II SA/Wr 1749/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie WSA Małgorzata Masternak-Kubiak WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, C, CE, D, DE oddala skargę Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. przekazał dnia [...] r. Wydziałowi Komunikacji Urzędu Miejskiego we W. listę osób posiadających prawo jazdy, które w okresie od [...]r. do [...]r. otrzymały orzeczenie o niepełnosprawności. Na liście tej był wpisany między innymi Z. C.. W wyniku tego, z upoważnienia Prezydenta Miasta W., zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego W. wszczął dnia [...]r. z urzędu, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U Nr 98, poz. 602 z późn. zm.), postępowanie administracyjne w sprawie skierowania Z. C. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii ABCDE, a następnie wydał dnia [...]r. decyzję Nr [...]o skierowaniu Z. C. na badania lekarskie. Od tej decyzji Z. C. się nie odwołał. Orzeczeniem lekarskim z dnia [...]r., nr [...], lekarz uprawniony do badań lekarskich osób kierujących pojazdami stwierdził brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii B oraz stwierdził istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi, w stosunku do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii C, C1, D, D1, C+E, D+E, C1+E, D1+E oraz tramwajem. Od tego orzeczenia Z. C. się nie odwołał. W wyniku tego dnia [...]r. zastępca Dyrektora Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia Z. C. uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, C, CE, D, DE. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] organ I instancji na podstawie art. 140. ust. 1 pkt 1 w związku z art. 87. ust. l oraz art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, cofnął Z. C. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A,C,CE,D,DE. W uzasadnieniu decyzji podano, że uczestnictwo w ruchu drogowym w charakterze kierowcy uzależnione jest od posiadania wymaganej sprawności fizycznej i psychicznej. Z. C. nie spełnia tych warunków w zakresie uprawnień kategorii A,C,CE,D,DE. Zatem w tym stanie faktycznym i prawnym należało wydać stosowną decyzję. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z.C. podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji jest dla niego bezpodstawna, nieżyciowa i nieuzasadniona, a przez to wielce krzywdząca. Między innymi podważa jego autorytet jako zawodowego kierowcy i powinna być ponownie rozpatrzona. Podkreślił, że uprawnienia wszystkich kategorii do kierowania pojazdami silnikowymi nabył poprzez uczestniczenie w różnego rodzaju szkoleniach zawodowych, kursach dokształcających, zdając z wynikiem pozytywnym państwowe egzaminy. Na przestrzeni swej [...] letniej praktyki w prowadzeniu pojazdów silnikowych nie miał ani wypadku komunikacyjnego, ani nawet stłuczki. Nie był i nie jest rejestrowany ani w kartotekach policyjnych, ani wymiaru sprawiedliwości. Organ pierwszej instancji cofając jego uprawnienia w tym względzie podważa więc wiarygodność instytucji i organów państwowych, które jako uprawnione nadały mu prawo jazdy wszystkich kategorii. Tak więc uważa, że organ pierwszej instancji swoją decyzją poważnie narusza też jego uprawnienia do posiadania dotychczasowego prawa jazdy wszystkich kategorii i uderza w prawomocność wydanych decyzji państwowych. Dodał, że uzyskując kategorie prawa jazdy A, B, CD, BE, CE, DE oraz T, poniósł wiele wysiłku i wyrzeczeń materialnych, niejednokrotnie kosztem rodziny. Decyzja o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, CD, BE, CE, DE oraz T poważnie narusza jego niezbywalne prawa obywatelskie, a przez to wymaga niezwłocznego rozpatrzenia zasadności. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie żaden argument przedstawiony w odwołaniu nie może stanowić powodu uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Dokonana z urzędu ocena tej decyzji musiała także prowadzić do jej utrzymania w mocy. Materialnoprawną podstawą orzekania w sprawie jest przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, trafnie zastosowany w pierwszej instancji. Według niego starosta (czyli w warunkach wrocławskich – Prezydent W.) wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Decyzja podejmowana na podstawie tak sformułowanej normy prawnej jest decyzją związaną. Oznacza to, że jeżeli ustalony w toku postępowania wyjaśniającego stan sprawy odpowiada warunkom opisanym w hipotezie tej normy, to uprawniony do orzekania organ musi orzec stosownie do jej dyspozycji. Jeśli więc zgodnie z hipotezą art. 140 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym - na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego nr [...]z [...]r. stwierdzono u Z. C. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonych kategorii, to organ pierwszej instancji obowiązany był orzec o cofnięciu mu uprawnień do kierowania takimi pojazdami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze musiało tę decyzję utrzymać w mocy, bez względu na subiektywne oceny i odczucia jej adresata. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił, że ze względu indywidualny, wyjątkowy, specyficzny i złożony charakter jego sprawy, nie powinno być w ogóle zarządzone przeprowadzenie postępowania. Skarżący jest bowiem byłym oficerem Wojska Polskiego z zawodowym prawem jazdy. Jest też inwalidą wojskowym od [...] r. Ukończył Oficerską Szkołę Samochodową i szereg kursów dokształcających. Pierwsze prawo jazdy otrzymał w [...] r. Jest mistrzem kierownicy pojazdów o różnym przeznaczeniu. Dzięki temu był wysokiej klasy instruktorem nauki jazdy, egzaminatorem i inspektorem samochodowym Ministerstwa Obrony Narodowej. Według skarżącego ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym obejmuje tylko kierowców zawodowych, aktualnie pracujących i w okresie produkcyjnym, do 65 roku życia. Nie dotyczy więc jego osoby, gdyż nie jest kierowcą zawodowym. Jest natomiast oficerem Wojska Polskiego z zawodowym prawem jazdy. Ma [...] lat i jest w wieku pozaprodukcyjnym. Skarżący uważa, że nikt nie ma mu prawa odebrać ani cofnąć prawa jazdy, jeżeli nie było naruszone prawo. Prawo jazdy jest bowiem dokumentem posiadacza prawa jazdy. Jest potwierdzeniem wykształcenia, ukończenia różnego rodzaju szkoleń i kursów oraz odbytej praktyki zawodowej. Można jedynie zabrać, cofnąć świadectwo kwalifikacji lub wydać zakaz wykonywania zawodu kierowcy. Skarżący zarzuca też, że pierwszoinstacyjne postępowanie było nieprzemyślane, jednostronne, tendencyjne i niewiarygodne. W postępowaniu tym nie zachowano tajemnicy osobistej. Prowadzono je w sposób, który skarżący uznaje za upokarzający oficera Wojska Polskiego, pełniącego wiele odpowiedzialnych stanowisk i funkcji społecznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wezwało natomiast skarżącego na rozprawę, choć podał numer telefonu. Skarżący powołuje się również na swoje cechy osobiste i nienaganną postawę obywatelską. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Organ ten podtrzymuje stanowisko wynikające z przyjętej wykładni przepisu art. 140 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Według organu decyzja podejmowana na jego podstawie ma charakter związany. Skoro zatem stwierdzono u skarżącego istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonych kategorii, to organ pierwszej instancji obowiązany był orzec o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, a organ drugiej instancji decyzję tę musiał utrzymać w mocy. Taki charakter normy prawnej mającej zastosowanie w sytuacji Skarżącego powoduje, zdaniem organu drugiej instancji, że nie można uwzględnić argumentacji skargi. Organ drugiej instancji nie kwestionuje przy tym dorobku w zakresie zawodowym i w spełnianiu funkcji społecznych, cech osobistych, ani też postawy obywatelskiej skarżącego. Nie ma to jednak znaczenia prawnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Organ drugiej instancji nie podziela też stanowiska skarżącego odnośnie do zakresu stosowania ustawy Prawo o ruchu drogowym, że obejmuje ona swym zakresem obowiązywania tylko czynnych zawodowo kierowców, w wieku do 65 lat. Żaden przepis tej ustawy nie wyłącza też spod zakresu jej stosowania oficerów Wojska Polskiego legitymujących się zawodowym prawem jazdy. Przedmiotem rozstrzygnięcia obu instancji, zgodnie z dyspozycją art. 140 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, było cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi. Nie mają więc znaczenia prawnego wywody skargi dotyczące charakteru prawnego prawa jazdy, kwalifikacji zawodowych oraz trybu i czasu, w jakich skarżący uzyskał uprawnienia do kierowania pojazdami. Z akt sprawy nie wynika, by naruszono jakiekolwiek uprawnienia procesowe skarżącego, który miał sposobność osobistego złożenia wyjaśnień przed organem pierwszej instancji, z której nie skorzystał. Organ drugiej instancji nie przeprowadzał rozprawy, ponieważ nie było takiej potrzeby wobec kompletności materiałów sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Z uwagi na szeroki zakres uwag skarżącego oraz zarzutów skargi, należy podkreślić, że przedmiot niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ograniczony do kontroli prawnych uwarunkowań decyzji pozbawiających skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii A, C, CE, D, DE. Decyzje organów pierwszej i drugiej instancji nie objęły uprawnienia skarżącego w zakresie kategorii T. Zarzuty podniesione przez skarżącego w tej materii nie mogą być zatem przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Szczegółowe zarzuty skarżącego odnośnie uchybień proceduralnych orzeczeń i decyzji podjętych co do określenia stanu zdrowia skarżącego także nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia niniejszego postępowania. Skarżący nie zakwestionował ich bowiem w trybie postępowania odwoławczego. Przedmiotem niniejszego postępowania nie mogą być także objęte sprawy oceny cech charakteru, dokonań życiowych skarżącego oraz kosztów, jakie w związku z tym poniósł. Nietrafny jest zarzut skarżącego, że w zakresie uprawnień kategorii A, C, CE, D, DE do kierowania pojazdami silnikowymi, objętych niniejszym postępowaniem, ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym obejmuje tylko kierowców zawodowych, aktualnie pracujących i w okresie produkcyjnym, do 65 roku życia i że w konsekwencji nie dotyczy jego osoby, gdyż nie jest kierowcą zawodowym oraz przekroczył 65 rok życia. Zgodnie z art. 88 ust. 1 prawo jazdy określonej kategorii jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym. Jest to sprecyzowane w ust. 2 tego przepisu. Obejmuje także kategorie A, C, CE, D, DE, będące przedmiotem niniejszego postępowania. Przepis ten nie dokonuje rozróżnienia osób uprawnionych na kierowców zawodowych oraz niezawodowych, na wojskowych czy niewojskowych. Dotyczy więc wszystkich kierowców. Art. 90 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi, że prawo jazdy otrzymuje osoba, która spełniła warunki określone w pkt 1 - 4, w tym uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane (pkt 2). Taka osoba, zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, może być kierującym, jeżeli osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków określonych w pkt 1-3, w szczególności która posiada wymagane umiejętności do kierowania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego i nienarażający kogokolwiek na szkodę oraz wymagany dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem (pkt 1). Wbrew twierdzeniom skarżącego, prawo jazdy nie jest tylko dokumentem jego posiadacza, potwierdzeniem jego wykształcenia, ukończenia przez niego różnego rodzaju szkoleń i kursów oraz odbytej praktyki zawodowej oraz że można jedynie zabrać, cofnąć świadectwo kwalifikacji lub wydać zakaz wykonywania zawodu kierowcy, a nie prawo jazdy. Z powyższych przepisów wynika, że poza umiejętnościami oraz wiedzą fachową, określona osoba powinna także charakteryzować się innymi cechami, w tym posiadać określony, urzędowo stwierdzony stan zdrowia fizycznego oraz psychicznego, jako wymóg uzyskania, posiadania oraz korzystania z prawa jazdy. Celem ustawy Prawo o ruchu drogowym jest zapewnienie bezpieczeństwem i porządku ruchu na drogach publicznych. Jednym z elementów tego bezpieczeństwa jest ustawowy wymóg posiadania określonego, urzędowo stanu zdrowotnego osób uzyskujących, posiadających oraz korzystających z praw jazdy. Każda osoba posiadająca prawo jazdy, zamierzająca kierować pojazdem jest oczywiście obowiązana każdorazowo dokonywać samooceny, czy w danym czasie spełnia wymogi zdrowotne, niezbędne do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień. Inaczej przedstawia się jednak sytuacja, gdy istnieją wątpliwości co do trwałego niespełniania wymogów stanu zdrowotnego przez osobę posiadającą prawo jazdy. Kwestia ta jest uregulowana w art. 122 i nast. ustawy Prawo o ruchu drogowym. W sytuacji skarżącego organ pierwszej instancji na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy skierował go w trybie decyzji administracyjnej na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Badanie, zgodnie z art. 122 ust. 4 ustawy, przeprowadzone przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami, zostało zakończone wydaniem orzeczenia o istnieniu u skarżącego przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami silnikowymi, objętych kategoriami A, C, CE, D, DE, od którego skarżący się nie odwołał. W sytuacji skarżącego, kiedy stwierdzono, wydanym we właściwym trybie, przez uprawnionego lekarza, na podstawie obowiązującego prawa materialnego, ostatecznym orzeczeniem lekarskim, nie zaskarżonym do sądu administracyjnego, istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, stosownie do art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ pierwszej instancji, wykonując swe ustawowe kompetencje, wszczął z urzędu postępowanie zakończone wydaniem ostatecznej decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania określonymi pojazdami silnikowymi. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym prawo jazdy jest bowiem dokumentem stwierdzającym uprawnienie lub uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. Cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym powoduje też konieczność odebrania bądź dokonania zmian w prawie jazdy - czyli w dokumencie stwierdzającym te uprawnienia. Artykuł 140 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie pozostawia właściwemu organowi administracji publicznej swobody w skorzystaniu z określonej tam kompetencji. Z przepisu tego wynika natomiast wyraźny obowiązek wydania stosownej decyzji administracyjnej w zakresie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, o ile zaistnieje określona tam sytuacja. Wynika z tego także obowiązek odebrania prawa jazdy bądź dokonania stosownych zmian w tym dokumencie w taki sposób, aby dokument ten stwierdzał aktualny stan uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi przez określoną osobę. W świetle tych regulacji ustawowych bezpodstawne są zatem - przekonanie oraz zarzuty skarżącego, że powinien on posiadać dotychczasowe prawo jazdy, z którego jako świadomy obywatel będzie korzystał tylko w zakresie kategorii B. Z powołanych przepisów wynika bowiem wyraźnie, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nie jest pozostawione ani uznaniu organu, ani też świadomości obywatelskiej osoby, której prawa do kierowania pojazdami silnikowymi zostały ograniczone. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności prawne i faktyczne zostały wyjaśnione w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, znajdując odzwierciedlenie w kompletnych aktach sprawy. Nie zaistniały okoliczności określone w art. 89 kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązujące organ drugiej instancji do przeprowadzenia rozprawy. Nie było także obowiązku przeprowadzenia rozprawy wynikającego ze szczególnego przepisu prawa. Stąd też organ drogiej instancji nie zarządził przeprowadzenia rozprawy. Zarzuty skarżącego odnośnie nie wezwania go na rozprawę przez organ drugiej instancji nie zasługują zatem na uwzględnienie. Inne zarzuty skarżącego, odnośnie uchybień proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, nie zostały w ocenie Sądu ani udokumentowane przez skarżącego, ani też nie znalazły potwierdzenia w aktach sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.