II SA/Wr 1594/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia NSA Barbara Adamiak (sprawozdawca), Protokolant Iwona Procajło, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Prezydent W. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960), orzekł o wymeldowaniu S. Z. z pobytu stałego w lokalu przy ul. W. [...] we W. W uzasadnieniu wskazał, że z urzędu wszczęto postępowanie w trybie art.15 ust. 2 powołanej ustawy ustawy o ewidencji ludności w przedmiocie wymeldowania S.Z. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W myśl art. 15ust. 2 ustawy właściwy organ wydaje z urzędu lub na wniosek strony decyzję o wymeldowaniu osoby, która: 1. utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i lokal ten opuściła bez wymeldowania albo 2. bez wymeldowania opuściła lokal i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalono następujący stan faktyczny: najemcą lokalu położonego przy ul. W. [...] we W. była E. Z., która zmarła w dniu [...]. W mieszkaniu pozostali zameldowani jej synowie K. Z. i S. Z. Jak wynika z postępowania przeprowadzonego przez Wydział Polityki Mieszkaniowej w lokalu zamieszkiwał jedynie K. Z., Natomiast S. Z. w lokalu nie mieszkał. Wydział Polityki Mieszkaniowej pismem z dnia [...] odmówił zawarcia z nim umowy najmu omawianego lokalu, ponieważ od wielu lat swoje interesy życiowe skupia w lokalu mieszkalnym przy ul. S. [...], gdzie mieszka wraz z rodziną. Przesłuchany do protokółu S. Z. oświadczył, że nie mieszka w lokalu żony, a jedynie odwiedza dzieci i przychodzi tam w celu uprawiania ogródka, który znajduje się w pobliżu domu. Od dłuższego czasu tuła się i nie ma stałego miejsca pobytu. W dniu [...] złożył wniosek w Wydziale Polityki Mieszkaniowej o przyznanie mu praw najemcy do lokalu przy ul. W. [...]. W dniu [...] Wydział Polityki Mieszkaniowej odmówił zawarcia ze S. Z. umowy najmu i pouczył go, że w przypadku wystąpienia na drogę postępowania sądowego z pozwem o wstąpienie w stosunek najmu - winien do dnia 15 kwietnia dostarczyć kopię wniesionego pozwu. Wezwany do zapoznania się z aktami sprawy S. Z. oświadczył, że nie wystąpił do sądu, bo nie ma na to pieniędzy, natomiast ponownie złożył pismo do Wydziału Polityki Mieszkaniowej jako odwołanie. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ uznał, że S. Z. od wielu lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul. W. [...], co potwierdza jego brat, jak i wywiad środowiskowy przeprowadzony dla potrzeb Wydziału Polityki Mieszkaniowej. Bezspornie też nie posiada samoistnego uprawnienia do przebywania w tym lokalu. Jego uprawnienie miało charakter pochodny i wywodziło się od najemcy lokalu. Najemca zmarł, a Wydział Polityki Mieszkaniowej odmówił zawarcia z nim umowy najmu. Termin wyznaczony S.Z. na wystąpienie do sądu z pozwem o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmu lokalu już upłynął, a w/w nie okazał potwierdzenia złożenia pozwu. Natomiast występowanie z kolejnymi pismami do Wydziału Polityki Mieszkaniowej mija się z celem, gdyż administracyjna droga dochodzenia praw do lokalu została już wyczerpana. Skoro zatem S. Z. utracił uprawnienie do przebywania w przedmiotowym lokalu i nie mieszka w nim od wielu lat - spełnił łącznie przesłanki określone w pierwszej części art. 1 5ust. 2 wymienionej na wstępie ustawy. S. Z. wniósł od decyzji odwołanie. W uzasadnieniu wywodził, że został zmuszony przez brata do opuszczenia lokalu. Zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego, że nie mieszka w lokalu. Nie jest zgodne z prawdą, że mieszka w lokalu przy ul. S. [...] we W. Lokal ten jest o pow. [...] m2. Z żoną jest od lat w separacji. Występował o zawarcie umowy najmu ale odmówiono mu zawarcia umowy najmu. Wojewoda D. decyzją z [...] Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wywodził, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, że S.Z. wywodził uprawnienie do przebywania w lokalu przy ul. W. [...] we W. od matki E. Z. - najemczyni przedmiotowego mieszkania. Po śmierci E. Z. w styczniu 2001r., zarządca lokalu - Wydział Polityki Mieszkaniowej Urzędu Miejskiego W. dwukrotnie, bo [...] i [...]. odmówił S.Z. podpisania umowy najmu spornego mieszkania, z uwagi na fakt, iż w chwili śmierci E. Z. nie zamieszkiwał on razem z najemczynią. Zarządca lokalu poinformował również S. Z. o prawie skierowania sprawy na drogę postępowania przed sądem cywilnym. S. Z. nie skorzystał z tego prawa. W tej sytuacji wniosek zarządcy lokalu o wymeldowanie S.Z. z lokalu przy ul. W. [...] we W. oznacza, że wymieniony utracił uprawnienie do przebywania w tym mieszkaniu. Ponadto z akt sprawy wynika, że S. Z. opuścił miejsce pobytu stałego. Potwierdzili to mieszkańcy budynku nr [...] przy ul. W. we W.: T.S. i M. D., które podały, że S.Z. od wielu lat nie mieszka pod adresem zameldowania. Okoliczność tę przyznał również stale mieszkający w przedmiotowym lokalu K. Z. - brat S. Z. Nie zaprzeczył temu także sam S. Z., który przyznał, że nie mieszka w spornym lokalu, ale podał jednocześnie, że został do tego przymuszony. S. Z. nie wykazał przy tym, by przy wykorzystaniu przewidzianych prawem środków, podejmował próby ponownego zamieszkania w lokalu przy ul. W. [...] we W. Dlatego organ odwoławczy podziela stanowisko organu I instancji co do tego, iż po stronie S.Z. nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego. Skoro zatem S.Z. opuścił miejsce pobytu stałego i utracił uprawnienie do przebywania w lokalu zameldowania, a jednocześnie odmawia dopełnienia obowiązku meldunkowego, orzeczenie o wymeldowaniu S. Z. znajduje uzasadnienie w prawie. S. Z. wniósł na decyzje skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Żądał uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na to, że nie zostało rozpoznane odwołanie od odmowy zawarcia umowy najmu. Zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Do opuszczenia lokalu został zmuszony przez brata. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1260), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną, sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd kontroluje zgodność decyzji z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz prawidłowości ustalonego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zaskarżoną decyzją była pierwsza norma prawna zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960 ze zm.), która stanowi "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego (...)". Wymeldowanie z urzędu lub na wniosek osoby trzeciej mającej w sprawie interes prawny na podstawie powołanej normy prawnej, art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzależnia od wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, przesłanki utraty uprawnienia wymienionego w art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przy interpretacji tej przesłanki należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. sygn. K 20/01, w którym przyjęto: "Art. 9 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Drugą przesłanką, ustanowioną w pierwszej normie art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest bez wymeldowania się opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego o utracie mocy art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organy orzekające obowiązane są ustalić, czy osoba, której sprawa wymeldowania dotyczy opuściła bez wymeldowania miejsce pobytu stałego. Zameldowanie, jak i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego jest jedynie czynnością materialnotechniczną stwierdzającą fakt pobytu, a nie dotyczy sprawy cywilnoprawnej - uprawnienia do lokalu. Obrona prawa do lokalu może nastąpić wyłącznie na drodze cywilnoprawnej. Dotyczy to też naruszenie prawa do lokalu, którego dochodzić może wyłącznie na drodze przed sądem powszechnym. W sprawie organy orzekające ustaliły okoliczności faktyczne, od których art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzależnia podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Ustaliły, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustaliły, że skarżący nie mieszka w lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Skarżący nie przedstawił dowodów, które podważyłyby prawidłowość ustalenia stanu faktycznego, a potwierdził ten stan faktyczny, wskazał, że w lokalu nie ma rzeczy. Podniesiona okoliczność, że starał się o zawarcie z nim umowy najmu nie podważa prawidłowości ustaleń. Nie ma również znaczenia powołanie się na wydany wyrok w sprawie stwierdzenia wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy (Wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia Śródmieście Wydział I Cywilny z dnia 6 listopada 2002r. sygn. akt I C 954/01). Wyrok zapadł po wydaniu decyzji w II instancji, a ponadto nie dotyczy on stwierdzenia faktu mieszkania w lokalu, a wyłącznie prawa do lokalu. W tym stanie rzeczy, nie można zarzucić, że organy naruszyły przepisy sprawa, które byłyby podstawą do uwzględnienia skargi. Z tego względu na podstawie art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.