz. 178 ) w myśl art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast, właściwość organów w zakresie dotyczącym załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1 i 2, określa się na podstawie przepisów tej ustawy ( ust. 4 ). Reasumując działanie organów orzekających w przedmiotowej sprawie musi być poczytane za naruszenie wymogów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa i uzasadnia uchylenie decyzji, podjętych w postępowaniu administracyjnym, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozstrzygnięć w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o naczelnym Sądzie Administracyjnym(Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).