II SA/Wr 16/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 19 października 2023 r. nr NRŚ-OR.7581.17.2023.KMa w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego opłacenie jednorazowej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100,00 zł (sto złotych). Pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. B. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 19 października 2023 r. (nr NRŚ-OR.7581.17.2023.KMa) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego opłacenie jednorazowej opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 stycznia 2024 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 100 złotych, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została awizowana w dniu 19 stycznia 2024 r. Ponowna awizacja została dokonana w dniu 29 stycznia 2024 r. Z uwagi na niepodjęcie w terminie 14 dni od pierwszej próby doręczenia, przesyłka została zwrócona do nadawcy i dołączona do akt sądowych ze skutkiem prawnym doręczenia. Skarżąca pismem z dnia 28 lutego 2024 r. zatytułowanym "Wniosek skarżącej o przywrócenie terminu" zwróciła się do Sądu o uchylenie zarządzenia o pozostawieniu wezwania do uiszczenia wpisu ze skutkiem doręczenia. Podniosła, iż doręczenie wezwania o wpis dokonane zostało niezgodnie z "art. 44 § 2 k.p.a." i nie może zostać uznane za skuteczne. Na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd powyższego wniosku, skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od przedmiotowej skargi. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że, ze względu na wagę sprawy, wskazała do doręczeń adres kancelarii adwokackiej męża, gdzie poczta odbierana jest na bieżąco, kilka razy w tygodniu. Zgodnie z relacją skarżącej, po kontakcie telefonicznym z Sądem dowiedziała się, że skierowano do niej wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, w związku z czym w dniu 28 lutego 2024 r. zapoznała się w siedzibie Sądu z aktami sprawy. W oparciu o akta sprawy skarżąca stwierdziła, że zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej pozostawiono w drzwiach lokalu, a nie w oddawczej skrzynce pocztowej, w związku z czym doręczenie nastąpiło w niewłaściwym trybie. Ponadto, powołała się na nieprawidłowości dotyczące daty drugiego awizowania przesyłki, które nastąpiło w dniu 29 stycznia 2024 r., tj. 10 dni po pierwszym awizowaniu. Skarżąca podniosła, że czas pomiędzy zawiadomieniami powinien wynosić 7 dni. Skarżąca wraz ze złożeniem wniosku uiściła wpis sądowy od przedmiotowej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Stosownie do art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami tymi są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Natomiast art. 220 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku opłatą sądową jest m.in. wpis od skargi (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z powołanej regulacji wynika, że opłacenie skargi w terminie i w kwocie wskazanej przez Sąd stanowi warunek, którego spełnienie jest konieczne dla nadania jej dalszego biegu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. wystąpiła ze skargą na postanowienie Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wskazanym w sentencji, nie załączając dowodu uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W związku z powyższym, została wezwana zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2024 r. do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu wraz z pouczeniem o rygorze odrzucenia skargi, w razie zaniechania czynności wskazanych w wezwaniu. Jak wynika z adnotacji doręczyciela pocztowego, widniejących na urzędowym dowodzie doręczenia (k. 31 – z.p.o.) oraz na kopercie, pierwszą próbę doręczenia przesyłki podjęto w dniu 19 stycznia 2024 r. Wobec braku możliwości doręczenia przesyłki w sposób określony w pkt 1 z.p.o., w oddawczej skrzynce pocztowej adresatki umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Ponowna próba doręczenia została podjęta w dniu 29 stycznia 2024 r., jednak adresatki znów nie zastano. W wyniku niepodjęcia przesyłki w terminie czternastu dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, dokonany został jego zwrot do Sądu. W realiach rozpoznawanej sprawy istotne jest, że skarżąca kwestionuje skuteczność doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazując, że doręczenie nastąpiło w niewłaściwym trybie i nie miała wiedzy, że taka przesyłka została do niej skierowana. Zdaniem strony, doręczenie nastąpiło z naruszeniem "art. 44 § 2 k.p.a." poprzez pozostawienie awiza w pierwszej kolejności nie w oddawczej skrzynce pocztowej, a w drzwiach lokalu. Ponadto, wskazuje na nieprawidłowość pozostawienia drugiego awiza, które nastąpiło 10 dni po pierwszym zawiadomieniu, co – według skarżącej – powinno nastąpić po 7 dniach. Jednocześnie, na potrzeby wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, skarżąca wskazuje powyższą okoliczność jako jedną z przyczyn niezawinionego przez nią uchybienia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W orzecznictwie nie ma spójności co do tego, czy ocena dokonania doręczenia zgodnie z przepisami prawa a w konsekwencji, ustalenie od jakiej daty należy liczyć termin do dokonania danej czynności, czyniona jest w postanowieniu mającym za przedmiot badanie spełnienia przesłanek pozostawienia pisma bez rozpoznania lub odrzucenia ze względu na uchybienie terminu, czy też może być czyniona w postanowieniu rozpoznającym wniosek o przywrócenie terminu. Jeżeli nie doszło do rozpoczęcia biegu terminu, a strona wystąpiła z wnioskiem o jego przywrócenie, to wniosek taki jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 768/20, dostępne w CBOSA). Mając na uwadze, że w realiach niniejszej sprawy zostało wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, które jest wynikiem merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej, a istotna część argumentacji wnioskodawczyni opiera się na zarzucie nieskuteczności doręczenia przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w niniejszej sprawie Sąd, podzielając stanowisko, że wadliwość doręczenia zaskarżonej decyzji może być kwestionowana w drodze środka odwoławczego przysługującego od postanowienia Sądu I instancji w przedmiocie odrzucenia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 grudnia z 2018 r., sygn. akt II GZ 455/18, dostępne w CBOSA), dokonał oceny kwestii dotyczącej skuteczności dokonania doręczenia w niniejszym postanowieniu. W kontekście poczynionych przez stronę uwag, Sąd podkreśla, że przepisy k.p.a., na które powołuje się strona we wniosku, w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie mają zastosowania. Prawidłowość doręczenia wezwania w niniejszej sprawie regulują przepisy rozdziału 4 działu III p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi z dnia 9 stycznia 2024 r. należy uznać za dokonane z upływem ostatniego dnia wspomnianego czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pozostawienia pierwszego awiza, tj. 19 stycznia 2024 r. W konsekwencji zatem uznania skutku doręczenia z dniem 2 lutego 2024 r., termin do dokonania wskazanych w zarządzeniu czynności upłynął z dniem 9 lutego 2024 r. (piątek). W kontekście przedstawionej przez skarżącą argumentacji zmierzającej do podważenia skuteczności doręczenia Sąd zauważył, że zgodnie ze z.p.o., dołączonym do koperty zawierającej wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego (k. 31 akt sądowych), zawiadomienie o pozostawieniu nieodebranej przez skarżącą przesyłki umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej, nie natomiast w drzwiach adresata, jak wskazała we wniosku skarżąca. Wątpliwości, które może nasuwać kod kreskowy, przysłaniający oznaczoną przez operatora pocztowego część z.p.o. określającą miejsce pozostawienia przesyłki, eliminuje porównanie dokumentu z przyjętym powszechnie wzorem z.p.o., zgodnie z którym druga kratka w polu pkt 2 dokumentu zawsze oznacza oddawczą skrzynkę odbiorczą. Ponadto należy zauważyć, że kratka oznaczająca drzwi adresata, jako miejsce pozostawienia przesyłki, nie jest zaznaczona na dokumencie, wbrew deklaracji skarżącej. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca, zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a., w prawidłowy sposób została powiadomiona o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Wskazuje się bowiem, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenia strony w zakresie złego funkcjonowania doręczyciela. Strona, dopatrując się nieprawidłowości w działaniach doręczyciela, powinna złożyć stosowne zastrzeżenia i przeprowadzić w urzędzie pocztowym postępowanie reklamacyjne. Taka reklamacja bowiem byłaby wskazana w sytuacji, gdy za przypuszczalną przyczynę braku doręczenia skarżąca uważa wadliwe działanie operatora pocztowego. Procedura reklamacyjna mogłaby wyjaśnić powstałe u skarżącej przypuszczenia i uprawdopodobnić brak jej winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku wpisu sądowego od skargi ze względu na nieotrzymanie przesyłki. Dopiero zaś ewentualny wynik takiego postępowania reklamacyjnego może być podstawą do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11, z 25 października 2023 r., sygn. akt III OZ 524/23, dostępne w CBOSA). Za niezasadne należy uznać ponadto twierdzenie skarżącej, dotyczące nieprawidłowości pozostawienia drugiego zawiadomienia, tj. 10 dni (a nie 7 dni) po pierwszym awizowaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Oznacza to, że w powyższym przepisie ustawodawca nie wskazuje konkretnego upływu czasu pomiędzy zawiadomieniami, a wyznacza jedynie czternastodniowy okres od daty pierwszego zawiadomienia, w ciągu którego nastąpić musi powtórne awizowanie. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w art. 73 p.p.s.a. zasadnicze znaczenie dla obliczenia daty doręczenia pisma w trybie doręczenia zastępczego ma data pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki do odbioru i od niego liczy się upływ czasu na odebranie przesyłki z placówki pocztowej oraz termin skutecznego doręczenia przesyłki. Powtórne awizo powinno być skierowane w terminie kolejnych 7 dni, ale przekroczenie tego terminu nie oznacza, że termin doręczenia zastępczego przy przesunięciu daty powtórnego awizo ulega także przesunięciu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2013 r., sygn. akt I GZ 504/13, z 13 lutego 2024 r., sygn. akt II OZ 58/24, dostępne w CBOSA). Drugie awizowanie w 10. dniu po pierwszym awizowaniu przesyłki nie powoduje zatem bezskuteczności doręczenia, jak również nie wpływa na przysługujący stronie czternastodniowy termin do podjęcia przesyłki. W ocenie Sądu, zarówno treść pisma skarżącej z dnia 28 lutego 2024 r., jak i towarzyszące mu okoliczności, nie obalają domniemania prawidłowości doręczenia zastępczego. Po pierwsze bowiem, należy jeszcze raz wskazać, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza pozostawiono w sposób odmienny niż wynika to z akt sądowych oraz kwestionowania prawidłowości pozostawienia powtórnego zawiadomienia, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. Reasumując, Sąd stwierdził, że termin do usunięcia braku fiskalnego skargi upłynął, jak już wspomniano, z dniem 9 lutego 2024 r. (piątek). W zakreślonym wyżej terminie wpis nie został uiszczony. Należy przy tym zaznaczyć, że skarżąca została pouczona o rygorze odrzucenia skargi w przypadku niewykonania zarządzenia. W tym stanie rzeczy, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., o czym Sąd postanowił jak w sentencji. Orzeczenie zwrotu w pkt II wydane zostało na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.