II SA/Wr 1695/01

sygn.akt 3 II SA/Wr 1695/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: Iwona Procajło po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi E. J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącej od strony przeciwnej 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą być wykonane. IV. sygn.akt 3 II SA/Wr 1695/2001 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy L. z [...] Nr [...], którą odmówiono wymeldowania A. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. Ś. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wymeldowanie osoby decyzją administracyjną na wniosek strony lub z urzędu może nastąpić jeżeli zaistnieją następujące warunki: 1/ osoba utraciła uprawnienie do lokalu mieszkalnego, wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo 2/ która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez co najmniej 6-cy a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organy obu instancji ustaliły, że pan A. S. posiada uprawnienie do spornego lokalu mieszkalnego na podstawie umowy najmu zawartej przez E. S. z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w L., przy czym z mocy prawa najemcami tego mieszkania są oboje małżonkowie. Stwierdzono też, że zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydziału I Cywilnego w J. G. z 13.10.2000 r. małżeństwo państwa S. zostało rozwiązane, ustalono wówczas, że rozwiedzeni małżonkowie nie zajmują wspólnego mieszkania, gdyż A. S. opuścił je i zamieszkuje w miejscowości M. nr [...] w gminie L. - gdzie zameldował się na pobyt czasowy. W tych okolicznościach stwierdzono, iż nie wystąpiły przesłanki materialnoprawne do wymeldowania A. S. z pobytu stałego, bowiem jakkolwiek opuścił on lokal mieszkalny to jednak nie utracił uprawnień do zamieszkiwania w nim. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem E. J. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Podniosła w niej, że decyzje wydane w sprawie są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i są dla niej krzywdzące. Twierdziła, iż były mąż A. S. uniemożliwia jej starania o uregulowanie sprawy będącej dla niej udręką. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenia -podtrzymując wcześniej zaprezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zgodnie z przepisem art. 97§l ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o sygn.akt 3 II SA/Wr 1695/2001 3 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie przez organy obu instancji decyzje uchybiają obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy; chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Przepis art. 15 ust.2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 1984 r. Nr 32, poz. l74 ze zm.), który legł u podstaw merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, stanowi, że "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Cytowany przepis przewiduje zatem dwa stany faktyczne uzasadniające wymeldowanie, a to jeżeli: 1/ osoba utraciła wymienione w art.9 ust.2 ustawy uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, 2/ osoba ta opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 2 miesięcy a nadto ponownego miejsca jej pobytu ustalić nie można. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziła jedna z w/w przesłanek - koniecznych do dokonania wymeldowania. W niniejszej sprawie bezsporne było, że druga z przedstawionych wyżej sytuacji nie zachodziła, bowiem miejsce pobytu A. S. było i jest znane. Z tego względu zastosowanie w sprawie znaleźć mógł przepis art. 15 ust.2 w części pierwszej, wskazującej na konieczność kumulatywnego spełnienia takich przesłanek jak: 1/utrata uprawnienia do przebywania w lokalu, 2/faktyczne sygn.akt 3 II SA/Wr 1695/2001 4 opuszczenie lokalu, 3/ niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z opuszczonego lokalu. Wprawdzie zasadą jest, że oceny legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sąd administracyjny dokonuje z uwzględnieniem stanu sprawy, zarówno faktycznego jak i prawnego, z chwili wydania zaskarżonego aktu. Godzi się jednakże zauważyć, iż jako wzorzec kontroli decyzji organów administracji publicznej nie powinien być stosowany przepis ustawowy, który uznany został za niekonstytucyjny orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu tej decyzji, ale przed rozpoznaniem skargi przez sąd (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4.12.2002 r. sygn. akt III RN 202/01). Z uwagi na fakt, że wyrokiem z dnia 27.05.2002 r. sygn. akt K. 20/01 Trybunał Konstytucyjny (opubl. w Dz.U.Nr 78,poz.716) art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznał za niezgodny z art. 52 ust.l i art.83 w związku z art.2 Konstytucji RP, przepis ten - z dniem 19.06.2002 r. - utracił moc. Na marginesie podnieść należy, iż w motywach w/w wyroku wskazano, iż art. 9 ust. 2 ustawy dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności, potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy; podniesiono, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Choć stwierdzenie niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 ustawy i utrata mocy tego przepisu nie spowodowały zmiany literalnego brzmienia przepisu art.15 ust.2 to jednak skutkowało to zmianą stanu prawnego, która to zmiana, w świetle tego co wyżej wywiedziono, winna być przez Sąd wzięta pod uwagę przy kontroli legalność zaskarżonej decyzji, choć nastąpiło to już po dacie wydania przez organy administracji orzeczeń. W ocenie Sądu podzielić należy wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że w konsekwencji tej zmiany odpadła przesłanka wymeldowania odnosząca się do utraty uprawnienia do lokalu, przewidziana w pierwszym ze stanów faktycznych wskazanym w art. 15 ust. 2 ustawy. W tym stanie rzeczy wymeldowanie konkretnej osoby z danego lokalu według nowego stanu prawnego uzasadnione będzie, gdy spełnione zostaną dwie kolejne przesłanki, a to: l/gdy nastąpi faktyczne opuszczenie lokalu i 2/ gdy nie zostanie dopełniony obowiązek wymeldowania się z tego lokalu. Podnieść należy, iż w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, dla potrzeb ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że "opuszczenie lokalu" oznacza trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania, na tyle dobrowolne, że strona nie korzystała z ochrony prawnej. W niniejszej sprawie nie było sporne, że A. S. zamieszkał w M. pod nr [...] w gminie L., gdzie zameldował jest na pobyt czasowy. Wprawdzie według wyjaśnień A. S. do opuszczenia mieszkania zmusiła go rodzina byłej żony, nie twierdził jednak, aby podejmował środki prawne celem przywrócenie posiadania sygn.akt 3 II SA/Wr 1695/2001 5 mieszkania. W tych okolicznościach zasadnie zatem ustalono, że opuścił on - w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy - sporny lokal w L. przy ul. Ś. [...]. Niesporny jest też fakt, że A. S. nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z lokalu. Z tych względów uznać należy, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym zachodzą materialnoprawne przesłanki do wymeldowania A. S. i bez znaczenia dla powyższego jest, kto zamieszkuje w opuszczonym przez niego mieszkaniu. W świetle powyższego zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji uznać należy za sprzeczne z obowiązującym prawem, co uzasadnia ich uchylenie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" oraz art.152 i art.200 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.