II SA/Wr 157/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-12-07
Skład orzekający: Halina Kremis, Władysław Kulon, Zygmunt Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu naruszenia przepisów postępowania i konieczności wyjaśnienia istotnych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy ma prawo uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeśli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W takim przypadku organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W niniejszej sprawie stwierdzono, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w pełni stanu faktycznego, co uzasadniało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Skarżący A. B. był inwestorem samowolnych robót budowlanych polegających na przebudowie części budynku i zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń przy ul. P. we Wrocławiu. Organ nadzoru budowlanego nałożył na niego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i konstytucyjnych praw własności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. Nr [...] z dnia [...] r. nakazano A. B. inwestorowi samowolnych robót budowlanych związanych z przebudową części budynku oraz zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, w tym pomieszczeń strychu budynku przy ul. P. [...] we W. - wykonać, w terminie 4 miesięcy od dnia kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne, określone roboty budowlane w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego prawem.
Od decyzji tej odwołał się S. C..
Decyzją Nr [...], przywołując w podstawie prawnej art. 138·§ 2 kpa D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. wszczął na podstawie pisemnego wniosku S. C. postępowanie administracyjne w sprawie samowolnych robót budowlanych związanych z przebudową części budynku oraz zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, w tym pomieszczeń strychu budynku przy ul. P. [...] we W..
W toku postępowania wydanych zostało szereg decyzji eliminowanych kolejno z obrotu prawnego.
W toku czynności dowodowych, posiłkując się złożoną przez inwestora dokumentacją, ustalono, że w poziomie II piętra (poddasza) wykonano roboty budowlane związane z przebudową pomieszczeń, zmieniając sposób użytkowania wyodrębnionych przegrodami budowlanymi pomieszczeń - demontując i sytuując w innym sposób ściany działowe przeznaczając pomieszczenia na dwa pokoje, kuchnię, łazienkę oraz korytarz (stanowiące lokal mieszkalny). Drzwi prowadzące do pomieszczenia łazienki o szerokości ok. 60 cm otwierają się do wewnątrz pomieszczenia. W lokalu nr 2 usytuowanym na I piętrze również wykonano roboty budowlane związane z przebudową, polegające na zmianie układu i funkcji pomieszczeń, wykonaniu i zamurowaniu otworów drzwiowych, zmianie usytuowania drzwi wejściowych do lokalu. Ponadto zarówno w lokalu na I piętrze jak i na poddaszu wymieniono stolarkę okienną na nową o innych parametrach (szerokość, wysokość) wraz z poszerzeniem i zamurowaniem części otworów okiennych. Dokumentacja fotograficzna wskazuje na uzupełnienia tynków w obrębie otworów okiennych. Ściany i podłogi pomieszczeń łazienek wyłożono płytkami ceramicznymi. W pomieszczeniach kuchni wykonano posadzkę z płytek ceramicznych. W łazienkach i kuchniach zamontowano przybory sanitarne (umywalki, wanny, brodzik, zlewozmywaki) wraz z podejściami. W związku z przebudową części budynku w poziomie I piętra i poddasza przebudowano także wewnętrzne instalacje (elektryczną, wodnokanalizacyjną, gazową i wentylacyjną), wykonano nowy pion kanalizacyjny z PCV o średnicy 0,15 m (wpięty, do istniejącego pionu w żeliwnego o średnicy OJ 5 m w piwnicy budynku), do którego odprowadzane są ścieki z przyborów sanitarnych w lokalu nr 2 oraz z przyborów sanitarnych usytuowanych w łazience w lokalu na poddaszu, a także nowy pion instalacji wodociągowej. Jak ustalono roboty budowlane związane z przebudową części budynku przy ul. P. [...] we W. wykonano z naruszeniem art. 28 ustawy Prawo budowlane (bez wymaganego pozwolenia na budowę). W związku z tym, do sprawy mają zastosowanie przepisy art.50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego PINB dla miasta W. stwierdził, że przebudowę wykonano w sposób niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie szerokości i kierunku otwierania drzwi do pomieszczenia higienicznosanitarnego (łazienki) w lokalu mieszkalnym w poziomie poddasza budynku oraz w zakresie braku drzwi do pomieszczenia higienicznosanitarnego (łazienki) w lokalu mieszkalnym w poziomie I piętra, a także w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną polegający na uszkodzeniach nadproży okiennych w miejscach wykonywania robót związanych z wymianą stolarki okiennej i poszerzeniem otworów okiennych.
Mając na uwadze doprowadzenie wykonanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem PINB dla miasta W. decyzją nr [...] z dnia [...]2006 r. nałożył na inwestora robót - obowiązek wykonania w terminie 4 miesięcy od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, robót budowlanych polegających na: poszerzeniu otworu drzwiowego pomieszczenia łazienki w lokalu mieszkalnym w poziomie II piętra (zgodnie z § 79 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), osadzeniu drzwi do pomieszczenia łazienki w lokalu mieszkalnym w poziomie I piętra (zgodnie z § 79 pkt 1rozporządzenia), usunięciu zarysowań nadproży okiennych. Nadto nałożono również na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów po wykonaniu czynności doprowadzenia części obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Po upływie wskazanego w decyzji terminu PINB dla miasta W. postanowił przeprowadzić dowód z oględzin w celu sprawdzenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji o czym powiadomiono strony. Ze względu na odmowę umożliwienia uczestnikowi przez inwestora wejścia do lokali mieszkalnych w celu uczestniczenia w czynnościach dowodowych, odstąpiono od oględzin. Organ stopnia powiatowego kilkakrotnie podejmował próby przeprowadzenia dowodu z oględzin, które ze względu na odmowę umożliwienia uczestnikowi przez inwestora wejścia do lokali mieszkalnych nr 2 i 3 bądź nieobecność inwestora nie odbyły się.
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji toczyło się także postępowanie karne przeciwko inwestorowi o naruszenie przepisów prawa budowlanego.
Dnia [...]2009 r. dokonano oględzin nieruchomości na okoliczność sprawdzenia wykonania obowiązku nałożonego decyzją nr [...] z dnia [...]2006 r., podczas których ustalono, że w poziomie I piętra budynku mieszkalnego zamontowano drzwi do pomieszczenia łazienki o szerokości ok. 0,7 m i wysokości ok. 2,0 m (drzwi otwierając się na zewnątrz pomieszczenia i posiadają kratkę w dolnej części skrzydła). W poziomie II piętra istnieje otwór drzwiowy do pomieszczenia łazienki o szerokości ok. 0,8 m i wysokości ok. 2,0 m, w którym zamontowane są drzwi harmonijkowe (brak otworów dla dopływu powietrza w dolnej części skrzydła). Stwierdzono również usunięcie zarysowań nadproży okiennych. Z przeprowadzonych czynności dowodowych sporządzono stosowny protokół nr [...] oraz dokumentację fotograficzną. Analiza protokołu oględzin nr [...] z dnia [...] r. wykazała, że inwestor nie wykonał obowiązku nałożonego decyzją, czyli nie wykonał robót budowlanych, mających na celu doprowadzenie przebudowanej części obiektu do zgodności z przepisami, a także nie przedłożył dokumentacji określonej w decyzji. Wobec niewykonania przez inwestora obowiązków wynikających z opisanej decyzji organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] r. nakazał inwestorowi samowolnych robót budowlanych związanych z przebudową części budynku oraz zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, w tym pomieszczeń strychu budynku przy ul. P. [...] we W. - doprowadzenie do stanu poprzedniego części budynku poprzez wykonanie określonych robót budowlanych. W związku z prowadzonym postępowaniem odwoławczym od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. Nr [...] z dnia [...] r., D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomieniem z dnia 12 października 2009 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. Nr [...] z dnia [...]2006 r.,
Wobec uchylenia orzeczenia postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. PINB na podstawie art. 81c ust.2ustawy Prawo budowlane nałożył na inwestora robót obowiązek przedstawienia ekspertyzy przewodów kominowych sporządzonej przez mistrza w rzemiośle kominiarskim, określającej prawidłowość podłączeń wentylacji pomieszczenia higieniczno-sanitarnego (łazienki) na I piętrze oraz pomieszczeń kuchni usytuowanych na I i II. piętrze oraz sposób wykonania prawidłowej wentylacji pomieszczenia łazienki na II piętrze. Dnia 14.06.2011 r. wpłynęło do organu nadzoru budowlanego pismo inwestora wraz z opracowaniem "Ekspertyza przewodów kominowych nr [...]" z dnia 27 maja 2011r." sporządzonym przez mistrza w rzemiośle kominiarskim Z. N.. W opracowaniu tym wskazane zostały roboty budowlane niezbędne do przeprowadzenia celem doprowadzenia samowolnie zrealizowanej przebudowy do stanu zgodnego z przepisami, polegające m.in. na wykonaniu nowych przewodów kominowych dla kuchni i łazienki znajdujących się na poddaszu, demontażu urządzeń mechanicznych z przewodów kominowych nr 3 i.5 oraz zapewnienia nawiewu do pomieszczeń kuchni i łazienki usytuowanych na poddaszu.
Wobec powyższego na podstawie analizy całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego protokołów z pomiarów instalacji elektrycznej, protokołu z próby szczelności instalacji gazowej, opracowania "Inwentaryzacja powykonawcza architektoniczno-konstrukcyjna" składającego się również z części dotyczącej instalacji sanitarnych, dowodu z oględzin oraz pisma Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] roku, w którym wyrażona zgoda na odstępstwo od przepisu § 79 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tj. na zastosowanie drzwi do łazienki o szerokości 0,7 m PINB dla miasta W. wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] r. nakazującą inwestorowi samowolnych robót budowlanych związanych z przebudową części budynku oraz zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, w tym pomieszczeń strychu budynku przy ul. P. [...] we W. - wykonać, w terminie 4 miesięcy od dnia kiedy rozstrzygnięcie w sprawie stanie się ostateczne, następujące roboty budowlane w celu, doprowadzenia ich do stanu zgodnego prawem: demontaż istniejących urządzeń mechanicznych z przewodów kominowych nr 3 i 5 (oznaczenie według ekspertyzy kominiarskiej nr [...] z dnia [...] roku) w kuchni i łazience lokalu znajdującego się na I piętrze budynku, a następnie zamontowanie w ich miejsce kratek wentylacyjnych, odłączenie z przewodu nr 3 istniejącej wentylacji wywiewnej w kuchni lokalu znajdującego się na poddaszu budynku poprzez zamurowanie otworu wlotowego, wykonanie nowych przewodów kominowych wentylacyjnych dla kuchni i łazienki lokalu znajdującego się na poddaszu wyprowadzając je przez strych ponad połać dachową zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej, demontaż harmonijkowych niekompletnych (niedomykających się) drzwi do pomieszczenia łazienki na poddaszu, a następnie zamontowanie drzwi o wymiarze odpowiednim dla istniejącego otworu drzwiowego, posiadających otwory nawiewne w dolnej części o sumarycznym przekroju nie mniejszym niż 0,022 m2 dla dopływu powietrza, zapewnienie nawiewu powietrza do pomieszczeń łazienki oraz kuchni usytuowanych na poddaszu budynku z uwzględnieniem nawiewu pośredniego w dolnej części drzwi do łazienki.
Decyzja ta została oprotestowana przez S. C..
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wskazał, że zgodnie z art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Podkreślenia wymaga fakt, iż obowiązkiem organu administracji publicznej jest zgodnie z art. 77 kpa wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Przepis powyższy zapewnia realizację zasady prawdy obiektywnej.
Organ odwoławczy podkreśla, że organ nadzoru budowlanego określił postępowanie jako postępowanie w sprawie przebudowy części budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, w tym pomieszczeń strychu budynku przy ul. P. [...] we W., natomiast zaskarżoną decyzją rozpatrzył kwestię samowolnej przebudowy, z brakiem jakiegokolwiek odniesienia się do kwestii zmiany sposobu użytkowania strychu. Organ pierwszej instancji winien był wyjaśnić tę kwestię. Zgodnie z art. 2 pkt 3 przepisów przejściowych do ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. Nr 93, poz. 888), obowiązujących od dnia 31 maja 2004 r. "przepisu art. 71a ( ... ) nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia i dokonanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W takich przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe". Oznacza to zatem, że samowolna zmiana sposobu użytkowania, która została zakończona przed dniem 31 maja 2004 r. winna być rozpatrywana w świetle przepisów dotychczasowych, regulujących tę problematykę w odmienny sposób. Oznacza to dla organu obowiązek w tym konkretnym przypadku działania na podstawie przepisów ustawy sprzed dnia 31 maja 2004 r. tj. art. 71 w związku z art. 50, 51 i art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, w ocenie organu odwoławczego, iż stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu zastosowanego przez organ I instancji, z uwagi jednak na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w całości, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Jakkolwiek w sprawie organ I instancji w weryfikowanej decyzji nałożył na inwestora obowiązki pozwalające na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, to zauważyć należy, iż już w poprzedniej decyzji kasacyjnej organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji prowadząc postępowanie w przedmiocie przebudowy części budynku przed wydaniem decyzji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, bowiem jeśli w zakresie robót instalacyjnych istniały wątpliwości, to organ nadzoru budowlanego winien w dalszym ciągu przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące tej kwestii. Jakkolwiek inwestor przedłożył protokół z pomiarów instalacji elektrycznej, protokół z próby szczelności instalacji gazowej, to po pierwsze protokoły te nie odnoszą się do prawidłowości i zgodności ich wykonania z przepisami, po drugie są to kserokopie nie potwierdzone za zgodność z oryginałem, zatem nie stanowią w świetle prawa dokumentu. W tym miejscu należy przypomnieć, iż tylko dokumenty oryginalne lub potwierdzone za zgodność z oryginałem mają moc dowodową. Ta opinia ma kluczowe znaczenie w sprawie wobec czego winna być dokumentem oryginalnym, bądź kserokopią potwierdzoną za zgodność z oryginałem. Powyższe dotyczy również opinii kominiarskiej nr [...] z dnia [...] r., na podstawie której organ stopnia powiatowego nałożył obowiązki m.in. demontaż istniejących urządzeń mechanicznych z przewodów kominowych nr 3 w kuchni i łazience lokalu znajdującego się na I piętrze budynku, a następnie zamontowanie w ich miejsce kratek wentylacyjnych; odłączenie z przewodu nr 3 istniejącej wentylacji wywiewnej w kuchni lokalu znajdującego się na poddaszu budynku poprzez zamurowanie otworu wlotowego; wykonanie nowych przewodów kominowych wentylacyjnych dla kuchni i łazienki lokalu znajdującego się na poddaszu wyprowadzając je przez strych ponad połać dachową zgodnie z, przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Ponadto zauważyć należy, że jakkolwiek PINB dla miasta W. przeprowadził dowód z oględzin i sporządził protokół z oględzin, to w protokole tym istnieją zapisy odnośnie robót budowlanych, które wykonano jednak bez odniesienia się do kwestii ich prawidłowości, zgodności z przepisami i ze sztuką budowlaną. Innymi słowy brak jest szczegółowych zapisów czy spostrzeżeń organu nadzoru budowlanego co do wykonanych robót budowlanych i ich poprawności. Organ nadzoru budowlanego powinien sam stwierdzić istnienie konkretnych faktów. Samo stwierdzenie poprawności wykonanych robót w uzasadnieniu decyzji nie jest wystarczające, bowiem twierdzenia takie muszą mieć oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto zauważyć należy, iż podczas oględzin lokalu znajdującego się na I piętrze inwestor nie udostępnił wszystkich pomieszczeń organowi nadzoru budowlanego, tym samym stan faktyczny sprawy nie został w pełni wyjaśniony.
W tym miejscu organ odwoławczy wskazuje, iż przedstawienie przedmiotu oględzin na wezwanie organu orzekającego jest obowiązkiem, który ciąży zarówno na stronie, jak i na osobie trzeciej, w zależności w czyim władaniu znajduje się dany przedmiot (art. 85 § 2 kpa). Wynika to z art. 50 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach, a więc również do udziału w oględzinach przez przedstawienie ich przedmiotu. Nadto obowiązek ten nie ogranicza się do okazania tego przedmiotu wyłącznie urzędnikom przeprowadzającym tę czynność, lecz obejmuje wszystkie strony postępowania. Organ zwraca uwagę, że organ administracji publicznej może wobec osób odmawiających okazania przedmiotu oględzin zastosować, zgodnie z art. 88 kpa, stosowne środki przymusu.
Wobec tego kwestia uzupełnienia materiału dowodowego mającego na celu dokładne wyjaśnienie poprawności wykonanych robót budowlanych w tym również instalacji jest istotna, bowiem uczestnik podnosi w odwołaniu, że roboty są wykonane niezgodnie z przepisami, a instalacja wodnokanalizacyjna jest wykonana niepoprawnie, o czym świadczą zacieki i zawilgocenia w lokalu nr 1, znajdującym się na parterze. Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, że treść decyzji jest całkowicie zależna od okoliczności faktycznych sprawy, co oznacza konieczność wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym stwierdzonych nieprawidłowości oraz zapewnienia całkowitej zgodności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dokonanymi w sprawie ustaleniami, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasad postępowania.
Niezależnie od tego wątpliwości organu odwoławczego budzi również nałożony przez organ I instancji obowiązek polegający na wykonaniu nowych przewodów kominowych wentylacyjnych dla kuchni i łazienki lokalu znajdującego się na poddaszu wyprowadzając je przez strych ponad połać dachową zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej. W ocenie organu odwoławczego nałożenie takiego obowiązku na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wykracza poza zakres tego przepisu. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu właściwy organ nadzoru budowlanego nakłada obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co nie jest równoznaczne z zobowiązaniem inwestora do wykonania nowych robót budowlanych wymagających uprzedniego uzyskania pozwolenia bądź dokonania zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Obowiązki nałożone na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego winny doprowadzić wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem, bez nakazywania wykonania nowego elementu budynku np. przewodów kominowych. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu dotyczącego niewykonania obowiązków wynikających z dotychczas wydanych przez organ I instancji decyzji, przede wszystkim decyzji Nr [...] z dnia [...] r. organ wyjaśnia że decyzja została uchylona w całości przez organ odwoławczy co oznacza, iż nie funkcjonuje ona w obrocie prawnym, a tym samym nie podlega wykonaniu. Brak zatem podstaw prawnych do żądania jej wykonania.
Skargę na ostateczną decyzje w sprawie złożył A. B.. W skardze wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę bądź też uchylenie zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania przez organ II instancji", za zasądzeniem na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W podstawie prawnej skarga zarzuca zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 7 do 11 i 77 kpa oraz art. 47, 50 i 64 Konstytucji RP. Na uzasadnienie skarżący podnosi, że organ odwoławczy nie dokonał wnikliwej analizy materiału dowodowego. Zdaniem strony ocena ta była dowolna, a nie swobodna i tym samym D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego naruszył art. 7 i 77 kpa. Strona zarzuca, że organ drugiej instancji uczynił zarzut z nie uwierzytelnienia dokumentów złożonych przez inwestora, mimo że powinien był wezwać składającego dokument do usunięcia braków, nie dokonał także ich uwierzytelnienia we własnym zakresie, mimo posiadania takich możliwości. Nadto skarżący zarzuca pominięcie przez organ II instancji dokumentu z opinii biegłego z zakresu instalacji sanitarnych wentylacyjno-klimatyzacyjnych, sporządzonej na potrzeby sprawy cywilnej [...]. Autor skargi podnosi dalej, że organ bezpodstawnie dał wiarę odwołującemu się uczestnikowi w zakresie wpływu robót w lokalu skarżącego na stan lokalu nr 1, mimo odmiennych wielu opinii w tej kwestii.
Skarga polemizuje ze stanowiskiem organu odwoławczego w przedmiocie podania w wątpliwość możliwości nakazu wykonania nowych przewodów wentylacyjnych w kuchni i łazience.
Ponadto, zdaniem skarżącego, organ odwoławczy nie wziął pod uwagę szeregu postępowań i orzeczeń zapadłych w kwestii stanu technicznego budynku położonego we W., przy ul. P. [...], w szczególności nie odniósł się do decyzji Wojewody D. z dnia [...] r.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uczestnik postępowania wniósł także o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. złożył do akt postanowienie DWINB z dnia [...] r. , nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zobowiązujące A. B. do przedłożenia ekspertyzy technicznej robót budowlanych związanych z instalacjami elektryczną, gazową i wod.kan na I i II piętrze w budynku przy ul. P..
Ponadto skarżący złożył do akt pismo procesowe wnosząc o przeprowadzenie przez sąd szeregu dodatkowych dowodów w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada kontroli działalności administracji publicznej została wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była ocena zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, tj. decyzji o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. w jego brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji, "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Inaczej mówiąc Kodeks postępowania administracyjnego wyodrębnia dwie przesłanki, które muszą zaistnieć aby organ odwoławczy mógł (legalnie, czyli zgodnie z prawem) wydać decyzję, w której uchyla kwestionowaną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Te przesłanki normatywne to stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (w rozpoznawanej sprawie przepisów kodeksu) oraz uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dalej należy także wskazać, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, nie stanowi przesłanki wystarczającej dla uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; nieodzowne jest bowiem także wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Jest to określenie nieprecyzyjne, ale trzeba przyjąć, że chodzi tu o nie przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, w konsekwencji czego rozstrzygnięcie sprawy przez organ drugiej instancji zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego stało się niemożliwe. Regulacja art. 138 § 2 kpa stanowi ewidentny wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 15 k.p.a. każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji.
Zdaniem sądu, mając na względzie opisane zasady kontroli sądowej orzeczeń organów administracji, należy przyjąć, że argumentacja przytoczona przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji była wystarczająca do wydania w niniejszej sprawie decyzji kasacyjnej. Godzi się bowiem przypomnieć, że jako podstawowy, nieusuwalny w toku instancji błąd, popełniony przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, organ odwoławczy wskazał na rozbieżność między określeniem przedmiotu postępowania (postępowanie w sprawie przebudowy części budynku wraz ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń, w tym pomieszczeń strychu budynku przy ul. P. [...] we W., a zaskarżoną decyzją, w której organ nadzoru budowlanego rozpatrzył kwestię samowolnej przebudowy, z brakiem jakiegokolwiek odniesienia się do kwestii zmiany sposobu użytkowania strychu. W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał też, że pomijając tę istotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestię organ pierwszej instancji naruszył zasady postępowania administracyjnego, między innymi art. 77 Kpa, wobec braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nadto organ wskazał na inne naruszenie przepisów postępowania, których dopuścił się organ pierwszej instancji takich jak art. 50 § 1, 85 § 2, 88 kpa. Szerokie uzasadnienie skarżonej decyzji zawiera także wskazówki dla organu pierwszej instancji co do dalszego postępowania w sprawie.
Reasumując, zdaniem sądu, wskazane w zakwestionowanym rozstrzygnięciu motywy wyczerpują unormowanie ustawowe, czyli organ wskazał z jakich przyczyn uznał, że decyzja pierwszoinstncyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dodać jeszcze można, że (jak wskazują dołączone do odpowiedzi na skargę akta administracyjne - np. k. 45, 52 akt organu pierwszej instancji) organ pierwszej instancji ewidentnie objął swoim postępowaniem zarówno samowolną przebudowę, jak i zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Jeśli zaś chodzi o zgłoszone zarzuty to nie podziela sąd poglądu skargi, aby kwestionowane rozstrzygnięcie naruszało wymienione w piśmie przepisy postępowania administracyjnego. O ile można zgodzić się z tezą skargi, że przed zakwestionowaniem kopii dokumentu organ powinien umożliwić stronie (wezwać ją) do usunięcia stwierdzonych braków, o tyle uznanie tego argumentu nie ma wpływu na trafność ostatecznie podjętej decyzji przez organ odwoławczy. Ponownie bowiem należy wskazać, że organ odwoławczy określił z jakiego względu (nierozpoznanie sprawy w całości z naruszeniem przepisów postępowania) był zmuszony w sprawie zastosować art. 138 § 2 kpa. Nadto uszło uwagi skarżącego, że organ odwoławczy wskazał także, że przedłożone protokoły nie odnoszą się do prawidłowości i zgodności ich wykonania z przepisami
W przypadku przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania skarżący będzie miał wszelkie warunki, aby wnioskowane dowody organowi temu przedłożyć i organ będzie miał proceduralny obowiązek do tych dowodów się odnieść. Trudno także zgodzić się ze skarżącym w zakresie naruszenie innych przepisów postępowania przez organ odwoławczy, w szczególności w zakresie naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Przecież organ uchylił zakwestionowaną decyzję, czyli w całości sprawę i ocenę dowodów będzie przeprowadzał powiatowy inspektor, a dopiero po wydaniu przez ten organ decyzji, sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ odwoławczy. Jeśli chodzi o inne postępowania prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, a dotyczące tego samego obiektu budowlanego, to organ może tą kwestią się zająć o ile będzie miała wpływ na prowadzone postępowanie.
Z kolei rozważając sporną między organem i skarżącym kwestię wykonania nowych przewodów kominowych, to należy wskazać, że organ poddaje jedynie pod rozwagę organowi pierwszej instancji to, czy w obecnym postępowaniu można na stronę taki obowiązek nałożyć, a nie zajmuje się problemem czy z punktu widzenia technicznego lub bezpieczeństwa użytkowania jest to konieczne.
Na koniec należy jeszcze wskazać, że nie podzielił także sąd zarzutu skargi naruszenia przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego norm Konstytucyjnych. W skardze strona nie precyzuje na czym owo naruszenie miało by polegać.
Wedle art. 47. Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Z kolei art. 50 Ustawy Zasadniczej stanowi, że zapewnia się nienaruszalność mieszkania. Przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony, a ostatni przywołany w piśmie art. 64. tej ustawy stanowi, że każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
Żaden z cytowanych przepisów ani nie dotyczy stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, ani nie odnosi się wprost do niej. Na żaden z tych artykułów organy także się nie powołują.
Złożony przez skarżącego wniosek dowodowy (k. 67 akt sądowych) nie został uwzględniony, bowiem sąd kontroluje zaskarżoną do niego decyzję administracyjną i nie może kontrolować innych postępowań, a ponadto co do zasady sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, może przeprowadzić dowód z dokumentu jedynie wyjątkowo.
Reasumując, wobec bezzasadności skargi podlegała ona oddaleniu, stosownie do treści art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło