II SA/Wr 158/19

Dnia 28 maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis (spr.) Asesor WSA Wojciech Śnieżyński Protokolant: specjalista Marta Klimczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Ś. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych do podtrzymania zalewów zbiorników wodnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "organ"), po rozpoznaniu reklamacji Nadleśnictwa Ś. (dalej jako "skarżący"), określił skarżącemu na podstawie decyzji Starosty Ż. (nr [...] z dnia [...]) wysokość opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w kwocie 7 zł, w tym: 1) 6,63 zł za pobór wód powierzchniowych do podtrzymania zalewów zbiorników wodnych nr I i II dz. nr 58 i 59 w Ł., gm. Ż.; 2) 0,68 zł za pobór wód powierzchniowych do podtrzymania zalewu zbiornika wodnego nr III dz. nr 59 w Ł., gm. Ż. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący wniósł reklamację od informacji rocznej z 16 marca 2018 r. ustalającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. na kwotę 457 zł w związku z poborem wód powierzchniowych do podtrzymania zalewów zbiorników wodnych. Po rozpoznaniu reklamacji Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uznał ją za niezasadną i na podstawie art. 273 ust. 6 oraz w związku z art. 271 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268, ze zm.), dalej jako "Prawo wodne", określił w decyzji z dnia 11 kwietnia 2018 r. opłatę stałą za usługi wodne w wysokości 7 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że określona w informacji rocznej wysokość opłaty stałej wymagała skorygowania. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w reklamacji przez skarżącego organ wskazał, że z treści pozwolenia wodnoprawnego nie wynika, że pobór wody dla potrzeb przedmiotowych zbiorników stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania i upraw. Decyzja z [...] nr [...] , została uchylona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 26 września 2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 489/18). Organ wyjaśnił, że celem wykonania wskazań zawartych w wyroku wezwano skarżącego do przedłożenia dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek uzasadniających wykorzystywanie zbiorników, a co za tym idzie dokonywania poboru wody do tego zbiorników tylko i wyłącznie na potrzeby nawadniania gruntów. Skarżący jednak nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów. Organ dokonał analizy dokumentów znajdujących się w jego posiadaniu, w tym: pozwolenia wodnoprawnego, reklamacji z dnia 9 kwietnia 2018 r., części operatu wodnoprawnego, części projektu budowlanego i projektu wykonawczego, pozwolenia na użytkowanie. Zdaniem organu treść przeanalizowanych dokumentów nie wskazuje, że pobór wody dla potrzeb przedmiotowych zbiorników stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Na tej podstawie, organ stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, przewidujący ustawowe zwolnienie od opłaty stałej w przypadku poboru wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Ponadto organ wskazał, ze przenikanie wody przez grunty nie jest poborem do nawadniania gruntów i upraw. W konsekwencji organ uznał, że zobligowany był do ponownego negatywnego rozpatrzenia reklamacji i wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę wynikającą z art. 271 ust. 2 Prawa wodnego oraz §15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502). Opłata za pobór wód powierzchniowych na podtrzymanie zalewu zbiorników nr I i II została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 245dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 0,39 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0,00010830 m3/s. Natomiast opłata za pobór wód powierzchniowych na podtrzymanie zalewu zbiornika nr III została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 245 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 0,04 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 0.00001111 m3/s. W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie: I). przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: "k.p.a.") przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w szczególności dotyczy celów, którym służą urządzenia wodne (zbiorniki) strony skarżącej; II). przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez: 1). bezzasadne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 273 ust. 6 Prawa wodnego; 2). niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Skarżący podkreślił, że w motywach wyroku z dnia 26 września 2018 r. Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie faktycznego celu poboru wód powierzchniowych przez skarżącego. Organ ograniczył się jedynie do treści pozwolenia wodnoprawnego, błędnie stwierdzając iż z tego dokumentu nie wynika, że pobór dotyczy celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów. Szczegółowa analiza treści pozwolenia wodnoprawnego, z którego wynika, że zamierzenie inwestycyjne nosiło nazwę "Odtworzenie śródleśnego – bagna w Leśnictwie J.", pozwala stwierdzić, że może mieć zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Sąd wskazał również, że organ posiada dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że inwestycja dotyczy "odtworzenia śródleśnego bagna", a nawet zwiększenia jego powierzchni o 3 niewielkie zbiorniki wodne, a co za tym idzie możliwe jest aby pobór wód powierzchniowych faktycznie następował na cele leśne na potrzeby nawadniania gruntów. Dopiero analiza pozwolenia wodnoprawnego, operatu, części projektu technicznego wykonanego dla inwestycji jak również decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie inwestycji może doprowadzić organ do niebudzących wątpliwości ustaleń, czy może mieć wobec skarżącego zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. W ocenie skarżącego z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ przeanalizował dokumenty, na które Sąd zwrócił uwagę. Organ nie odniósł się w żaden sposób do ich treści. Jednak ponownie wskazał, że z treści dokumentów nie wynika, iż pobór wód dla potrzeb zbiornika następował do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów. Organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie doszedł do takich wniosków. W jednym zdaniu organ wskazał, że skarżący nie przedłożył dodatkowych dokumentów, o które był wzywany. W uzasadnieniu decyzji został powołany również art. 403 Prawa wodnego, organ pominął jednak, że przepis ten nie obowiązywał w dacie wydania pozwolenia wodnoprawnego (2 sierpnia 2003 r.). Zdaniem skarżącego organ nie zastosował się do wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 września 2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 489/18), co doprowadziło do bezzasadnego zastosowania dyspozycji przepisu art. 273 ust. 6 Prawa wodnego i naliczenia opłaty stałej, z jednoczesnym niezastosowaniem w stanie faktycznym przepisu art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że fakt naliczenia i wysokość opłaty stałej uzależniona jest od treści pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, a dokładniej: od maksymalnej ilości pobranej wody przewidzianej w przedmiotowej decyzji. Jest ona zatem ustalona na podstawie wartości maksymalnych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym, które stanowią niejako treść rozstrzygnięcia ujętego w kategorię pozwolenia wodnoprawnego. Organ wskazał, że skarżący jest adresatem pozwolenia wodnoprawnego, które stanowiło podstawę wymierzenia spornej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego. Kontrolując legalność decyzji Sąd musiał przede wszystkim uwzględnić, że sprawa była już przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez tutejszy Sąd, w wyniku której uchylono poprzednią decyzję organu (wyrok z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 489/18). Należy zauważyć, że organ nie złożył skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie o sygn. II SA/Wr 489/18, a zatem stanowisko Sądu w sprawie nie budziło wątpliwości lub zastrzeżeń organu, a w konsekwencji sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta (wyrok prawomocny od dnia 24 listopada 2018 r.). Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku. Analiza przedłożonych akt administracyjnych oraz motywów kwestionowanej decyzji prowadzi do wniosku, że rację ma strona skarżąca. Organ bezsprzecznie nie wykonał wskazań wynikających z prawomocnego wyroku. Należy podkreślić również, że w ramach wskazań jednoznacznie zobowiązano organ do analizy dokumentów złożonych przez skarżącego wraz z reklamacją (kserokopia części operatu wodnoprawnego, kserokopia części projektu technicznego, kserokopia decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie inwestycji) i uwzględnienia ich treści przy ocenie ustawowej przesłanki zwolnienia od opłaty stałej określonej w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że organ pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. zwrócił się do skarżącego o przesłanie "decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych na zalanie zbiornika tylko i wyłącznie do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów lub upraw" (akta organu, k. 61). Była to zarazem jedyna czynność organu mająca na celu zgromadzenie dodatkowego materiału dowodowego. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje na niewykonanie wyroku. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Jest rzeczą oczywistą, że skarżący nie dysponuje wskazaną w wezwaniu "decyzją udzielającą pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód powierzchniowych na zalanie zbiornika tylko i wyłącznie do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów lub upraw". Z wytycznych Sądu wynikało, że organ ma ustalić prawidłowo (w trybie art. 7 kpa) na podstawie dokumentów zgromadzonych w postępowaniu. Obowiązkiem organu jest omówienie i ocena dokumentów przedłożonych przez stronę zobowiązaną i dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające (z uwzględnieniem art. 80 kpa) pozwoli organowi na wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa materialnego. Z decyzji organu nie wynika aby przeanalizował on dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych (kserokopia części operatu wodnoprawnego, kserokopia części projektu technicznego, kserokopia decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie inwestycji), które w istocie stanowią rozwinięcie i opis tego, co ujęte zostało w treści samego pozwolenia wodnoprawnego poprzez wskazanie nazwy inwestycji oraz zgody na wykorzystanie zmagazynowanej w zalewie wody wyłącznie na potrzeby gospodarki leśnej. Dodać jeszcze trzeba, że organ dokonując oceny materiału dowodowego sprawy winien zwrócić uwagę na treść art. 7a kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje rozstrzygać wątpliwości normy prawnej rozstrzygać na korzyść po0dmiotu zobowiązanego z decyzji. Organ nie wskazał w motywach czy badał dokumentację, zgromadzoną w sprawie pod kątem istnego dla sprawy ustalenia celu, na jaki pozwolenie wodnoprawne zostało udzielone. Uwzględnienia wskazanych dokumentów nakazał organowi Sąd, zaś zaniechanie organu w tym zakresie równoznaczne jest z naruszeniem cytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a. W konsekwencji Sąd orzekł na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni wskazania wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 489/18. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy od skargi.