II SA/Wr 1606/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia NSA – Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA – Krystyna Anna Stec Asesor WSA – Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Ewa Bogulak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody D. z dnia 24 czerwca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia 9 maja 2003 r. nr [...]; II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 24 czerwca 2003 r. nr [...] Wojewoda D. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Tekst jedn. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia 9 maja 2003r. dotyczącej odmowy uchylenia decyzji Prezydenta W. z dnia 28 marca 2001r, w przedmiocie wymeldowania W. M. z miejsca pobytu stałego. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 17 marca 2003r. W. M. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. G. P. [...] we W., podając że przedmiotowe postępowanie przeprowadzone zostało bez jego udziału w związku z nieprawidłowym ustaleniem, iż nieznane jest miejsce jego pobytu. Decyzją z dnia 9 maja 2003r. Prezydent W. odmówił uchylenia wydanej w dniu 28 marca 2001 r. decyzji o wymeldowaniu W. M. z miejsca pobytu stałego, bowiem ustalił, że nie występuje żadna z wymienionych w przepisie art. 145 § 1 kpa przyczyn. Zdaniem organu Pan W. M. z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu dotyczącym jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdyż nie dokonał zgłoszenia wyjazdu za granicę na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące. Przedmiotową decyzję zaskarżył W. M. wnosząc o jej uchylenie podnosząc, iż decyzja Prezydenta W. z dnia 28 marca 2001 r. została wydana na podstawie nieprawdziwych informacji uzyskanych od A Spółki z o. o., która wnioskowała o jego wymeldowanie, bowiem jej pracownicy byli w posiadaniu aktualnego adresu W. M. Zdaniem strony w wyniku działań A Spółki z o. o., która wykorzystując jego chorobę i związany z nią pobyt poza granicami kraju oraz fakt spalenia się spornego lokalu, został wymeldowany z lokalu decyzją administracyjną. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazując że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające pozwoliło ustalić, iż W. M. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. P. [...] we W. od lipca 1999r. Wówczas odwołujący się wyjechał do swojej córki przebywającej we Francji celem przeprowadzenia leczenia. W dniu 28 lipca 1999 r. przedmiotowy lokal uległ spaleniu, w konsekwencji czego zarządca budynku wypowiedział umowę najmu W. M. O powyższym odwołujący dowiedział się dopiero po powrocie do kraju, tj. w styczniu 2003 r. Jednocześnie jak wynika z wyjaśnień A Spółki z o. o. obecnie w lokalu przy ul. P. [...] we W. mieszka już nowy właściciel, natomiast W. M. przebywa w lokalu swojej córki przy ul. K. [...] we W. Fakt opuszczenia lokalu od lipca 1999 r. potwierdził jego pełnomocnik – J. M. w dniu 18 kwietnia 2003 r. Organ II instancji wskazał, iż żądając wznowienia postępowania w trybie art. 145 § l pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego W. M. podniósł, iż jego adres korespondencyjny był znany A Spółce z o. o., a pomimo to, informacja ta została zatajona przed organem I instancji, który orzekł w dniu 28 marca 2001r. o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego i zastosował doręczenie zastępcze swojej decyzji w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie zapewniając odwołującemu się czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu. Badając powyższy zarzut organ I instancji ustalił, że pomimo, iż uchybił on art. 10 § l i art. 34 Kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak W. M. z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdyż nie dopełnił on obowiązku meldunkowego wynikającego z treści art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. nie zgłosił on swojego wyjazdu za granicę trwającego ponad dwa miesiące. Zdaniem organu brak jest w niniejszej sprawie powodu do uchylenia decyzji o wymeldowaniu W. M. z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 145 § l pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem zgodnie z art. 151 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do NSA wnosząc o ponowne zameldowanie w lokalu przy ul. P. Skarżący wskazał, iż organy administracji (Prezydent W. i Wojewoda D.) rozpatrując negatywnie wnioski o przywrócenie prawa do stałego zameldowania w lokalu przy ul. P. [...] we W., pominęły jego wyjaśnienia i przedkładane dokumenty dotyczące faktu, że to wydarzenia losowe, na które nie miał wpływu spowodowały, że został z mieszkania wymeldowany. W składanych wnioskach podkreślił, że ma upośledzony wzrok i z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką. Ponieważ stan jego wzroku pogarszał się w lipcu 1999 r. wyjechał do córki mieszkającej we Francji w celu leczenia i nie przewidywał, aby miał pozostać u córki dłużej niż parę tygodni. Potem nastąpiły wydarzenia niezależne od niego. Przede wszystkim w kilkanaście dni po wyjeździe nastąpił pożar mieszkania. W tej sytuacji, ponieważ nie miał rodziny we W., nie miał gdzie wracać, zaś z 380 zł renty nie był w stanie opłacać innego mieszkania. Dodatkowo wyjaśnił, iż pożar i odebrane mieszkania spowodowały nieodwracalne u niego zmiany chorobowe. Pojawiła się choroba serca, w wyniku której przeszedł zawał serca, a po leczeniach szpitalnych wymagał stałej opieki ze strony lekarza i córki, co wykluczało możliwość szybkiego powrotu. Na powyższe załączył stosowne zaświadczenie lekarskie. Skarżący wyjaśnił, iż nigdy nie miał zamiaru porzucać mieszkania przy ul. P. i nigdy nie dawał swoim postępowaniem powodu do traktowania czasowej nieobecności we W. za takie porzucenie. W mieszkaniu pozostały przecież wszystkie jego rzeczy, niezbędne do codziennego życia. Spółka z o.o. "[...]" działając w imieniu Urzędu Miejskiego, wykorzystując sytuację, że z uwagi na pożar uzyskała dostęp do mieszkania, którego osobiście z powodu uniemożliwiającej mi powrót choroby, nie mógł zabezpieczyć, usunęła z niego jego rzeczy i przydzieliła mieszkanie innej osobie. Dodatkowo wskazał, iż Urząd Miejski W. mimo, że od 1999 r. dysponował adresami zastępczymi do chwili obecnej nie wypowiedział jemu umowy najmu, a zatem nadal jest jego najemcą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga została wniesiona w dniu 24 lipca 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż naruszają one prawo w stopniu powodującym ich uchylenie. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151§ 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (por. uchwała NSA w Warszawie w składzie 7 sędziów z dnia 2 grudnia 2002r., OPS 11/02 Prok.i Pr. 2003/2/46). Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest przede wszystkim ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 K.p.a. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, iż organy administracji nie ustaliły czy postępowanie, w którym zapadła decyzja o wymeldowaniu Pana W. M. dotknięta była wadliwością z art. 145 § 1 pkt 4 kpa tj. czy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Postępowanie organu w tym zakresie sprowadziło się do stwierdzenia zawartego w decyzji, że "W. M. nie brał udziału w postępowaniu z własnej winy, bowiem nie dokonał zgłoszenia wyjazdu za granicę na pobyt czasowy ponad dwa miesiące, a tym samym zniknął z pola widzenia organów ewidencji ludności". Organy administracji całkowicie pominęły zgłaszane przez skarżącego wnioski dowodowe stanowiące załączniki od nr 1 do 4 złożone wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania oraz nie ustosunkowały się do przedstawionych przez skarżącego okoliczności sprawy, mających świadczyć o pozbawieniu go prawa czynnego udziału w postępowaniu. Przede wszystkim organy administracji nie wyjaśniły, czy dokumenty przedłożone przez stroną - tj. pismo z dnia 8 lutego 2000r. informujące Zarząd Gospodarki Komunalnej o wyjeździe do córki za granicę w związku z leczeniem oraz o pozostawieniu mieszkania pod opieką znajomej i opłacaniu czynszu za sporny lokal oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej o umorzeniu śledztwa z dnia 9 października 2001r. w którym wskazano, iż mieszkaniem skarżącego podczas jego nieobecności w kraju opiekowała się I. M. i na jej adres kierowana była korespondencja do Pana W. M. – świadczą o możliwości zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu. W świetle art. 7 kpa orzekające organy stają na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny (art. 80 kpa), czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa). W sprawie organy opierając się jedynie na przesłance z art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy. Nie przeanalizowały wskazanych przez skarżącego dowodów. W tym miejscu wypada wskazać, że skoro - jak wywodziły organy - miejsce skarżącego nie było im znane i skarżący nie ustanowił adresu dla doręczeń w kraju, organ prowadzący postępowanie, zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a. powinien był wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Inicjatywy takiej nie podjęto, w związku z tym doręczenie decyzji na adres spalonego mieszkania nie można uznać za skuteczne. W myśl art. 34 § 1 kpa, organ administracji publicznej wystąpi do sądu o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Gwarantowana w art. 10 § 1 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Aby uchronić się od zarzutu nie zapewnienia stronie udziału w postępowaniu organ powinien zawiadomić ją o wszczęciu postępowania na wniosek innej strony oraz wezwać do udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Z powołanych względów – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – uchylono zaskarżoną decyzję. Postanowienie, co do wykonania decyzji (pkt II wyroku) zapadło zgodnie z art. 152 w/w ustawy.