II SA/Wr 172/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 21 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M.G. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na demontażu istniejącej stolarki okiennej i zamurowaniu otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...]r. Nr [...], którym nałożono na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku polegającego na demontażu istniejącej stolarki okiennej i zamurowaniu otworu okiennego w ścianie szczytowej budynku w kwocie 5000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisane na wstępie postanowienie M. G. wniosła między innymi o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podała, że wykonanie nałożonych na nią obowiązków (demontaż stolarki i zamurowanie okna) narazi ją na znaczne szkody, bowiem nie stać jej na wykonanie tych robót budowlanych, ani tym bardziej na uiszczenie nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Nadto skarżąca wskazała, że zamurowanie okna może skutkować tym, że konieczny okaże się zwrot dotacji, którą uzyskał zarządca budynku na rewitalizację elewacji budynku. Skarżąca wskazała, że jej dochody nie pozwalają na uiszczenie grzywny w celu przymuszenia. D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 6 kwietnia 2016 r. skarżąca ponowiła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Zdaniem skarżącej demontaż stolarki i zamurowanie okna narazi ją na znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Następnie w związku z wnioskiem skarżącej z dnia 4 maja 2016 r. referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy zatem przyjąć, że przywołany przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. ustanawia dwie przesłanki, które dają możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji: pierwszą z nich jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a drugą niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie cytowanego przepisu, Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne, w ramach tych przesłanek, dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Nadto zauważyć należy, że przedmiotem skargi i wniosku o wstrzymanie wykonania w niniejszej sprawie jest zaskarżone postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, a nie decyzja administracyjna, do której wykonania organy nadzoru budowlanego starają się skarżącą przymusić. Kwestia wstrzymania wykonania ww. decyzji pozostaje więc poza granicami niniejszej sprawy, a więc również argumenty związane z kosztami wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku likwidacji otworu okiennego pozostają bez wpływu na ocenę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Przy czym oczywiście sądowi jest wiadome z urzędu, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 549/15) oddalono w całości skargę M.G. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego poprzez demontaż istniejącej stolarki okiennej i zamurowanie otworu okiennego. Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą wyrok wydany w tamtej sprawie nie jest jeszcze prawomocny, jednak nie zmienia to faktu, że w niniejszej sprawie rolą sądu na obecnym etapie jest ocena, czy na skutek wykonania zaskarżonego postanowienia o nałożeniu na skarżącą grzywny w celu przymuszenia w kwocie 5000 zł zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć przy tym trzeba, że "znaczna szkoda", o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zdaniem sądu rozpoznającego wniosek powyższe uwagi należy uzupełnić wskazaniem, że nałożona grzywna w celu przymuszenia nie jest świadczeniem bezzwrotnym. Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599; dalej: u.p.e.a.) w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (art. 125 § 2 u.p.e.a.). Ochronę skarżącej reguluje również instytucja opisana w art. 126 u.p.e.a., który stanowi, że na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Nadto wskazać należy, iż grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, a środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego. W sytuacji, w której zachodzi potrzeba doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem (także w związku z wykonaniem nakazu wykonania robót budowlanych), którego uzyskanie jest zagrożone przez niewykonanie obowiązku (nakazu), należy uwzględnić to, że zobowiązany ma dostateczną ochronę przez wykonanie obowiązku, które zamyka niebezpieczeństwo dolegliwości finansowej. Zatem jeśli podmiot zobowiązany do zapłaty grzywny wypełni obowiązek, dla którego wykonania została nałożona grzywna, to grzywna ta staje się bezprzedmiotowa, bowiem znika powód jej nałożenia. W ocenie sądu zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarżąca ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od woli samej skarżącej. Nadto – w ocenie sądu – wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia został przez skarżącą sformułowany dość ogólnikowo i nie wynika z niego, że ewentualne wykonanie zaskarżonego postanowienia narazi skarżącą na znaczną szkodę lub wywoła trudne do odwrócenia skutki. Sąd zapoznał się przy tym z dokumentami złożonymi przez skarżącą w toku postępowania o zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych. Sąd ocenił jednak, że sam fakt, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie przesądza o tym, że należało wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia. Wobec tego, że uiszczenie spornej grzywny nie jest czynnością o nieodwracalnym skutku sąd nie znalazł w danych przedłożonych przez skarżącą takich okoliczności, które wskazywałyby na to, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wskutek wykonania zaskarżonego postanowienia. Trzeba oczywiście również pamiętać, że poczynione przez sąd oceny w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie wiążą jednak sądu w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego samej skargi. Wszelkie zarzuty wobec zaskarżonego postanowienia będą bowiem podlegały ocenie sądu na etapie merytorycznego rozpoznania skargi. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.