II SA/Wr 1641/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia NSA - Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Ewa Bogulak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]nr [...]Wojewoda D. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy J. W. orzekającej o wymeldowaniu A. S. z miejsca pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w K. nr [...] w gminie J. W. Z wnioskiem o wymeldowanie A. S. z miejsca pobytu stałego zwróciła się U. W. - właścicielka lokalu mieszkalnego położonego w K. nr [...] w gminie J. W. uzasadniając swój wniosek tym, że A. S. wyprowadził się z w/w lokalu mieszkalnego w listopadzie 2001 roku, następnie w lipcu 2002 roku kupił mieszkanie w J. G. przy ul. M. nr [...] i tam zamieszkuje z córką A. S. Budynki w K. nr [...] w części przeznaczone są do rozbiórki, a w części do kapitalnego remontu i nie można w nich mieszkać ze względu na ich zły stan techniczny. W wyniku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił na podstawie kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w J. G. - Z., że A. S. opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny i nie zamieszkuje w nim od około półtora roku. Budynek w K. nr [...] jest cały zdewastowany i przebywanie w nim stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Zakład Energetyczny odciął dopływ energii elektrycznej, a w pomieszczeniach znajdują się tylko stare, zniszczone przedmioty. A. S. przesłuchany w dniu [...]potwierdził fakt, że lokal mieszkalny w K. nr [...] opuścił. Wskazał, że nie uczynił tego dobrowolnie, jednakże nie wyjaśnił w jaki sposób został zmuszony do opuszczenia mieszkania. Organ na podstawie zapisu z księgi wieczystej ustalił również, że lokal ten jest wyłączną własnością pani W. a w chwili sprzedaży nieruchomości Pan S. nie wniósł o zachowanie służebności dożywotniej. W oparciu o powyższe ustalenia Wójt Gminy J. W. decyzją orzekł o wymeldowaniu A. S. z miejsca pobytu stałego powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania A. S. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy J. W., wskazując iż z zebranego w tej sprawie materiału dowodowego wynika, że organ I instancji korzystając z pierwszej części dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych prawidłowo ustalił, że w sytuacji A. S. okoliczności powyższe zaistniały. Zainteresowany, jak sam przyznał w złożonym odwołaniu, wyprowadził się z lokalu mieszkalnego w K. nr [...], gdyż ze względu na zły stan zdrowia nie może sam egzystować. Jakkolwiek więc A. S. wnosi, że nieprawdą jest, iż dobrowolnie opuścił lokal mieszkalny, niemniej jednak nie wskazał, że miał uniemożliwiony powrót do lokalu. Wojewoda zwrócił uwagę, że ewidencja ludności polega na rejestracji stanu faktycznego pobytu osoby pod wskazanym adresem. Skoro więc A. S. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje, winien być wymeldowany, a zameldowania dokonać w miejscu faktycznego zamieszkania. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdza, że decyzja o wymeldowaniu strony znajduje uzasadnienie w prawie, a w szczególności w pierwszej części art. 15 ust. 2 cytowanej wcześniej ustawy, bowiem pomimo opuszczenia miejsca pobytu stałego A. S. nie dopełnił obowiązku meldunkowego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. S. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody D., wyjaśniając że w kwietniu i grudniu 2001 przebywał w szpitalu, następnie zamieszkał w mieszkaniu siostry. Zdaniem skarżącego w związku z koniecznością podjęcia przez niego leczenia psychiatrycznego opuszczenie przez niego mieszkania nie miało dobrowolnego charakteru. Wyjaśnia, że podczas leczenia psychiatrycznego niewiele kojarzył, nie pamięta co działo się pomiędzy kwietniem a wrześniem 2002r.Dokonał sprzedaży mieszkania córki w K. oraz zakupu mieszkania W J. G. nie zdając sobie z tego sprawy. Skarżący wyjaśnia, że zmuszony został do opuszczenia wraz z córką lokalu w K. ponieważ mieszkanie było zdewastowane, właścicielka nie zakupiła opału na zimę oraz odcięła prąd. Ponadto skarżący twierdzi, iż działania właścicielki lokalu oraz organów administracji, które orzekły o jego wymeldowaniu są przestępstwem. Dodatkowo w dniu [...]złożył pismo, w którym podaje że część dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jest podrobiona. Zdaniem skarżącego siostra wykorzystała jego chorobę aby kupić od niego mieszkanie w K. i pozbawić jego i córkę dachu nad głową, podały mu środki odurzające i wywiozły z K. jak rzecz. Wyjaśnił, że zamierza zawiadomić o tym fakcie Prokuraturę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga z dnia [...]została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję, w świetle powyżej wskazanych kompetencji, należy stwierdzić, iż nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Materialnoprawną przesłanką na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, usunięty został wymóg wykazywania przy zameldowaniu (na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące) potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Na skutek bowiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc, wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle tego wyroku zameldowanie na pobyt stały w określonym miejscu ma charakter czynności materialno-technicznej, potwierdzającej określony stan rzeczy, tj. fakt zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wykonanie obowiązku meldunkowego ma zatem znaczenie rejestracyjne, nie rodzi natomiast żadnych uprawnień do przebywania w lokalu, ani do korzystania z niego w inny sposób, nie wpływa również na pozbawienie lub ograniczenie tych praw. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 1984 r. Nr 32, poz. 174) jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Odnosząc powyższe do rozpatrywanego stanu faktycznego należy zwrócić przed wszystkim uwagę na bezsporny fakt, że A. S. w trakcie postępowania administracyjnego nie przeczył, że opuścił mieszkanie w K. i że zamieszkał w nowo zakupionym mieszkaniu w J. G. Wskazywał, iż mieszkanie to było zdewastowane oraz że odcięty był dopływ prądu do przedmiotowego lokalu. Okoliczność tę potwierdza również zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (kontrola meldunkowa, wizja lokalna). Opuszczenie to miało zatem charakter trwały. Jednak w niniejszej sprawie stanowiska stron postępowania są odmienne w kwestii czy opuszczenie przez A. S. lokalu w K. miało charakter dobrowolny. Zdaniem Składu orzekającego przeprowadzone w tej sprawie postępowania administracyjnego przez organ I instancji wykazało, że opuszczenie lokalu miało również charakter dobrowolny. Potwierdzają to - jak wskazały organy administracji - ustalenia kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w J. G. - Z. w dniu [...]., z której wynikało, że A. S. opuścił przedmiotowy lokal mieszkalny i nie zamieszkuje w nim od około półtora roku, a budynek w K. nr [...] jest cały zdewastowany i przebywanie w nim stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Zakład Energetyczny odciął dopływ energii elektrycznej, a w pomieszczeniach znajdują się tylko stare, zniszczone przedmioty. Także A. S. przesłuchany w dniu [...]potwierdził fakt, że lokal mieszkalny w K. nr [...] opuścił. Nie przedstawił dowodów potwierdzających usunięcie go z tego lokalu siłą czy tez podjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do przywrócenia możliwości pobytu w dotychczasowym lokalu. Należy zauważyć, iż wprawdzie skarżący na etapie postępowania administracyjnego wskazywał, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, jednakże nie wyjaśnił w jaki sposób został zmuszony do opuszczenia mieszkania i dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wyjaśnił, że na skutek leczenia psychiatrycznego w 2002r. zmuszony był opuścić lokal i takie opuszczenie jego zdaniem nie nosi znamion charakteru dobrowolnego. Wypada w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r o sygn. akt V SA 3078/00 w którym Sąd zaprezentował pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jak wskazano powyżej okoliczności sprawy nie przemawiają za przyjęciem stanowiska, że skarżący nie opuścił mieszkania dobrowolnie. Choroba skarżącego miała miejsce w 2002r., natomiast postępowanie administracyjne toczyło się w 2003r. i wykazało, że skarżący w tym okresie nie mieszkał już w K. i nie podjął żadnych środków prawnych umożliwiających mu powrót do lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko organu odwoławczego, że w toku postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zostały należycie wyjaśnione okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, wskazujące na dobrowolny i trwały charakter opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Należy zauważyć, iż w świetle zgromadzonego materiału w aktach sprawy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu bez wymeldowania, gdyż oprócz fizycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu wystąpiły okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z miejscem pobytu gdzie skarżący obecnie mieszka w J. G. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz dowodach osobistych, że nastąpiło opuszczenie miejsca zamieszkania, które miało charakter trwały i dobrowolny, a zatem organ administracyjny I instancji prawidłowo decyzją orzekł o wymeldowaniu A. S. Utrzymanie przez Wojewodę D. decyzji Wójta Gminy J. W. odpowiada zatem ustawowo określonym przesłankom wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Z takiego punku widzenia wykładnia przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które legły u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia może zostać uznana za prawidłową, a samo rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa materialnego. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy (por. wyrok NSA z 25.04.2003r. sygn. akt V SA 3657/02 , Wspólnota 2004/8/55). Na zakończenie należy wskazać, że kłótnie rodzinne oraz oskarżenia, że siostra podstępem kupiła od niego lokal nie mają znaczenia w postępowaniu administracyjnym, lecz mogą mieć znaczenie np. w przypadku zainicjowania postępowaniu przez stronę przed sądem powszechnym. Sąd bada jedynie czy organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa oraz czy zbadały stan faktyczny sprawy. Zdaniem Sądu organy wnikliwie i dokładnie zbadały stan faktyczny sprawy. Z powołanych względów - na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.