II SA/Wr 165/10

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego sieci ciepłowniczej nadziemnej i podziemnej postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wraz ze skargą na wyżej oznaczoną złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą schorowaną, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2.737, 39 zł (netto), a swoje wydatki określiła w następujący sposób: koszty utrzymania domu- 1.500 zł i koszt lekarstw- 500 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniła: dom o pow. 70 m2, nieruchomość rolna 0, 0812 ha i budynek gospodarczy o pow. 15 m2. W piśmie z dnia 10 maja 2010 r. skarżąca oświadczyła, że nie posiada zdolności kredytowej, ale może zapłacić część wpisu. Z załączonych do pisma dokumentów wynika, że skarżąca zobowiązana jest do ponoszenia następujących wydatków: opłata za wodę (za 2 m-ce)- 108, 87 zł; za wywóz śmieci- 50 zł; za energię elektryczną (dwa liczniki)- 2x 200 zł; za gaz- 1.000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Podniesione przez skarżącą w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Konieczność partycypowania przez skarżącą w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez nią sytuacji materialnej, w szczególności, iż sama wnioskodawczyni przyznała, iż jest w stanie uiścić wpis sądowy w części. Podkreślić przy tym należy, iż należytą ocenę wniosku znacząco utrudnił fakt, iż skarżąca nie wskazała (z wyjątkiem opłaty za wodę) jakiego okresu dotyczą złożone do akt rachunki opłat, a istotne przy rozpoznaniu wniosku o prawo pomocy są jedynie aktualne, miesięczne wydatki wnioskodawcy (wykazywane kwoty opłat dotyczą raczej okresów dłuższych niż miesiąc). Nadto skarżąca nie udokumentowała, iż wydatkuje miesięcznie 500 zł na lekarstwa. Nie wyjaśniła również dlaczego -mając na uwadze wysokość uzyskiwanych przez siebie dochodu i nie posiadania nikogo na swoim utrzymaniu- nie ma (jak twierdzi) zdolności kredytowej. W ocenie Sądu osiągany przez wnioskodawczynię dochód (2.737,39 zł) w zestawieniu z wysokością niezbędnych, miesięcznych wydatków oraz z wysokością jedynego na tym etapie postępowania kosztu sądowego (wpis sądowy od skargi) jest wystarczające aby sfinansować zarówno ww. wydatki, jak i ustaloną w sentencji opłatę sądową. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.