II SA/Wr 157/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 2 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o wyłączenie Referendarza sądowego Wiesława Jakubca od orzekania w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego na postanowienie prostujące z urzędu błąd pisarski w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, bezodpływowego osadnika ścieków oraz niezbędnej infrastruktury postanawia: oddalić wniosek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi D. W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z którym Referendarz sądowy Wiesław Jakubiec wystosował do niej pismo z dnia 29 kwietnia 2014 r. zawierające pouczenie, że wniosek powinien zostać udokumentowany i sprecyzowany w ciągu 7 dni. Pismo to doręczono skarżącej w dniu 19 maja 2014 r. W dniu 26 maja 2014 r. do akt sądowych wpłynął wniosek D. W. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie Referendarza sądowego Wiesława Jakubca. We wniosku podano, że Referendarz sądowy Wiesław Jakubiec jest "ogromnie stronniczy, uporczywie dyskryminuje stronę skarżącą, upokarza ją, stosuje wobec niej uporczywy stalking". Dalej podano, że referendarz pozbawia skarżącą prawa pomocy i prawa do sądu, "a z akt sądowych albo znikają dokumenty, albo są wycinane lub wyrzucane dla chronienia stron przeciwnych". Następnie do akt sprawy wpłynęło pisemne wyjaśnienie Referendarza sądowego Wiesława Jakubca z dnia 30 maja 2014 r., w którym oświadczył on, że nie zachodzą wobec niego żadne okoliczności, które uzasadniałyby jego wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie (k. 32 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie Referendarza sądowego Wiesława Jakubca nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 18 § 1 w związku z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) referendarz sądowy jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 19 w związku z art. 24 § 1 p.p.s.a., sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W myśl art. 20 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie referendarza strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana. Na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. o wyłączeniu referendarza rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez referendarza, którego wniosek dotyczy. Oceniając wniosek skarżącej w niniejszej sprawie sąd zauważył, że zasadniczym elementem wniosku o wyłączenie powinno być podanie przynajmniej jednej przyczyny wyłączenia konkretnego referendarza oraz okoliczności, które uprawdopodobnią jej istnienie. To na stronie wnioskującej o wyłączenie referendarza spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia. Wnioskodawca powinien więc wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Tymczasem zawarta we wniosku D. W. argumentacja jest w istocie wyrażeniem opinii skarżącej o tym, jak odbiera czynności referendarza w niniejszej sprawie (i jak można wywnioskować również w innych sprawach zainicjowanych przez skarżącą). W żaden sposób nie podano, na czym miałaby polegać stronniczość czy dyskryminowanie skarżącej. Powiedzieć należy, że niezadowolenie strony z rozstrzygnięć wydawanych przez referendarza w innych sprawach nie jest przesłanką do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. Zdaniem sądu argumenty wywiedzione przez skarżącą są więc bez znaczenia dla oceny przesłanek ustawowych ewentualnego wyłączenia referendarza od orzekania. Przy takim sformułowaniu zarzutów oczywiste jest, że skarżąca w żaden sposób ich nie uprawdopodobniła. Nadto sam Referendarz sądowy Wiesław Jakubiec oświadczył, że nie zachodzą żadne z przesłanek opisanych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i zdaniem sądu oświadczeniu temu nie można odmówić wiarygodności w świetle gołosłownej argumentacji przedstawionej przez skarżącą. Zasadnie przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, że podstawą wyłączenia sędziego nie może być jedynie twierdzenie skarżącego, że dany sędzia wykazuje stronniczość, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to określonych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności sędziego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 328/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić oraz być uzasadniona, co się wiąże z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, nie jest również wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z urojeń lub przeczuleń strony (zob. R.Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, komentarz do art. 20, Legalis/el.). Powyższe uwagi dotyczące wyłączenia sędziego mają odpowiednie zastosowanie do wyłączenia referendarza sądowego (art. 24 § 1 p.p.s.a.). W świetle powyższego sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wskazała, ani nie uprawdopodobniła, że zachodzi którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Ponadto podniesione we wniosku argumenty w żaden sposób nie uprawdopodobniają również, iż można mówić o okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Referendarza sądowego Wiesława Jakubca w niniejszej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.