II SA/Wr 1679/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Julia Szczygielska, Asesor WSA Anna Siedlecka, Protokolant Anna Biłous, po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności oddala skargę. Sygn. akt II SA/Wr 1679/2001 2 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w oparciu o przepisy art. 51 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 z późn. zm.) i art. 104 kpa nakazał Miejskim Zakładom Użyteczności Publicznej z siedzibą w K. Z. przy ul. F. [...], jako ustalonemu zarządcy w terminie do 31.03.2000 r. doprowadzić zrealizowane roboty instalacyjne do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie w terminie jw. i przedłożenie w Inspektoracie następujących dokumentów: * 3 egz. rysunku (w przekroju) ukazującego sposób ułożenia i podłączenia instalacji oraz orzeczenie o stanie technicznym * zgodę wszystkich współwłaścicieli budynku na wykonane roboty W uzasadnieniu organ stwierdził, że pismem z dnia 27.10.2000 r. właściciel lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w budynku przy ul. I-go M. [...], Pan J. H. powiadomił organ nadzoru budowlanego o samowolnym wykonaniu robót budowlanych przez Pana I. S., właściciela lokalu nr [...]. Przeprowadzone w dniu 14.12.2000 r. oględziny nieruchomości zabudowanej, z udziałem zainteresowanych stron, bezsprzecznie ujawniły wykonanie, bez zgody współwłaścicieli obiektu, nowego pionu kanalizacyjnego poprowadzonego klatką schodową odprowadzającego ścieki tylko z mieszkania Pana S. Postępowanie wyjaśniające wykazało, iż zarządca, jakim są Miejskie Zakłady Użyteczności Publicznej w K. Z., w przedmiotowej sprawie przyjął postawę niewłaściwą. Przyjmując do wiadomości (podanie Pana S. z dnia [...] z prośbą o wyrażenie zgody na wykonanie pionu kanalizacyjnego) po fakcie wykonania wzmiankowanych robót, zarządca nie tylko przystał na wykonane nielegalnie roboty, ale nawet, na koszt właściciela lokalu nr [...], przesunął instalację gazową na odległość zgodną z przepisami, sankcjonując w ten sposób całe przedsięwzięcie. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. Nr 85 poz. 388) a w szczególności art. 19, reguluje sposób zarządzania nieruchomością wspólną w przypadku, kiedy liczba lokali wyodrębnionych i lokali nadal należących do dotychczasowego właściciela nie jest większa niż dziesięć. Ogólna liczba lokali w budynku przy ul. I-go M. [...] wynosi [...], związku z tym do zarządu nieruchomością wspólną mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności. Art. 199 Kodeksu cywilnego wymusza uzyskanie zgody wszystkich w spoiw jeśli zachodzi konieczność rozporządzania rzeczą wspólną (a klatka schodowa jest częścią wspólną). W rozpatrywanej sprawie nastąpiło naruszenie przepisów o własności lokali, a przede wszystkim ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Każdy inwestor - zgodnie z treścią art. 30 prawa Sygn. akt II SA/Wr 1679/2001 3 budowlanego - zobowiązany jest do dokonania zgłoszenia właściwemu organowi planowanych robót remontowych. Do takich właśnie robót należy instalowanie urządzeń instalacyjnych, które są związane z obiektem budowlanym i stanowią jego integralną część. Mając na uwadze zaistniałe nieprawidłowości wynikłe z braku poszanowania prawa należało orzec jak w rozstrzygnięciu. Z decyzją tą nie zgodzili się Miejskie Zakłady Użyteczności Publicznej w K. Z. oraz Pan J. H. Decyzją z dnia [...] Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, co następuje: Niewątpliwie zakres wykonanych robót podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia wydanego przez właściwy organ. W przedmiotowej sprawie obowiązek ten nie został dopełniony, zatem roboty wykonane zostały w warunkach samowoli budowlanej. Organ odwoławczy dostrzegł jednak nieprawidłowości w postępowaniu organu I instancji, które wpływają na konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Zastrzeżenia budzą okoliczności ustalone w trakcie oględzin, które miały miejsce w dniu 14 grudnia 2000 r. W odwołaniu Pan H. twierdzi, że roboty budowlane prowadzone były również na strychu, gdzie min. wycięto strop. Kwestia ta nie znalazła żadnego odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji. Ponadto nie do końca, w świetle materiału dowodowego, wyjaśniony pozostaje czasokres pomiędzy wykonanymi robotami a podaniem o pozwolenie wniesionym do zarządcy. Nie odniesiono się również do czasu nabycia własności lokali przez lokatorów a czasem wykonania robót. Wojewódzki inspektor za najważniejszą przyczynę uchylenia decyzji przyjął określenie adresata nałożonych obowiązków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego do określonych czynności zobowiązał Miejskie Zakłady Użyteczności Publiczne - zarządcę nieruchomości. Całkowicie został pominięty inwestor, który był sprawcą samowoli budowlanej. Przepis art. 52 Prawa budowlanego stanowi, że: "Inwestor , właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt, dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 i art. 51". W omawianej sprawie znany jest inwestor i w myśl przytoczonego przepisu to właśnie on powinien zostać zobowiązany do wykonania określonych obowiązków. Co prawda w art. 52 wymieniony jest także właściciel i zarządca obiektu, jednakże są oni adresatami obowiązków tylko w przypadku, jeżeli niemożliwe jest wskazanie inwestora. Biorąc pod uwagę kolejność w jakiej ustawodawca wymienia osoby zobowiązane, domniemywać należy, iż nie jest ona przypadkowa. Konsekwencje dokonania samowoli budowlanej Sygn. akt II SA/Wr 1679/2001 4 powinien ponieść w pierwszej kolejności - inwestor. Jeżeli nie jest możliwe jego ustalenie - właściciel Gdy nie znany jest inwestor, ani właściciel do usunięcia skutków samowoli budowlanej zobowiązuje się zarządcę obiektu. Rozstrzygniecie organu I instancji jest niewłaściwe, ponieważ zobowiązuje on zarządcę z pominięciem inwestora i właściciela, Ze względu na fakt, że zdaniem organu odwoławczego sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do powstałych wątpliwości orzeczono jak na wstępie i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pan J. H. zarzucił, że decyzja organu I instancji była zasadna, albowiem zarządca budynku wybudował nowy pion kanalizacyjny od piwnicy do I piętra. Wyjaśnienia organu odwoławczego są lakoniczne i pobieżne. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia. 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Stosownie do art. 145 § 1 tej ostatniej ustawy uchylenie decyzji, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku istotnych wad w postępowaniu administracyjnym lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Sygn. akt II SA/Wr 1679/2001 5 Z art. 107 § 3 kpa wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis art. 107 kpa zalicza do części składowych decyzji m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiące dyspozytywną część decyzji. Dlatego obowiązkiem każdego organu administracji jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej dyspozycji, co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9, kpa (zasada udzielania informacji) oraz w art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśnienia stronie zasadności przesłanki rozstrzygnięcia). Chodzi zatem także o wytłumaczenie się, dlaczego organ administracyjny dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń lub dlaczego uznał go za niewłaściwy (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 1984 r. sygn. akt SA/Po 1122/93, GAP 1986, nr 4, s. 45, wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r. sygn. akt 1 SA/ 178/83, ONSA nr 1, poz. 51). Z kolei na organie II instancji spoczywa obowiązek usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 kpa organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania narusza przepis art. 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy prawidłowo wydał w niniejszej sprawie decyzję kasacyjną w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa i swoje stanowisko w tym przedmiocie szczegółowo, wbrew zarzutom skarżącego uzasadnił. To stanowisko podzielił także Sąd uznając, że treść zarzutów strony umacnia takie stanowisko. Rzeczą organu I instancji jest przeprowadzenie nowego postępowania wyjaśniającego stosownie do reguł określonych w art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Stan faktycznej sprawy, co wynika także ze skargi skarżącego, nie został prawidłowo ustalony, ponieważ roboty budowlane w budynku były daleko szersze niż to ustalił organ I instancji. Organ ten pominął treść art. 52 Prawa budowlanego w sposób wskazany w decyzji ostatecznej i dlatego w nowym postępowaniu należy precyzyjnie określić adresata (czy adresatów) decyzji o nałożeniu obowiązków. Z tych też powodów skargę jako nietrafną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 września 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.