II SA/Wr 1601/03
WyrokWSA we Wrocławiu2005-09-26
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Daria Sachanbińska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy, jeśli jego rozstrzygnięcie pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., jeśli jego rozstrzygnięcie pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. W takiej sytuacji powinien utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Uchylenie decyzji pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy jest możliwe tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest niezgodne z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego (obudowy tarasu). Po wydaniu decyzji o rozbiórce, właściciele nabyli prawo własności nieruchomości i złożyli wnioski o wznowienie postępowania, uchylenie decyzji o rozbiórce oraz pozwolenie na użytkowanie obudowy. Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania, odmówił uchylenia decyzji o rozbiórce i odmówił pozwolenia na użytkowanie. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu organ odwoławczy orzekł o odmowie wznowienia postępowania, odmowie pozwolenia na użytkowanie i odmowie uchylenia decyzji o rozbiórce. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 13 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. M. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w N., po rozpatrzeniu wniosków J. i L. M. z dnia 30 września 1995 r. i z dnia 27 marca 1995 r. dotyczących obudowy tarasu konstrukcją metalowo-szklaną segmentu domów jednorodzinnych szeregowych przy ul. [...] w G., odmówił J. i L. M., jako właścicielom segmentu nr [...]: wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Urzędu Rejonowego w N. z dnia 15 marca 1995 r. o rozbiórce, udzielenia pozwolenia na użytkowanie obudowy tarasu, uchylenia decyzji Urzędu Rejonowego w N. z dnia 15 marca 1994 r. o rozbiórce obudowy tarasu, a nadto ustalił J. i L. M. wykonawcami decyzji o rozbiórce i zmienił termin rozbiórki na dzień 30 września 1996 r. Jako postawę prawną decyzji powołał przepis art. 149 § 3, art. 105 § 1 i art. 30 § 4 K.p.a oraz art. 59 ust. 5 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie wydana została decyzja Urzędu Rejonowego w N. z dnia 15 marca 1994 r., nakazująca Spółdzielni Mieszkaniowej w N. dokonanie rozbiórki przedmiotowego tarasu w terminie do dnia 30 czerwca 1994 r., która to decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu. Podał, że J. i L. M. w dniu 13 października 1995 r. nabyli od Spółdzielni Mieszkaniowej w G. prawo własności segmentu nr [...] wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, wstępując w miejsce Spółdzielni. Złożone przed tą datą wnioski nie zostały wycofane po dniu 13 października 1995 r., zatem stali się stroną postępowania. Wskazał, że decyzja o nakazie rozbiórki została doręczona Spółdzielni w dniu 23 marca 1994 r., natomiast wniosek o wznowienie złożony w dniu 27 marca 1995 r. może być skuteczny od dnia 13 października 1995 r., a zatem po upływie miesięcznego terminu wynikającego z art. 148 § 1 K.p.a., co przesądza o odmowie wznowienia. Poza tym organ stwierdził, że wynikające z art. 59 i 58 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wymogi nie zostały spełnione, a skoro decyzja rozbiórkowa jest ostateczna, wydanie pozytywnej decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie skutkowałoby jej nieważnością. Odmowę uchylenia decyzji na podstawie art. 105 k.p.a. uzasadnił tym, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 155 K.p.a., gdyż przez stronę nie została wyrażona wyraźnie i wprost zgoda na uchylenie decyzji, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania.
Od decyzji tej odwołali się J. i L. M., reprezentowani przez pełnomocnika - adw. Z. U., którzy zarzucali, że organ pierwszej instancji wskazał w niej termin, w którym to Spółdzielnia, a nie odwołujący, dowiedziała się o decyzji rozbiórkowej, natomiast odwołujący bezzasadnie nie byli dopuszczeni do postępowania, nie byli uznani za stronę, a pomimo to otrzymywali korespondencję w sprawie. Podnieśli, że wobec tego, iż postępowanie nadal się toczy, pozwolenie na użytkowanie mogłoby zostać wydane, a poza tym biegły rzeczoznawca z listy Wojewody wydał ekspertyzę, iż po wykonaniu wzmocnienia konstrukcja może być użytkowana, co umożliwia uchylenie decyzji w świetle art. 155 K.p.a., zwłaszcza, że odwołujący w dotychczasowych pismach nie tylko wyrażali zgodę ale wręcz żądali zmiany decyzji. Wnieśli o wykonanie wizji lokalnej celem stwierdzenia czy zadaszenie jest zbudowane zgodnie ze sztuką budowlaną i czy nadaje się do użytkowania. Poza tym sprecyzowali daty składanych w dotychczasowym postępowaniu wniosków, podając, że w dniu 27 marca 1995 r. złożony został wniosek o wznowienie postępowania, w dniu 30 września 1995 r. wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, w dniu 30 czerwca 1995 r. wniosek o uchylenie decyzji o rozbiórce.
Wojewoda [...], rozpoznawszy odwołanie, decyzją z dnia 13 września 1996 r., nr [...], opartą o art. 138 § 2 K.p.a., uchylił powyższą decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na niemożliwość łączenia decyzji z art. 155 K.p.a. z decyzją wydaną na podstawie art. 149 § 3 K.p.a., a także na odrębność sprawy w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, która ma oparcie w przepisach prawa budowlanego i nie może być łączona z decyzjami opartymi o przepisy proceduralne.
Powyższa decyzja kasacyjna została następnie uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 października 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 1180/96. W motywach uzasadnienia Sąd, uznając za słuszny wyrażony przez organ odwoławczy pogląd, iż postępowanie w trybie art. 155 K.p.a. nie może być łączone z postępowaniem z art. 149 § 3 K.p.a. oraz z kwestią udzielenia bądź odmową pozwolenia na użytkowanie, wskazał na naruszenie prawa procesowego polegające na niewykazaniu przez organ odwoławczy okoliczności wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, co uzasadniałoby wydanie decyzji w trybie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd wskazał, że wobec braku możliwości wydania przez organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie decyzji na podstawie tego przepisu, rozstrzygnięcie winno być oparte o art. 138 § 1 K.p.a. Sąd podkreślił, że w toku postępowania odwoławczego istnieją wszelkie możliwości naprawienia wadliwości tego postępowania, przy czym w trybie art. 138 K.p.a. nie ma jednak możliwości stwierdzenia nieważności decyzji. W odniesieniu do decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, jak w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy może orzec co do istoty sprawy uchylając tę decyzję i orzekając o wznowieniu postępowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., rozstrzygnął o uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji i orzekł o:
- odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 15 marca 1994 r. nakazującej Spółdzielni Mieszkaniowej w G. dokonanie rozbiórki obudowy tarasu szeregowego budynku nr [...] i [...], położonego przy ul. [...] w G., podając jako podstawę prawną przepisy art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 3 K.p.a.;
- odmowie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego tarasu, powołując się na przepis art. 59 ust. 5 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane;
- odmowie uchylenia decyzji z dnia 15 marca 1994 r. na podstawie art. 155 K.p.a.;
- umorzeniu postępowania w sprawie zmiany decyzji w zakresie dotyczącej strony zobowiązanej oraz terminu jej wykonania, opierając się o art. 105 § 1 K.p.a.
Powołując się na wydany w sprawie wyrok wskazał w uzasadnieniu, że decyzja organu pierwszej instancji, zawierająca pięć rozstrzygnięć dotyczących tego samego obiektu i tych samych stron, wydana została po przeprowadzeniu różnych postępowań podjętych zarówno na żądanie strony jak i z urzędu (w sprawie zmiany decyzji o rozbiórce), które należało zakończyć odrębnymi decyzjami, jednak ze względu na brak podstaw do uchylenia tej decyzji orzeczono co do istoty sprawy.
Odnosząc się do poszczególnych rozstrzygnięć zawartych w zaskarżonej decyzji, organ - w odniesieniu do złożonego w dniu 27 marca 1995 r. wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o rozbiórce z dnia 15 marca 1994 r. - stwierdził że skarżącym były doręczane kolejne decyzje, w tym nakaz rozbiórki, pomimo, że w dacie jej wydania nie byli jeszcze właścicielami budowanego segmentu. Doręczanie decyzji spowodowało, że nabyli prawa strony, a tym samym brali udział w postępowaniu, co jest podstawową przesłanką odmowy wznowienia, chociaż istnieje również przesłanka uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie, gdyż podanie zostało złożone po upływie roku od wydania decyzji.
W zakresie wniosku skarżących z dnia 10 marca 1995 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu na mocy art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane organ stwierdził, iż przepis ten wprowadza zakaz orzekania przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów w sytuacji gdy od dnia zakończenia ich budowy upłynęło pięć lat i ustanawia obowiązek właściciela ubiegania się o pozwolenie na użytkowanie, jednak z zasady, że prawo nie działa wstecz wynika, iż przepis ten może być stosowany dopiero po upływie pięciu lat od wejścia w życie ustawy tj. po 1 stycznia 2000 r. Organ stwierdził, że taras wybudowany został przed rokiem 1992 i w odniesieniu do niego orzeczono rozbiórkę, zatem przepis ten nie może mieć zastosowania.
Co do kolejnego wniosku skarżących z dnia 30 września 1995 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie oraz uchylenie decyzji o rozbiórce w trybie art. 155 K.p.a., organ wskazał, że przepisy szczególne, tj. ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, nie przewidują możliwości odstąpienia od orzeczonej rozbiórki, np. poprzez uchylenie decyzji ostatecznej, a przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy stanowi wprost, że obiekty w nim wymienione podlegają przymusowej rozbiórce. Poza tym uzyskanie wymaganej art. 155 K.p.a. zgody sąsiadów – G. i B. K. nie jest możliwe, gdyż konsekwentnie żądają oni rozbiórki obudowy tarasu.
W przedmiocie dokonanej przez organ pierwszej instancji zmiany z urzędu wykonawcy decyzji oraz daty jej wykonania bez podania podstawy prawnej i bez uzasadnienia, czyli z naruszeniem art. 107 K.p.a., organ odwoławczy stwierdził, iż zmiany decyzji dokonano bez zgody stron z naruszeniem art. 155 K.p.a., co przesądza o umorzenia postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro skarżący w dniu 13 października 1995 r., tj. w czasie trwania postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazu rozbiórki obudowy tarasu, nabyli od Spółdzielni prawo własności segmentu nr [...] budynku mieszkalnego, to na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 30 § 4 K.p.a. stali się wykonawcami decyzji o rozbiórce.
Odnosząc się do argumentacji odwołania, w którym skarżący podnieśli, iż uzyskali ekspertyzę techniczną stwierdzającą, że po wykonaniu dodatkowych robót polegających w szczególności na wzmocnieniu konstrukcji, obudowa tarasu może być eksploatowana, roboty takie wykonali, organ wskazał, iż prace te zostały wykonane w ramach kolejnej samowoli budowlanej i nie uzasadniają wniosku o uchylenie decyzji rozbiórkowej, która – poza nieprawidłowym wykonaniem obudowy tarasu – opiera się na innych jeszcze przesłankach.
W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. zarzuciła naruszenie art. 97 § 1 K.p.a, podając, że L. M. zmarł w toku postępowania, co uzasadniało zawieszenie postępowania, a ponadto zarzuciła naruszenie przepisów art. 107 K.p.a. i art. 136 K.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń faktycznych i nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego. Podniosła, iż aktualnie wykonane zostało wzmocnienie obudowy tarasu, który może być użytkowany, czego organ nie sprawdził. Argumentowała, iż obudowę tarasu wykonała przy nakładzie znacznych środków finansowych w przeświadczeniu o legalności tych działań, za wiedzą i zgodą Spółdzielni, gdyż inspektorem nadzoru przy budowie segmentu był jej wiceprezes. W oparciu o powyższe domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości albo o stwierdzenie jej niezgodności z prawem.
Organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację i dodatkowo wskazując, że L. M. był stroną postępowania wraz ze skarżącą, jako współwłaściciel nieruchomości obejmującej przedmiotowy budynek.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego zmarła uczestniczka postępowania – G. K., a w jej miejsce wstąpili spadkobiercy E. K., B. K. i J. K., którzy przedłożyli postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku.
Ponadto ustalono, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...], sygn. akt [...], jedynym spadkobiercą L. M., zmarłego w dniu 11 marca 1997 r., jest żona – J. M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skargę należało uwzględnić, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazywane. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy), natomiast w myśl art. 135 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należało mieć na względzie ocenę prawną wyrażoną w wydanym w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia z dnia 15 października 1997 r., sygn. akt II SA/Wr 1180/96, którym uchylono poprzednio wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie kasacyjne. Według wiążącego stanowiska zawartego w uzasadnieniu tego wyroku, sprawa powinna być przez organ odwoławczy rozstrzygnięta w oparciu o przepis art. 138 § 1 K.p.a., gdyż Sąd nie dostrzegł podstaw do rozstrzygnięcia jej w trybie art. 138 § 2 K.p.a., nakazując organowi dokonać merytorycznego rozpoznania sprawy w ramach wynikających z tego przepisu uprawnień reformatoryjno-kasacyjnych. Stosując się do tego obowiązku organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji rozstrzygnął o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i w poszczególnych punktach orzekł co do istoty sprawy.
W związku z powyższym zauważyć przyjdzie, że zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Stosownie do treści tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji. Zgodnie z niekwestionowanym poglądem, ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie, organ odwoławczy może działać w oparciu o powyższy przepis, jeśli podjęte przezeń rozstrzygnięcie jest niezgodne z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Natomiast w sytuacji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, ma zastosowanie przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a, stanowiący, że odwoławczy utrzymuje w zaskarżoną decyzję (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 602 - 603). Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 sierpnia 1985 r. (sygn. akt III SA 730/85, GAP z 1987 r., nr 5, str. 43) utrzymanie przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji w mocy oznacza w szczególności utrzymanie jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie, gdyż w rozstrzygnięciu (osnowie) zostaje wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę.
Badając zaskarżoną decyzję pod tym kątem stwierdzić trzeba, że wydana została ona z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż organ odwoławczy uchyliwszy decyzję pierwszoinstancyjną w istocie orzekł zgodnie z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Jak wskazano wyżej, warunkiem zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. jest wydanie rozstrzygnięcia nie pokrywającego się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Warunku tego w rozpoznawanej sprawie nie spełniono. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji, odmawiającą skarżącym wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o rozbiórce, odmawiającą uchylenia tejże decyzji oraz odmawiającą udzielenia pozwolenia na użytkowanie obudowy tarasu w wydanej decyzji, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, orzekł o: odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją rozbiórkową, odmowie uchylenia tej decyzji oraz odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obudowy tarasu. Z zestawienia treści tych rozstrzygnięć w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż rozstrzygnięcia zawarte w osnowie decyzji organów obydwu instancji są tożsame, co należy uznać za wadę uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem.
Poza tym zważywszy, iż z powołanego wyżej przepisu art. 135 ustawy wynika obowiązek badania przez Sąd naruszenia prawa nie tylko w zaskarżonej decyzji ale również w decyzjach ją poprzedzających, wydanych w granicach tej sprawy, a także mając na względzie ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 1997 r. co do zakazu łączenia postępowań nadzwyczajnych tj. postępowania z art. 155 K.p.a. z postępowaniem opartym o przepis art. 149 § 3 K.p.a., a ponadto z postępowaniem prowadzonym w trybie zwykłym w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie, stwierdzić należy, że niekonkurencyjność postępowania nadzwyczajnego i postępowania zwykłego wynika ze wzajemnych relacji tych postępowań. Przede wszystkim z uwagi na następstwa prawne poszczególnych rodzajów postępowań nadzwyczajnych nie jest dopuszczalnym łączenie postępowania mającego na celu weryfikację decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi (tj. trybu wznowienia postępowania i trybu stwierdzenia nieważności decyzji) z trybem weryfikacji decyzji prawidłowej lub dotkniętej tylko wadą niekwalifikowaną (tj. tryb uchylenia lub zmiany decyzji). Jak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1999 r., sygn. akt III RN 101/98 (OSN z 1999 r., nr 20, poz. 637) "uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 K.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 K.p.a.) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 K.p.a.)".
Rekapitulując należy uznać, iż dopiero po zakończeniu postępowania nieważnościowego lub wznowieniowego i ustaleniu, że decyzja nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych, możliwe jest prowadzenie w oparciu o art. 155 K.p.a. postępowania zmierzającego do uchylenia tej decyzji jako prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną. Natomiast postępowanie zwykłe może być prowadzone jedynie po zakończeniu postępowania nadzwyczajnego z art. 155 K.p.a., jeśli jest ono uzależnione od bytu decyzji podlegającej badaniu w trybach nadzwyczajnych.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić trzeba, że wobec złożenia przez skarżących trzech odrębnych wniosków: o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją nakazującą rozbiórkę spornego tarasu, o uchylenie tej decyzji w trybie art. 155 K.p.a. oraz o wydanie pozwolenia na użytkowanie tarasu, wnioski te powinny zostać rozpoznane w odrębnych rozstrzygnięciach podjętych w odrębnych postępowaniach przeprowadzonych w opisanej wyżej kolejności. Nie ulega kwestii, że rozpoznanie wniosku o uchylenie decyzji orzekającej rozbiórkę jest uzależnione od bytu prawnego tej decyzji. Na zasadzie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w decyzji kończącej wznowione postępowanie organ jest uprawniony do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Z tego względu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o rozbiórce w wyniku postępowania prowadzonego w trybie wznowieniowym miałoby niewątpliwie wpływ na możliwość prowadzenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a., a także postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie.
Mając na uwadze stwierdzone uchybienia przepisów postępowania i uznając, że ze względu na swój charakter mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 135 wskazanej ustawy uchylono decyzję pierwszej instancji.
Z powyższych względów, dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej, nie doszło do oceny przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem merytorycznym.
Zalecenia do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań i sprowadzają się do prawidłowego rozpatrzenia przez organ poszczególnych wniosków złożonych przez stronę.
Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło