II SA/Wr 1654/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r., NR [...] po rozpoznaniu odwołania A. R. reprezentowanego przez adwokata Z. Ś. od decyzji Starosty M. z dnia [...]r., NR [...] uchylającej decyzję tego organu z dnia [...]r. w przedmiocie zarejestrowania samochodu marki Renault 19 Chamade na nazwisko E. Z. i odmawiającej zarejestrowania tego pojazdu – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że decyzja organu I instancji została wydana w trybie wznowienia postępowania. Organ I instancji uchylił decyzję własną o zarejestrowaniu samochodu osobowego marki Renault na nazwisko E. Z. i jednocześnie odmówił zarejestrowania tego pojazdu na jej rzecz. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 72 ust. 1 pkt 6 . art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), dalej Prawo o ruchu drogowym. Organ I instancji wskazał, że przedmiotowy samochód został zarejestrowany w dniu [...]r. na nazwisko E. Z.. W dniu [...]r. wpłynęło do Starostwa Powiatowego w M. pismo Urzędu Celnego informujące, że przedłożony do rejestracji dowód odprawy celnej przywozowej jest sfałszowany. Urząd Celny prowadzi obecnie postępowanie w sprawie nielegalnego wprowadzenia tego pojazdu na polski obszar celny. W związku z powyższym, w ocenie organu, nie jest dopuszczalna rejestracja przedmiotowego pojazdu, gdyż przepis art. 72 ust. 1 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym wymaga przedłożenia do rejestracji dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Odwołanie od tej decyzji złożył pełnomocnik zainteresowanego w sprawie – A. R., który zarzucił, że brak jest podstaw prawnych do odmowy rejestracji pojazdu, skoro został on wprowadzony na polski obszar celny przez nieznaną osobę, a postępowanie celne i karne w tej sprawie nadal się toczy. Podniósł, że ani E. Z., ani A. R. nie dopuścili się żadnego występku, a w takim razie nie powinni ponosić konsekwencji ewentualnych nadużyć celnych popełnionych przez inne osoby. Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy zachodzą podstawy do zastosowania art. 145 § 2 kpa , który pozwala na wznowienie postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Przepis art. 145 § 2 kpa przewiduje zatem wyjątek od warunku postawionego w art. 145 § 1 pkt 1 kpa w sytuacji, gdy sfałszowanie dowodu jest oczywiste. Oczywistość sfałszowania dokumentu odprawy celnej samochodu wynika z treści pisma Urzędu Celnego w R. z dnia [...]r., skierowanego do Komendy Policji w M.. W piśmie tym Urząd ten wskazał, że samochód Renault 19 Chamade został wprowadzony na polski obszar celny na podstawie sfałszowanych dokumentów celnych. W tej sytuacji na pełną akceptację zasługuje stanowisko organu I instancji, który uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania przed stwierdzeniem fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, zaś wznowienie postępowania było niezbędne ze względu na ważny interes społeczny. Konsekwencją decyzji uchylającej decyzję z dnia [...]r. o zarejestrowaniu samochodu jest decyzja odmawiająca jego rejestracji na nazwisko E. Z.. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym stanowi bowiem, że rejestracji dokonuje się na podstawie: dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest zarejestrowany po raz pierwszy. Skoro z ustaleń organu I instancji wynika, iż dowód odprawy celnej został sfałszowany, to nie mógł on stanowić podstawy rejestracji samochodu. Wobec nieprzedstawienia dokumentów koniecznych do rejestracji przedmiotowego pojazdu słusznie organ I instancji odmówił zatem jego rejestracji. Argumenty, na które powołuje się strona w odwołaniu, że ani E. Z., ani A. R. nie dopuścili się występku skarbowego, zaś kupując samochód działali w dobrej wierze, nie wiedząc, że samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, nie mają znaczenia w sprawie. Nie kwestionując tego, że byli oni przekonani, iż dokumenty dotyczące samochodu, który kupią są prawidłowe, nie zmienia to faktu, że samochód został zarejestrowany na podstawie sfałszowanego dowodu odprawy celnej. W kontekście tych rozważań nie mają też znaczenia okoliczności wskazane w odwołaniu, że obowiązek opłaty celnej obciąża osobę, która sprowadziła samochód do Polski. Istotne jest to, że samochód nie może zostać zarejestrowany, gdyż dokument niezbędny do tego by móc go zarejestrować, jest dokumentem fałszywym. W razie bowiem niespełnienia przewidzianych prawem warunków tj. nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja samochodu. Wspomniane dokumenty muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby , ale i zgodne ze stanem faktycznym (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 1998r., II S.A. 32/98). W skardze na tę decyzję A. R. wniósł o jej uchylenie i nakazanie organowi administracji zarejestrowanie samochodu na jego nazwisko. Zarzucił, że organy administracji bezprawnie odmawiają zarejestrowania samochodu, którego używa w dobrej wierze od kilku już lat i który nabył w dobrej wierze. Fakt posłużenia się przez nieznane osoby fałszywym dowodem odprawy celnej świadczy o tym, że osoba, która wprowadziła samochód na polski obszar celny odpowiada za odprawę celną i oszustwo celne, które zostało popełnione po przywiezieniu samochodu do Polski. Skarżący zaś nie może ponosić konsekwencji z tym związanych skoro nabył samochód w dobrej wierze, następnie przedłożył wszelkie dokumenty dotyczące tego samochodu w postępowaniu o jego rejestrację. Tylko osoba odpowiedzialna za wprowadzenie samochodu do Polski może ponosić konsekwencje za jego rejestrację oraz zapłatę cła. W ten sposób został naruszony art. 72 ust. 1 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym, gdyż zachodzą wszelkie podstawy do rejestracji pojazdu. Brak dowodu odprawy celnej nie może powodować, że pojazd ten nie będzie nigdy zarejestrowany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w rozpoznawanej sprawie już po dokonaniu rejestracji okazało się, że skarżący nabył samochód, który został wprowadzony na polski obszar celny na podstawie fałszywego dokumentu. Stwierdzenie tego faktu było wystarczające do wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a następnie uchylenie decyzji o rejestracji. Jeżeli bowiem decyzja o rejestracji samochodu dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 145 § 1 kpa, to postępowanie w takiej sprawie wznawia się, a decyzja rejestracyjna musi zostać uchylona. Nie ma przy tym znaczenia, że po rejestracji samochodu i to z przyczyn niezależnych od obecnego użytkownika samochodu wyszło na jaw, że do pierwszej rejestracji został przedłożony sfałszowany dowód odprawy celnej. Okoliczność ta stanowi bezwzględną podstawę do wznowienia postępowania, a w takiej sytuacji organ administracji nie posiada kompetencji do ustalania, komu przysługuje prawo własności pojazdu. Organ uprawniony do rejestracji rejestruje lub odmawia tej rejestracji w zależności od tego, czy do wniosku zostały dołączone wymagane dokumenty. Wobec braku, wymaganego w art. 72 ust. 1 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym, dowodu odprawy celnej przywozowej w przypadku, gdy pojazd został sprowadzony z zagranicy, organ I instancji zasadnie odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu na nazwisko E. Z.. Jeśli bowiem samochód został wprowadzony na polski obszar celny na podstawie fałszywego dowodu odprawy celnej, to umowa, na podstawie której E. Z. nabyła ten samochód, nie może być uznana za dowód własności pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Z treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymująca w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...]r. uchylającą decyzję tego organu z dnia [...]r. w przedmiocie zarejestrowania samochodu marki Renault 19 Chamade na nazwisko E. Z. i odmawiającą zarejestrowania tego pojazdu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 72 ust.1 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym, w myśl którego rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest zarejestrowany po raz pierwszy. W podstawie prawnej decyzji powołano również art. 145 § 2 kpa, z którego wynika, iż właściwy organ może wznowić postępowanie przed stwierdzeniem fałszu dowodu prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli łącznie wystąpią dwie przesłanki, czyli oczywisty fałsz dowodu i gdy wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 2 kpa ma zatem charakter wyjątkowy, gdyż organ administracji ma stwierdzić fakt sfałszowania dowodu, co należy do kompetencji organów wymiaru sprawiedliwości. Przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć przypadki, gdy fakt ten "rzuca się w oczy" bez potrzeby przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Oczywistość ta zachodzi gdy bez potrzeby przeprowadzenia ekspertyzy wynika z cech zewnętrznych dokumentu, że został on przerobiony (wyrok NSA z dnia 3 marca 1998r., II SA 921/98, LEX nr 41405, B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, Wydanie 3, str. 573) ). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że zachodzi przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego dotycząca oczywistego fałszu dowodu odprawy celnej. Przyjęto bowiem, iż fałsz tego dowodu wynika z pisma Urzędu Celnego w R. z dnia [...]r. skierowanego do Komendy Policji w M., stanowiącego załącznik do pisma Urzędu Celnego we W. z dnia [...]r.. W ocenie Sądu jednak pisma te nie dają podstaw do uznania, iż fałsz tego dowodu jest oczywisty. Z pism tych wprawdzie wynika, iż rejestracja wskazanych w nich pojazdów odbyła się na podstawie sfałszowanych dowodów odprawy celnej, a Urząd Celny we W. prowadzi obecnie postępowanie w sprawie nielegalnego wprowadzenia ich na polski obszar celny. Ponadto pismo Urzędu Celnego w R. z dnia [...]r. stwierdza, że stempel - datownik nr [...] nie jest używany w tym oddziale celnym, a jego wygląd znacznie odbiega od innych datowników używanych w urzędach celnych. Okoliczności powołane w tych pismach są jednak niewystarczające do przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zachodzi oczywistość fałszu dowodu odprawy celnej. Organy orzekające poza samym stwierdzeniem nie wykazały w sposób przekonujący, właśnie "rzucający się w oczy", iż fakt sfałszowania dowodu odprawy celnej jest oczywisty. Wątpliwości budzi również, co stanowi źródło interesu prawnego skarżącego A. R. w tej sprawie zważywszy, że samochód został zarejestrowany na nazwisko E. Z., zaś odwołanie od decyzji I instancji i skargę do sądu administracyjnego wniósł pełnomocnik A. R.. Jeśli skarżący nabył np. ten samochód do akt sprawy należało dołączyć choćby kopię stosownej umowy. W świetle powyższego zaskarżona decyzja narusza art. 7, art. 77 i art. 145 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd jednocześnie nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).