II SA/Wr 1641/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Kremis, Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Asesor WSA - Anna Siedlecka, Protokolant - Magda Mikus, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi T. B. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych polegających na adaptacji strychu na cele mieszkaniowe w budynku mieszkalnym przy ul. S. [...]w G. I. uchyla zaskarżone postanowienie w części orzekającej o uchyleniu zaskarżonego postanowienia II. dalej idącą skargę oddala III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...]wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz.414) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wstrzymał Spółdzielni Mieszkaniowej A w G. prowadzenie robót budowlanych przy adaptacji pomieszczeń strychowych na cele mieszkaniowe w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w G. przy ul. S. [...] wykonywanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. W uzasadnieniu wskazał, że Spółdzielnia prowadząc prace adaptacyjne strychu dokonuje istotnych zmian w konstrukcji więźby dachowej wycinając elementy konstrukcyjne ponad potrzebę uzyskania powierzchni użytkowej i bez zgodności z projektem budowlanym, ponadto stwierdzono odstępstwo polegające na usytuowaniu okna wraz z lukarną w dylatacji budynku. W zażaleniu Spółdzielnia zarzuciła, że prowadzi prace zgodnie z pozwoleniem na przebudowę. Zaskarżonym postanowieniem D. Wojewódzki Dyrektor Nadzoru Budowlanego we W. powołując podstawę z art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 kpa uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...] nałożył na Spółdzielnię obowiązek przedłożenia określonej dokumentacji w zakresie przedmiotowych robót. Spółdzielnia zaskarżyła zarówno postanowienie wydane w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jak i stanowiącą konsekwencję jego wydania decyzję opartą na art. 51 ust. 1 tej ustawy. W sytuacji, gdy odwołanie od takiej decyzji przekazane zostaje organowi II instancji jeszcze przed rozstrzygnięciem zażalenia na postanowienie ją poprzedzające – organ odwoławczy zobowiązany jest uchylić postanowienie wstrzymujące roboty i umorzyć postępowanie zażaleniowe. Prawidłowość aktów organu I instancji oceniana jest wtedy wyłącznie w postępowaniu odwoławczym i w nim też zostanie dokonana ocena prawna niniejszej sprawy. Na postanowienie powyższe skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wniósł T. B. posiadający własnościowe prawo do lokalu w spółdzielni mieszkaniowej, położone w budynku przy ul. S. [...] w sąsiedztwie wykonywanej adaptacji. Treścią skargi jest szeroko umotywowany sprzeciw przeciwko wykonania adaptacji strychu na mieszkania w ogóle. Skarga i jej pisemne uzupełnienie nie zawiera natomiast żadnych zarzutów związanych z treścią zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową dokumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z wyraźnego brzmienia art. 138 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym (odpowiednio w zażaleniowym na mocy art. 144 k.p.a.) organ odwoławczy może wydać wyłącznie następujące rozstrzygnięcia: 1. o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia; 2. o jego uchyleniu i orzeczeniu co do istotny sprawy; 3. o jego uchyleniu i umorzeniu postępowania pierwszej instancji; (bądź wyjątkowo jedynie o uchyleniu w przypadku niektórych postanowień); 4. o umorzeniu postępowania odwoławczego i 5. o uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia (szczegółowo na temat dopuszczalnych rodzajów rozstrzygnięć organu odwoławczego patrz B. Adamiak w KPA Komentarz wyd. Beck 2004 s. 595-602 i 612). Jak wnika z powołanej w zaskarżonym postanowieniu podstawy prawnej z art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a. zamiarem organu odwoławczego w nin. sprawie było wyłącznie umorzenie postępowania odwoławczego, czyli wywołanie skutku w postaci nadania mocy wiążącej postanowieniu organu I instancji. Sprzecznie z powołaną podstawą prawną i skutkiem procesowym jej zastosowania oraz niezgodnie z zakresem możności orzekania w ramach stosowania art. 138 k.p.a., organ odwoławczy zbędnie orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Orzeczenie o samym jedynie uchyleniu zaskarżonego orzeczenia byłoby wadliwe procesowo, tak samo jak wadliwe było jego połączenie z samodzielnym rodzajem rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania odwoławczego. Bezzasadne było ponadto wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umotywowanie potrzeby tego uchylenia poprzez błędny wywód materialnoprawny. Zgodnie z art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz.1 126) postanowienie o wstrzymaniu robót traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia, jeżeli w tym terminie nie zostanie wydana decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1, a w nawiązaniu do tego przepis art. 51 ust. 1 cyt. ustawy nakazywał wydanie decyzji przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4. Jak wynika z tych przepisów, niewydanie decyzji w zakreślonym przez ustawę terminie wywołuje utratę ważności samego postanowienia i bezprzedmiotowość ewentualnego postępowania zażaleniowego, ale ponadto wydanie decyzji z art. 51 jest prawnie dopuszczalne (odnośnie robót wykonywanych) jedynie w przypadku uprzedniego wydania postanowienia z art. 50 i w terminie jego ważności, zaś uchylenie postanowienia może mieć istotny wpływ na moc prawną decyzji (patrz wyrok NSA z 27.09.2002r. IV SA 2174/00 ONSA 2053/4/138). Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, sprawa ta była już uprzednio rozstrzygana w instancji odwoławczej, w której w dniu [...] zapadło postanowienie uchylające wydane po raz pierwszy postanowienie z art. 50 Prawa budowlanego i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy zawarł prawidłowe oceny prawne i wskazania, a w szczególności trafnie wyjaśnił brak w nin. postępowaniu przymiotu strony w odniesieniu do członka spółdzielni mieszkaniowej T. B. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie przebudowy w budynku mieszkalnym spółdzielni strychu, przeznaczonego dotychczas do wspólnego użytku członków spółdzielni posiadających w takim budynku własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, członkowie spółdzielni nie są stroną w sprawie o udzielenie spółdzielni pozwolenia na taką przebudowę (patrz J. Siegień Prawo budowlane. Komentarz wyd. Beck 2003 s. 116-118 z cyt. tam orzecznictwem sądowym. Skarga w nin. sprawie wniesiona została zatem przez osobę nie mającą w tym interesu prawnego. Uzasadniało to skorygowanie zaskarżonego postanowienia jedynie w części, w celu nadania mu brzmienia zgodnego z ustawą procesową oraz w sposób pozwalający na realizację wyrażonego w jego uzasadnieniu zamiaru rozpoznania całokształtu sprawy w instancji odwoławczej na skutek odwołania strony od decyzji opartej na art. 51 Prawa budowlanego. Z tych względów oraz na podstawie art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1c, art. 151 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr4 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.