II SA/Wr 1612/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA del. do WSA Jolanta Sikorska Sędziowie: NSA del. do WSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: Anna Onyśków po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi z lipca 2001 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., powołując się na upoważnienie Rady Miejskiej z dnia [...] r. oraz art. 104 kpa i art. 2 ust. 4, art. 11 pkt 7, art. 32 ust. 3 i 4a ustawy z dnia 29 listopada 1999 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) i Wytyczne Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z sierpnia 2001 r. o pomocy rządu dla powodzian, odmówił skarżącej W. G. przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi z lipca 2001 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] r. stwierdzono zawilgocenie warstw podposadzkowych pod całym budynkiem oraz zawilgocenie ścian. Podłoga drewniana w kuchni kwalifikowała się do wymiany, a w związku z wymianą podłogi konieczna była rozbiórka pieca kaflowego. Nie stwierdzono żadnych strat w gospodarstwie domowym. Rodzina skarżącej mogła funkcjonować we własnym domu. Nie zgłoszono strat w odzieży, w podstawowym sprzęcie gospodarstwa domowego, w środkach czystości i w zapasach żywności. Zapewniony był dostęp do pitnej wody. Nie zaistniała potrzeba udzielenia pomocy w formie schronienia. Kierownik Ośrodka podkreślił, iż skarżąca została poinformowana o możliwości uzyskania preferencyjnego kredytu na remonty i odbudowę budynku mieszkalnego oraz że według pisma Naczelnika Wydziału Budownictwa, Komunikacji i Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta i Gminy w Z. z dnia [...] r. szkody budowlane, jakie stwierdzono w [...] r., nie kwalifikowały do uzyskania zasiłku na usuwanie skutków powodzi. W ocenie organu I instancji nie zostały spełnione wymogi określone w powołanych przepisach związanych z usuwaniem skutków powodzi z lipca 2001 r. Odwołanie od tej decyzji złożyła W. G.. Zarzuciła, że pomoc w formie zasiłków pieniężnych dla osób poszkodowanych w powodzi skierowana była do osób i rodzin, które poniosły straty w gospodarstwach domowych. Podała, że w związku z powodzią zerwała podłogę w kuchni oraz wyburzyła piec. Uważa za krzywdzące to, iż musi wziąć kredyt w celu przeprowadzenia prac budowlanych. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, 3 i 4 i art. 32 ust. 1, 4 i 4a ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 32 ust. 1, 4 i 4a ustawy o pomocy społecznej wywiódł, iż z istoty powyższego unormowania wynika, że przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, która nie może być zaspokojona w związku z klęską żywiołową (powodzią) musi wynikać z faktu istnienia określonej niezaspokojonej potrzeby bytowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia i braku środków po jej stronie na zaspokojenie tej potrzeby. Kolegium stwierdziło, iż niewątpliwym jest, że konieczność przeprowadzenia prac drenażowych zabezpieczających budynek przed podmakaniem jest ważną sprawą z punktu widzenia mieszkańców budynku, nie może jednak być ona zaliczona do kategorii potrzeb bytowych i zostać zaspokojona z pomocy społecznej, zwłaszcza w sytuacji powszechnie znanego braku środków na zaspokojenie najistotniejszych potrzeb życiowych (wyżywienia, ubioru, opału, kosztów leczenia). Na powyższą decyzję W. G. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca opisała straty spowodowane przez powódź w [...] r., przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania i podniosła argumenty podobne do zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła, iż likwidacja powstałych szkód przekracza możliwości finansowe jej i jej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1999 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Pomoc społeczna może mieć między innymi – stosownie do przepisu art. 32 powołanej ustawy – formę zasiłku celowego. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Stosownie do ust. 2 zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. W myśl ust. 3 zasiłek celowy może być przyznany również osobie i rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zgodnie z ust. 4 zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Przepis ust. 4a stanowi, iż zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 3 i 4, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Stosownie zaś do art. 10 ust. 2 pkt 3a ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych z zakresu pomocy społecznej o charakterze obowiązkowym, realizowanych przez gminy, należy udzielanie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego. Z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy w Z. z dnia [...] r. wynika, iż w dniu [...] r. posesja skarżącej została zalana wodami powodziowymi. Istotne jest przy tym, że w protokole z dnia [...] r. sporządzonym na okoliczność strat wynikłych w czasie powodzi w dniu [...] r. zgłoszonych w podaniu do Urzędu Miasta i Gminy w Z. podano, iż na podstawie wizji lokalnej stwierdzono fakt zalania kuchni do poziomu drewnianej podłogi. Stwierdzono również szkody budowlane, to jest zawilgocenie warstw podposadzkowych pod całym budynkiem oraz zawilgocenie ścian. Wskazano przy tym, że zniszczeniu uległa podłoga drewniana o powierzchni około [...] m.² oraz że w trakcie wymiany podłogi konieczna jest rozbiórka pieca kaflowego. W uchwale 5 sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPK 39/97 (ONSA 1998/2/47) trafnie podkreślono, iż powódź jest zdarzeniem losowym w rozumieniu art. 10 ust. 2 pkt 3a i art. 32 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i to zarówno wtedy, gdy rozmiar powodzi kwalifikuje ją do uznania za klęskę żywiołową, jak i wówczas, gdy nie została uznana za taką klęskę. Jeżeli zatem konkretna osoba lub rodzina poniosła straty w wyniku powodzi, to jest możliwe przyznanie tej osobie lub rodzinie zasiłku celowego i to niezależnie od osiąganego przez te osoby dochodu. Zasiłek taki może nie podlegać zwrotowi. Podstawą odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego zasiłku celowego było przyjęcie przez organy administracyjne obu instancji, że chociaż konieczność ponoszenia przez skarżącą i jej rodzinę wydatków związanych z likwidacją skutków powodzi jest rezultatem zdarzenia losowego, jakim jest powódź, to jednak nie wystarczy sam fakt zaistnienia wskutek tego zdarzenia losowego określonych strat, ale konieczne jest również, aby ich likwidacja stanowiła zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Powoływano się przy tym na treść ust. 1 art. 32 ustawy o pomocy społecznej. Stanowisko takie nie może być uznane za prawidłowe. Z treści art. 32 ustawy o pomocy społecznej wynika jednoznacznie, że zasiłek celowy, o jakim mowa w ust. 3 i 4, może być przyznany po spełnieniu innych przesłanek, niż określone w ust. 1. Do możliwości jego otrzymania konieczne jest poniesienie strat w wyniku zdarzenia losowego (ust. 3) albo w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 4). Zaistnienie tych okoliczności jest wystarczające, aby można było przyznać powyższy zasiłek. Likwidacja zaś poniesionych wskutek wyżej wymienionych zdarzeń strat nie musi stanowić zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a więc nie musi spełniać przesłanki zawartej w ust. 1 art. 32 cytowanej ustawy. Zauważyć wypada, że gdyby przyjąć, iż przepis ust. 3 lub 4 tego artykułu musi być rozpatrywany łącznie z ust. 1, to nie byłoby powodu, aby w ogóle wprowadzać ust. 3 i ust. 4. W takiej bowiem sytuacji stany faktyczne, o jakich mowa w ust. 3 i 4 byłyby objęte ogólną normą przepisu ust. 1. Wystarczyłoby jedynie zaznaczyć, że w razie gdy niemożność zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej powstała w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej, zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi, by treść przepisu art. 32 ustawy o pomocy społecznej była zgodna ze stanowiskiem przyjętym przez organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie. Skoro jednak ustawodawca wprowadził odrębne unormowania w przytoczonych wyżej ustępach art. 32, to uczynił to w celu określenia innych przesłanek koniecznych do przyznania zasiłku celowego osobom, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego albo w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, niż przesłanki wymienione w ust. 1 tego artykułu. Niezależnie od powyższego stwierdzić trzeba, iż gdyby nawet założyć, że skarżącej można byłoby przyznać wnioskowany zasiłek tylko w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, to zgodnie z ust. 2 art. 32 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów remontu mieszkania. Tak więc niezależnie od faktu, że osobom, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego albo w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej zasiłek celowy może być przyznany nie tylko w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, to przyznanie zasiłku celowego na remont mieszkania jest przyznaniem go w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co wynika jednoznacznie z art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zauważyć ponadto należy, iż zasiłek celowy, o jakim mowa w art. 10 ust. 2 pkt 3a i art. 32 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany niezależnie od ewentualnej pomocy przewidzianej w przepisach ustawy z dnia 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. Nr 84, poz. 906). Stwierdzone w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uchybienia stanowią naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji błędnie przyjęły, iż nie ma podstaw prawnych do przyznania skarżącej zasiłku celowego na pokrycie strat powstałych wskutek zdarzenia losowego, jakim jest powódź, podczas gdy wskazane wyżej przepisy prawa materialnego możliwość taką przewidują. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) – orzeczono jak w sentencji.