II SA/Wr 166/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-06-04
Skład orzekający: Halina Kremis, Mieczysław Górkiewicz, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie legalizacyjne dotyczące samowolnie wybudowanej sali konsumpcyjnej, prawidłowo ustalił zakres robót budowlanych, zwłaszcza w kontekście zgłoszenia robót budowlanych z wcześniejszego okresu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Organy nie podjęły wystarczających czynności w celu ustalenia, czy część sali konsumpcyjnej mogła być zrealizowana w ramach wcześniejszego zgłoszenia robót budowlanych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy nakaz rozbiórki, została uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej, dobudowanej do budynku mieszkalno-usługowego. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, ponieważ obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę i inwestor nie dostarczył wymaganych dokumentów do legalizacji w wyznaczonym terminie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i nieuzwzględnienie nowych okoliczności, takich jak zgłoszenie robót budowlanych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G., a także uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądzono od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Alicja Palus (sprawozdawca) Protokolant: Asystent sędziego Łukasz Cieślak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania rozbiórki sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej dobudowanej do budynku mieszkalno-usługowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. z dnia [...] r. nr[...] ; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; IV. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 740 zł (słownie: siedemset czterdzieści złotych) poniesionych kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J.G. stosując przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego nakazał M.M. wykonać rozbiórkę sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7,00x2, 68x3,00 m (wys.), dobudowanej do budynku mieszkalno - usługowego w Sz.P. przy ul. [...] (działka nr[...]).
Z uzasadnienia decyzji wynika, że obiekt, którego rozbiórkę nakazano został wybudowany przez M. M. – inwestora bez wymaganego pozwolenia na budowę, a ponadto inwestor nie wykonał obowiązku orzeczonego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] tj. nie dostarczył dokumentów wymaganych do legalizacji zrealizowanej samowolnie rozbudowy w terminie zakreślonym tj. do dnia 31 maja 2013r.i termin ten upłynął bezskutecznie.
Decyzja powyżej opisana została w toku instancyjnym zaskarżona pismem 5 września 2013r., skierowanym przez M. M., do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w J. G., uznanym przez D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego za odwołanie po wcześniejszym uzyskaniu oświadczenia pełnomocnika M. M., zawartego w piśmie z dnia [...] r.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego D.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. Nr[...], działając na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił stan sprawy, podając m.in., że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek T.I., który pismem z dnia [...]r., skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. zwrócił się do tego organu z prośbą o sprawdzenie "zgodności budowli z wymaganym pozwoleniem na budowę w Sz. P. na działce [...] przy ul.[...]". Organ orzekający wyjaśnił również, że w toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. na nieruchomości wskazanej w piśmie ustalono, że na terenie działki nr[...] znajduje się drewniana sala konsumpcyjna o wymiarach 7.00 x 2.68 x 3,00 m (wysokość) dobudowana do istniejącego budynku i posiadająca od strony działki nr [...] otwór drzwiowy i okienny.
Uczestniczący w oględzinach T. I. oświadczył, że dobudówkę wykonano w listopadzie 2012r., natomiast inwestor oświadczył, że wykonał ją około roku wcześniej nie posiadając pozwolenia na budowę.
Ponadto organ odwoławczy podał w uzasadnieniu, że postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. G. nakazał M. M. wstrzymać roboty budowlane oraz nałożył –stosownie do przepisu art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane - obowiązek przedłożenia: zaświadczenia Burmistrza o zgodności zrealizowanych robót budowlanych z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w przypadku braku planu miejscowego); czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz aktualnym zaświadczeniem o wpisie na listę właściwej izby samorządu zawodowego osób sporządzających projekt; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w terminie do 31 maja 2013r. Wobec niewykonania obowiązku powiatowy organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia [...] r. Nr [...] nakazał M.M. wykonanie rozbiórki opisywanej wcześniej sali konsumpcyjnej.
Następnie organ odwoławczy podał w uzasadnieniu, że w dniu 5 września 2013r. inwestor skierował do organu pierwszej instancji pismo wyjaśniające okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie terminu określonego w postanowieniu z dnia [...]r. Nr [...] i wniósł o prolongatę terminu do wykonania rozbiórki orzeczonej decyzją.
Jednocześnie organ odwoławczy przedstawił – powołując się przy tym na orzecznictwo sądowoadministracyjne powinności organu administracji publicznej wymagane w przypadku wątpliwości, co do charakteru formalnoprawnego podania wniesionego przez stronę postępowania.
W dalszej części uzasadnienia D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego motywując podjęte w sprawie orzeczenie wyjaśnił, że materialno-prawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 48 ust. 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 powołanej ustawy, roboty budowlane - do jakich w myśl art. 3 pkt 7 należy: budowa (czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego), przebudowa, montaż, remont i rozbiórka obiektu budowlanego, można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 Prawa budowlanego. W przepisach art. 29-31 powołanej ustawy wymienione są enumeratywnie budowy oraz rodzaje robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę, a ewentualnie zgłoszenia właściwemu organowi. Wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia oznacza, że zostały wykonane w ramach samowoli budowlanej.
Zakres przedmiotowy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane został określony w sposób funkcjonalny - poprzez wskazanie działań regulowanych, stanowiących typowe stadia (etapy) procesu budowlanego. Niektóre z wymienionych działań pojawiły się w zbiorze definicji legalnych zawartych w art. 3 ww. ustawy. Najszerszy zakres ma pojęcie "robót budowlanych". Roboty budowlane obejmują bowiem zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego budowę, jak też prace (działania) polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Natomiast pojęcie "budowa" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 6 tej ustawy, jako wykonywanie obiektu budowlanego, czyli podejmowanie działania w celu zrealizowania obiektu budowlanego, który ma być zlokalizowany w określonym miejscu. Zgodnie z powołaną definicją legalną przez budowę rozumie się także "odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego", a w literaturze i doktrynie przez rozbudowę należy rozumieć zmianę innych charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość (wniosek a contrario z definicji legalnej "przebudowy" - art. 3 pkt 7 a). W orzecznictwie podkreśla się również, że brak legalnych definicji pojęcia "odbudowa, rozbudowa, nadbudowa" każe poszukiwać ich znaczenia na gruncie języka powszechnego, gdzie pojęcie "rozbudowa" oznacza szerszy zakres ingerencji w substancję budowlaną, która może polegać nie tylko na wymianie elementów konstrukcyjnych, ale także pewnej zmianie granic budowli.
Z tych względów zdaniem organu odwoławczego, zakres robót budowlanych wykonanych przez M.M., polegających na budowie sali konsumpcyjnej dobudowanej do budynku mieszkalno - usługowego w Sz.P. przy ul. [...] (dz. Nr [...]), niewątpliwie wyczerpuje znamiona pojęcia rozbudowy przy czym organ stopnia powiatowego ustalił bezsprzecznie, że roboty budowlane zostały wykonane przez inwestora w warunkach samowoli budowlanej, co uzasadniało uruchomienie przez organ nadzoru budowlanego procedury naprawczej w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Istota regulacji przepisu art. 48 ust. 2 i 3 ma na celu umożliwienie inwestorowi wykazania, że budowa zrealizowana przez niego bez pozwolenia na budowę spełnia wymogi planowania i zagospodarowania przestrzennego i możliwe jest doprowadzanie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że M.M. nie przedłożył w wyznaczonym terminie żadnego z dokumentów wymaganych postanowieniem z dnia [...]r. Nr[...]. Zatem brak było przesłanek uzasadniających wdrożenie procedury legalizacyjnej. W odwołaniu wniósł natomiast m.in. o prolongatę terminu do rozbiórki i wyjaśnił z jakich powodów nie skompletował we wskazanym terminie dokumentów, o których mowa w postanowieniu. Odnosząc się do tego wniosku organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 48 Prawa Budowlanego. Rozstrzygnięcie to nie zawiera terminu wykonania obowiązku, który winien nastąpić z chwilą, gdy decyzja organu pierwszej instancji stanie się ostateczna w administracyjnym toku postepowania. Organy nadzoru budowlanego nie są władne do ustalania takiego terminu a tym bardziej do jego zmiany. Organ orzekający ponownie wskazał, że konsekwencją niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowanego musi być wydanie decyzji o rozbiórce na podstawie art. 48 ust. 1 tej ustawy. Dodatkowo
D.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił w uzasadnieniu, że przeprowadzony przez organ pierwszej instancji na potrzeby prowadzonego postępowania egzekucyjnego dowód z oględzin w dniu 28 listopada 2013r. wykazał, że inwestor dokonał rozbiórki dachu i wymontował okna z rozbudowanej sali konsumpcyjnej,nie zostały natomiast rozebrane słupy konstrukcyjne drewniane oraz drewniane elementy ścian.
Mając na uwadze powołaną w postępowaniu okoliczność wykonania obowiązku zawartego w decyzji Nr [...] z dnia[...] . organ zauważył, że budzi ona wątpliwości. W zażaleniu z dnia 13 grudnia 2013r. pełnomocnik inwestora wyjaśnił bowiem, że "ogrodzenie pozostałe po dokonanej rozbiórce sali konsumpcyjnej nie narusza stanu deklarowanego przez stronę w zgłoszeniu robót budowlanych z dnia 15 czerwca 2009r." i z tego wywodzi, że nieuprawnione są twierdzenia organu pierwszej instancji, iż rozbiórka obiektu nie została przeprowadzona do końca.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustawa - Prawo budowlane nie zawiera legalnej definicji pojęcia "rozbiórki. Odnosząc się jednak do potocznego znaczenia tego słowa, a także mając na uwadze treść art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane należy uznać, że celem rozbiórki jest likwidacja skutków procesu budowy (czyli obiektu wykonanego w określonym miejscu).
Zdaniem organu orzekającego w tej sprawie rozbiórką będzie całkowite usunięcie wybudowanej niezgodnie z przepisami prawa Sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7.00x 2.68 x 3.00 m (wys.) dobudowanej do budynku mieszkalno – usługowego w Sz. P. przy ul. [...] (dz. Nr [...]).
W wyniku w/w kontroli przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w dniu 28 listopada 2013r. ustalono bezspornie, że obiekt nie został w pełni rozebrany. Pozostawionych elementów przedmiotowego obiektu nie sposób uznać za stan odpowiadający zgłoszeniu z dnia 15 czerwca 2009r. które obejmowało swym zakresem "wymianę elementów ogrodzenia i schodów terenowych", a tym samym rozbiórki dachu i demontażu okien rozbudowanej sali konsumpcyjnej za wykonanie nakazu zawartego w zaskarżonej decyzji.
Prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował M. M. poprzez skargę skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W petitum skargi działający imieniem M.M. pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa polegające na :
1. naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 136 kpa w związku z art. 7 kpa w zw, z art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego w szczególności brak uwzględnienia przez organ istotnych okoliczności jakie ujawniły się na tym etapie postępowania tj.
- faktu dokonania przez stronę skarżącą w dniu 14 listopada 2013 roku zgłoszenia robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę polegających na tymczasowym zadaszeniu i obudowie istniejącego ogrodzenia przy budynku usługowym w Sz. P. przy ul.[...], a także faktu zaakceptowania takiego stanu rzeczy przez organ nadzorczy;
- prawidłowości i legalności robót budowlanych przeprowadzonych przy sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7,00 x 2,68 x 3,00 dobudowanej do budynku mieszkalno - usługowego w Sz. P. przy ul. [...] polegających na uprzednim wybudowaniu ogrodzenia w oparciu o zgłoszenie z dnia 15 czerwca 2009 r. co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, albowiem okoliczności te wskazują, że decyzja winna zostać zmieniona i ograniczona do nakazania dokonania rozbiórki w części w przypadku przyjęcia, że zabudowa w części jest legalna lub do uchylenia i umorzenia postępowania w przypadku przyjęcia, że po wydaniu decyzji dokonano rozbiórki do stanu zgodnego z prawem;
2. naruszeniu przepisów postępowania tj. art. 105 kpa poprzez nie wydanie przez organ z urzędu decyzji o umorzeniu postępowania, w sytuacji, gdy stało się ono bezprzedmiotowe już przed wydaniem zaskarżonej decyzji;
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 61, art. 145§1 oraz art. 200 w zw. z art. 205§2 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o :
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu w J. G. z dnia [...] r.;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych.
Ponadto podstawie art. 106 § 3 kpa pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów w postaci:
a) zgłoszenia robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę z dnia 14 listopada 2013 roku;
b) pisma skarżącego z dnia 7 listopada 2013 roku skierowanego do Urzędu Miasta Sz.P.;
c) pisma skarżącego z dnia 7 listopada 2013 roku skierowanego do Zarządu Dróg Powiatowych w J.G.;
d) pisma Burmistrza Sz. P. z dnia 8 listopada 2013r.;
- wszystkich na okoliczność zaistnienia nowych okoliczności świadczących o zaistnieniu stanu wskazującego na zgodność sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7,00 x 2,68 x 3,00 m dobudowanej do budynku mieszkalno- usługowego w Sz.P. przy ul. [...] z prawem.
W uzasadnieniu skargi przedstawiona została obszerna argumentacja, stanowiąca rozwinięcie zarzutów sformułowanych w jej wstępie. Wykorzystane w niej zostało orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do samowolnie wykonanych robót budowlanych oraz warunków orzekania o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego.
W odpowiedzi na skargę zawartej w piśmie doręczonym Sądowi w dniu 12 marca 2014r. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentów powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podając w uzupełnieniu , że wywody i zarzuty przedstawione w skardze pozostają bez wpływu na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 4 czerwca 2014r. Pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podtrzymuje skargę i wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne :
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sady administracyjne w pełnym zakresie
ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacia wydania zaskarżonego aktu.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził naruszenie prawa obligujące do uwzględnienia skargi poprzez zastosowanie w sprawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. Z 2012r., Nr 270,poz. 1101 ze zm.) wskazującego na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 135 wskazanego aktu, z którego wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
Materialną podstawę orzekania w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy - Prawo budowlane, wcześniej wskazywanej. Należy ona do sfery prawa administracyjnego, co podporządkowuje czynności procesowe podejmowane w warunkach tej regulacji przez właściwy organ - jako czynności podejmowane w sprawie administracyjnej - przepisom kodeksu postępowania administracyjnego.
W procedurze administracyjnej do przepisów postępowania o uniwersalnym charakterze należą zasady sformułowane m.in. w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, ustalające niektóre reguły postępowania wyjaśniającego.
Wskazany powyżej przepis art. 7 kpa statuuje zasadę prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie. Obowiązkowi temu podporządkowany jest każdy organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie administracyjnej i dysponujący kompetencją decyzyjną, a zadośćuczynienie mu następuje poprzez ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia przesłanek warunkujących wydanie zgodnego z prawem orzeczenia, którym organ załatwia sprawę w rozumieniu przepisu art. 104 kpa. Realizując ten obowiązek właściwy w sprawie organ powinien przestrzegać reguł przyjętych w przepisach art. 77 § 1 i art. 80 kpa, gwarantujących prawidłowość czynności wyjaśniających.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej organy właściwe instancyjnie naruszyły prawo w omówionym powyżej zakresie, co skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego podjętych w toku postępowania orzeczeń.
Zaskarżoną decyzją (D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. z dnia [...] r. Nr [...] nakazującą M. M. wykonanie rozbiórki sali konsumpcyjnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 7,00 x 2,68 x 3,00 m (wys.) dobudowanej do budynku mieszkalno-usługowego w Sz. P. przy ul. [...] (działka nr[...] ).
Istnienie obiektu opisanego w osnowie decyzji stwierdzone zostało protokolarnie podczas przeprowadzenia dowodu z wizji w terenie w dniu [...]r. z udziałem uprawnionych osób. Uczestniczący w niej inwestor oświadczył, że realizując dobudowę do budynku w formie stwierdzonej w czasie dokonywania oględzin nieruchomości nie dysponował pozwoleniem na budowę udzielonym przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Ta okoliczność uprawniała organ nadzoru budowlanego - co wyczerpująco wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji - do zainicjonowania tzw. procedury legalizacyjnej, które umożliwia inwestorowi działającemu w warunkach samowoli budowlanej w przypadku spełnienia ustawowych warunków i podporządkowania się trybowi legalizacyjnemu, doprowadzenie zrealizowanych samowolnie robót budowlanych do stanu zgodności z prawem.
Uruchomienie procedury naprawczej powinno być jednak poprzedzone dokonaniem prawidłowych ustaleń co do rodzaju i zakresu robót budowlanych wykonywanych lub wykonanych w warunkach samowoli budowlanej. Takie ustalenia prawidłowo przeprowadzone stanowią w konsekwencji podstawę do prawidłowego określenia przedmiotu postępowania legalizacyjnego.
Z akt sprawy wynika, że M. M. w dniu [...]r. dokonał zgłoszenia Staroście J. robót budowlanych, polegających na wymianie elementów ogrodzenia i schodów terenowych na działce oznaczonej numerem [...] w Sz. P. przy ul.[...] . Zgłoszenie zostało przez Starostę J. przyjęte bez sprzeciwu (wbrew zarzutom zgłoszonym w skardze i w toku postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy nie mógł uwzględnić w toku prowadzonego w tej sprawie postępowania zgłoszenia dokonanego przez skarżącego w dniu [...]r., zatem już po wszczęciu postępowania naprawczego i po wykonaniu przedmiotowych robót).
W prowadzonym w tej sprawie postępowaniu administracyjnym pełnomocnik skarżącego zarzucił, że część robót budowlanych, których rezultatem była sala konsumpcyjna, objęta orzeczonym nakazem rozbiórki została zrealizowana w ramach zgłoszenia dokonanego w dniu 14 listopada 2013r. Wobec tak formułowanego zarzutu powinnością organu nadzoru budowlanego było ustalenie jakie roboty zostały zrealizowane w warunkach zgłoszenia z dnia 15 czerwca 2009r. i czy efekt tych robót został wykorzystany jako część składowa czyli elementy przedmiotowej sali konsumpcyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – odnosząc się do tej kwestii stwierdza, że elementów sali konsumpcyjnej stwierdzonych podczas kontroli przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w dniu 28 listopada 2013r. tj. drewnianych słupów konstrukcyjnych oraz drewnianych elementów ścian nie można uznać za stan odpowiadający zgłoszeniu z dnia 15 czerwca 2009r.
Istotne jednak jest, że czynność kontrolna podjęta została dla ustalenia, czy inwestor wykonał obowiązek rozbiórki, orzeczony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. z dnia [...]r. Nr [...], a stwierdzonego na nieruchomości stanu nie można traktować jako sugerowany przez pełnomocnika skarżącego stan istniejący po zrealizowaniu robót objętych zgłoszeniem z dnia [...]r. Są to bowiem okoliczności niezależne od siebie i odrębne.
Stwierdzenie bowiem, że inwestor nie podporządkował się nakazowi rozbiórki i ograniczył wykonanie tego obowiązku do części elementów składowych sali konsumpcyjnej nie oznacza, że organ nadzoru budowlanego przystępując do procedury naprawczej nie był zobligowany do prawidłowego określenia przedmiotu postępowania poprzez sprecyzowanie robót, w wyniku których powstała przedmiotowa sala konsumpcyjna. Mimo konsekwentnie podnoszonego przez pełnomocnik inwestora zarzutu o zrealizowaniu sali konsumpcyjnej poprzez wykorzystanie tych robót, które były objęte zgłoszeniem w dniu [...] r. organy nadzoru budowlanego właściwe instancyjnie nie podjęły żadnych czynności, na podstawie których możliwe byłoby wykazanie niezasadności tego zarzutu. Materiał sprawy nie zawiera żadnych dokumentów stwierdzających stan istniejący na przedmiotowej nieruchomości po zrealizowaniu robót na podstawie wskazywanego poprzednio zgłoszenia i umożliwiających odniesienie go do stanu stwierdzonego podczas wizji terenowej, przeprowadzonej w dniu [...]r.
Niezależnie od powyższego należy - zdaniem Sądu – zwrócić uwagę, że ustalenia co do zakresu robót zrealizowanych w ramach samowoli budowlanej, których rezultatem było powstanie przedmiotowej sali konsumpcyjnej powinny zostać również uwzględnione w osnowie orzeczeń podejmowanych w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w nauce wielokrotnie podkreślono, że rozstrzygnięcie jako element każdego orzeczenia administracyjnego musi być zredagowane w sposób jednoznaczny, precyzyjny, zrozumiały dla adresata i nie wymagający dodatkowych wyjaśnień ze strony właściwego organu w trybie art. 113 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1998r., sygn. akt I SA/Wr 1478/96, nie publ. B. Adamiak, J. Borkowski: KPA, Komentarz Warszawa 2006). Określenie w taki sposób wymogów, co do sposobu sformułowania rozstrzygnięcia w orzeczeniu administracyjnym uwzględnia potrzebę jego późniejszego wykonania dobrowolnego lub z zastosowaniem ośrodków egzekucyjnych.
Mając na względzie okoliczności wcześniej przedstawione Sąd uznał również za konieczne objęcie orzeczeniem kasacyjnym postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. z dnia [...]. Nr[...], wydanego w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 powoływanej poprzednio ustawy. Prawo budowlane dla umożliwienia organowi właściwemu prawidłowego przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Ponadto uchylone przez Sąd jako naruszające prawo decyzje były konsekwencją wskazanego powyżej postanowienia.
Stwierdzając zatem, że w rozpoznawanej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny- stosownie do przepisu art. 145§ 1 pkt 1 lit. c powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Klauzula zawarta w punkcie III wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu o uwzględnienia skargi przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej ustawy, z którego wynika że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi oraz taryfowo określone koszty związane z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika.
Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ powinien uwzględnić uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu i dokonać niezbędnych w sprawie ustaleń faktycznych.
J.T. 04.07.2014r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło