II SA/Wr 1678/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Asesor WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych na rzecz żołnierza w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej; II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. na rzecz skarżącego kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu Kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.) w związku z § 135 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.), jako organu wojskowego wyższego stopnia w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 23, poz. 101), po rozpatrzeniu odwołania ppor. rez. T. M. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] S. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie zobowiązania wyżej wymienionego żołnierza rezerwy do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych przez wojsko w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej odwołującego się utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia podano, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. decyzją Nr [...]r. z dnia [...]r. w sprawie ustalenia i zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania wyżywienia i umundurowania poniesionych przez wojsko w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej, zobowiązał ppor. rez. T. M. do zwrotu z tego tytułu kwoty: [...] zł rozkładając jednocześnie spłatę niniejszego zobowiązania na [...] rat. z terminem płatności każdej raty do dnia 10-tego każdego miesiąca, poczynając od dnia [...] r. Od decyzji powyższej T. M. wniósł odwołanie do organu wojskowego wyższego stopnia tj. do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] we W. podnosząc, iż nie zgadza się z sumą naliczanych kosztów poniesionych przez uczelnię wojskową w czasie jego nauki, a także ze sposobem ich naliczania przez organ I instancji, albowiem podczas studiowania w Wojskowej Akademii Technicznej jako podchorąży był on równocześnie kandydatem na żołnierza zawodowego. Dlatego też zwrot przedmiotowych kosztów kształcenia, zdaniem odwołującego się dotyczyć może tylko i wyłącznie tego okresu służby wojskowej, ponieważ dalej będąc już żołnierzem zawodowym odbywał służbę obowiązkową. W dalszej części odwołania T. M. powołując się na obowiązujące przepisy, dowodził, iż skoro okres trwania służby kandydackiej pełnionej na uczelni wojskowej równy jest okresowi trwania zasadniczej służby wojskowej (tj. 18 miesięcy), to żołnierz zawodowy winien dokonać jedynie zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania za okres pobierania nauki w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy omawianymi kosztami kandydata na żołnierza zawodowego a kosztami żołnierza zasadniczej służby wojskowej. Natomiast za pozostały okres nauki aż do jej zakończenia, żołnierz zawodowy powinien zwrócić koszty w wysokości stanowiącej pełny koszt wyżywienia i zakwaterowania kandydata na żołnierza zawodowego. Ponadto, T. M. w swoim odwołaniu kwestionuje zasadność naliczenia zwrotu przedmiotowych kosztów wg nowych wskaźników kosztów utrzymania żołnierza, które obowiązywały w dniu jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, zarzucając organom wojskowym m.in. "niedopatrzenie biurokracji wojskowej", brak mocy prawnej oraz legalność wydanej decyzji organu wojskowego I instancji w zaskarżonej sprawie. Dodatkowo, odwołujący się, prosi o możliwość spłaty ponownie naliczonych kosztów bezpośrednio do kasy jego byłej uczelni tj. Wojskowej Akademii Technicznej z nadzieją, iż przeznaczone one będą np. na poprawę warunków socjalnych podchorążych tej uczelni. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznał, że stosownie do treści art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zasadnie zobowiązano T. M. do zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych przez wojsko w czasie jego studiów w Wojskowej Akademii Technicznej, w wysokości [...] zł, która wyliczona została w oparciu o zasady określone w §§ 133 i 134 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych. Równowartość cytowanych powyżej kosztów logistycznych organ I instancji ustalił na podstawie jednostkowych wskaźników kosztów utrzymania żołnierza w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, określonych w Rozkazie Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...]. z dnia [...]r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza, które weszły w życie z dniem 1 kwietnia 2000r. i obowiązywały w dniu zwolnienia T. M. z zawodowej służby wojskowej. Organ I instancji, w zaskarżonej decyzji dokonał właściwej interpretacji obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, albowiem zarówno ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wraz z przepisami wykonawczymi, jak również przepisy o wyższym szkolnictwie wojskowym oraz przepisy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, nie dopuszczają możliwości uwzględnienia przy wyliczaniu przedmiotowych kosztów logistycznych 18-miesięcznego okresu zasadniczej służby wojskowej oraz okresu służby wojskowej kandydackiej na żołnierza zawodowego. Zatem, próba interpretacji w/wym. przepisów przez T. M. w odwołaniu jest chybiona jako nie mająca prawego uzasadnienia, nie podlega zastosowaniu. W przedmiocie zarzutu zastosowania przez organ I instancji niewłaściwych wskaźników kosztów utrzymania żołnierza do wyliczenia równowartości kosztów logistycznych poniesionych przez wojsko podczas studiów T. M., organ odwoławczy także nie dopatrzył się uchybień, skutkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, bądź umorzenie postępowania odwoławczego w omawianym zakresie. W chwili bowiem zwolnienia odwołującego się z zawodowej służby wojskowej tj. [...]r., obowiązywały normy budżetowe wynikające z cytowanego wcześniej Rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...]r., które to organ wojskowy I instancji zastosował w sposób właściwy. Ponadto, żądanie T. M. w zakresie możliwości spłaty ponownie naliczonych kosztów bezpośrednio do kasy Wojskowej Akademii Technicznej, jest bezprzedmiotowe, albowiem zgodnie z treścią § 135 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej Z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, tylko dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni lub ostatnio pełnił służbę wojskową jest organem właściwym do ustalenia w drodze decyzji administracyjnej równowartości przedmiotowych kosztów, łącznie ze wskazaniem wysokości oraz miejsca spełnienia zobowiązania. Powyższy wymóg ustawowy Dowódca JW. [...] S. wypełnił należycie. W skardze do sądu administracyjnego T. M. utrzymał swoje stanowisko wyrażone w postępowaniu odwoławczym, kwestionując sposób naliczenia kosztów. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. - właściwy jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zaskarżona decyzja podlegał eliminacji z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesione przez skarżącego. Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji i innych aktów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta zgodność z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Została ona wydana bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Przepis art. 80 ust. I ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm. ) stanowi, że "żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza (.., ) jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki". W ust. 2 tego przepisu upoważniono Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust.1, oraz zasady i tryb ich zwracania. Wykonując delegację ustawową zawartą w art. 80 ust. 2 powołanej ustawy Minister Obrony Narodowej w § 133 rozporządzenia Ministra i Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.) wskazał, że koszty, o których mowa w art. 80 ustawy ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza - w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Porównując treść art. 80 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z § 133 rozporządzenia należy uznać, że Minister Obrony Narodowej przekroczył granice delegacji ustawowej, a także w sposób nieuprawniony scedował część swoich kompetencji na inny, bliżej nieokreślony podmiot. Z treści zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę wynika, że obliczenie wspomnianych kosztów utrzymania oparte zostało na danych wynikających z Rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska). Treść § 133 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej nie wskazuje natomiast jakie koszty powinien podnosić żołnierz. Taki stan prawny oznacza, że Minister Obrony Narodowej, bez upoważnienia ustawowego daną mu delegację do określenia wysokości kosztów kształcenia żołnierza przekazał podmiotowi, który nie został wskazany w delegacji ustawowej. Dlatego też regulacja zawarta w § 133 rozporządzenia, jak również Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej wskaźników kosztów utrzymania żołnierza (pracownika wojska) - nie może stanowić źródła prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2001r. II SA 112/01 - nie publ., wyrok NSA z dnia 22 listopada 2003r. II SA/Łd 10/01). Identyczne stanowisko wraz z uzasadnieniem zawarto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 2004r. 4 II SA/Wr 843/2001. Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organy administracyjne naruszyły rażąco przepisy prawa. Zgodnie więc z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany -zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty stanowiły wpis od skargi. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej sprawie Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, gdyż decyzją tą nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty, a wobec stwierdzenia nieważności decyzji istnieje niebezpieczeństwo, że mogłaby być wykonana decyzja nieważna. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.