II SA/Wr 1755/01

Sygn. akt: 3 II SA/Wr 1755/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie - Sędzia NSA Barbara Adamiak - Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. G. z dnia [...]r. (Nr [...]). W decyzji z dnia [...]r. (Nr [...]) Prezydent Miasta J. G. odmówił wymeldowania J. S. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym Nr [...] w budynku Nr [...] przy ul. P. S. w J. G., czego domagała się I. S . Organ pierwszej instancji uznał, że brak jest przesłanek do wymeldowania, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sporny lokal stanowi bowiem nadal przedmiot współwłasności stron (byłych małżonków), a J. S. nie opuścił miejsca dotychczasowego pobytu. Po rozpatrzeniu odwołania I. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie. Organ odwoławczy -po przytoczeniu brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie mogłaby mieć ewentualnie zastosowanie wyłącznie pierwsza część tego przepisu. Wniosek o wymeldowanie byłby uzasadniony, gdyby J. S. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu i opuścił go bez wymeldowania. W ocenie Kolegium, taka sytuacja nie ma miejsca. Jak wynika z odpisów z ksiąg wieczystych założonych dla lokali Nr [...] i Nr [...], współwłaścicielami nieruchomości położonej w J. G. przy ul. P. S. Nr [...], gdzie mieszczą się te lokale, są obie strony postępowania – I. i J. S . W wyroku rozwodowym z dnia [...]r. (sygn. akt: [...]) Sąd Wojewódzki w J. G. dokonał jedynie podziału do korzystania zajmowanych ówcześnie wspólnie przez małżonków S. lokali mieszkalnych na I piętrze budynku przy ul. B. [...] (dawna nazwa obecnej ul. P. S.) w ten sposób, że lokal położony po lewej stronie (o powierzchni 59 m2) przyznał do wyłącznego korzystania powodowi (J. S.), a lokal położony po prawej stronie (o powierzchni 69 m2) - pozwanej (I. S.). Natomiast z odpisu księgi wieczystej Nr [...], dotyczącej lokalu Nr [...], którego współwłaścicielami są także obie strony, wynika, iż lokal ten jest usytuowany na parterze budynku Nr [...]. Uwzględniając wymienione okoliczności faktyczne organ drugiej instancji przyjął, że J. S. nie utracił uprawnień do żadnego z lokali mieszczących się na nieruchomości przy ul. P. S. [...] w J. G., w związku z czym brak jest przesłanek prawnych do wymeldowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu I. S. twierdziła, że jej były mąż, nie zamieszkuje - od [...]r. - w lokalu Nr [...] przy ul. P. S. [...]. Mieszka natomiast w swojej nieruchomości (jak to określiła skarżąca), położonej w J. G. przy ul. P. S. [...]. Skarżąca wywodziła, że J. S. nie przebywa w spornym lokalu już od [...] lat i na podstawie wyroku rozwodowego utracił prawo do przebywania w nim. Może być zatem wymeldowany z tego lokalu, a powinien się zameldować w miejscu faktycznego przebywania. Odmawiając wymeldowania, oba organy naruszyły zatem przepisy ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co uzasadnia - zdaniem I. S. - wniosek o uchylenie obu decyzji. 2 W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że skoro J. S. nie utracił uprawnień do spornego lokalu, bezprzedmiotowe było dokonywanie ustaleń w zakresie opuszczenia przez niego tegoż lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach - w skrócie-jako p.s.a. Stosownie do art. 3 § 1 p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1 p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga przy tym co prawda w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.). Uwzględniając cytowane dyrektywy, należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcia nie mogły być utrzymane w obrocie prawnym, z innych jednak przyczyn niż te, które podniosła skarżąca. Dokonując oceny poprawności kwestionowanych orzeczeń, sądy administracyjne biorą pod uwagę - co do zasady - stan faktyczny i prawny sprawy z daty orzekania przez organy. Ten wzorzec kontroli nie powinien jednak uwzględniać przepisów ustawowych, które zostały uznane na niekonstytucyjne orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, opublikowanym wprawdzie po wydaniu decyzji, ale przed rozpoznaniem skargi przez sąd. Takie stanowisko - podzielane w pełni przez skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie - zaprezentował SN w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. (sygn. akt: III RN 202/01, OSNP 2003/ 24/584). Trzeba w związku z tym zauważyć, że z dniem 19 czerwca 2002 r., przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst - Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) utracił moc, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt: K 20/01 - Dz. U. Nr 78, poz. 716), uznającym ten przepis na niezgodny z art. 52 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. W przywołanym wyroku Trybunał nie dokonał co prawda korekty art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej, jednakże przewidziane w tym ostatnim przepisie odesłanie do wyeliminowanego już z obrotu prawnego art. 9 ust. 2 tej samej ustawy straciło jakiekolwiek praktyczne znaczenie. W nowym stanie prawnym nie mają już więc znaczenia ustalenia co do istnienia (lub braku) uprawnienia do lokalu po stronie osoby, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie. Istotne jest natomiast 3 przesądzenie, czy osoba ta opuściła lokal bez wymeldowania. Tymczasem zwłaszcza organ odwoławczy przypisał odwrotne znaczenie obu okolicznościom. Trzeba przyznać, że było to usprawiedliwione w realiach stanu faktycznego sprawy, ocenianego według ówczesnego stanu normatywnego. Takiego stanowiska nie można już jednak podzielić dziś, ze względów wcześniej naprowadzonych. Już zatem choćby z tego powodu należało uchylić decyzje organów obu instancji, uwzględniając dyspozycję zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b"p.s.a. Nie jest to jednak wyłączna przyczyna podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia. Godzi się zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie żaden z organów nie dokonał należytego ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla jej prawidłowego załatwienia. Stanowi to istotne naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynika sprawy. Wniosek I. S. uruchomił postępowanie o wymeldowanie jej byłego małżonka J. S. z pobytu stałego pod konkretnie wskazanym we wniosku adresem (z lokalu Nr [...] znajdującym się w budynku Nr [...] przy ul. P. S. w J. G.). Zgromadzona w sprawie dokumentacja nie pozwala jednak przyjąć - w sposób nie budzący wątpliwości - że J. S. jest rzeczywiście zameldowany pod tak określonym adresem. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru przez strony wysyłanej do nich przez organy korespondencji adresy oznaczono niejednolicie. Niekiedy ograniczono się do ogólnego tylko wskazania numeru budynku ([...]), w innych wypadkach wskazywano ponadto numer lokalu ([...]). Tymczasem kategoryczne sprecyzowanie przez organy adresu, pod którym J. S. został zameldowany na pobyt stały, miało decydujący wpływ na przesądzenie kwestii zasadności (lub bezprzedmiotowości) w; u sku I. S. o wymeldowanie. Jeżeli jej były małżonek (a być może i sama wnioskodawczym) byli zameldowani - w czasie rozpatrywania sprawy w postępowaniu administracyjnym -jedynie w budynku przy ul. P. S. [...], bez sprecyzowania lokalu, wadliwa okazałaby się sama materialno-techniczna czynność zameldowania, którą należałoby w związku z tym skorygować, a wniosek o wymeldowanie okazałby się bezprzedmiotowy. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy ewidencyjnej z 1974 r., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z art. 5 ust. 1 tej samej ustawy wynika ponadto, w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. W dacie orzekania przez Prezydenta J. G. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, pojęcie adresu było precyzowane w § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 176 ze zm.), zgodnie z którym adres określa się przez podanie - między innymi - także numeru lokalu. Aktualnie identyczne uregulowanie figuruje w art. 9b samej ustawy ewidencyjnej. Uwzględnienie w ramach czynności zameldowania J. S. także tej ostatniej danej (numeru lokalu) było konieczne zwłaszcza w okolicznościach rozpatrywanego przez organy wypadku. Zgromadzona do tej pory dokumentacja sprawy sugeruje bowiem, że w budynku usytuowanym przy ul. P. S. 4 Nr [...] znajdują się aż trzy lokale, stanowiące odrębne od gruntu przedmioty własności. Współwłaścicielami lokali Nr [...] i Nr [...] są I. i J. S., a właścicielem lokalu Nr [...] jest G. M. (vide 2 strona odwołania I. S. od decyzji Prezydenta J. G. - karta [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wniosek taki znajduje wsparcie w fakcie urządzenia dwu osobnych ksiąg wieczystych, z których odpisy znajdują się w aktach sprawy. Dla lokalu Nr [...] urządzona jest księga Nr [...], a dla lokalu Nr [...] - księga Nr [...] (karty [...] i [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Ponadto, dla samej nieruchomości gruntowej, na której posadowiony jest budynek przy ul. P. S. [...], urządzona jest także osobna księga wieczysta Nr [...]. Z odpisów tych ksiąg wynika, że właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych są jednocześnie współwłaścicielami wspólnych części budynku oraz współużytkownikami wieczystymi gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa. Jeśli przyjąć, za przywołaną dokumentacją, że wszystkie lokale mieszkalne, w tym także lokale Nr [...] i Nr [...], których współwłaścicielami są I. i J. S., stanowią odrębne od gruntu nieruchomości lokalowe, jest oczywiste, że ewentualne zameldowanie J. S. jedynie pod ogólnym adresem: ul. P. S. [...], bez wskazania numeru lokalu, okazałoby się wadliwe. Po myśli cytowanego już wcześniej art. 5 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974 r., w tym samym czasie można mieć bowiem tylko jedno miejsce pobytu stałego. Tymczasem ograniczenie adresu jedynie do numeru budynku sugerowałoby objęcie zameldowaniem tej samej osoby aż dwu osobnych nieruchomości lokalowych - Nr [...] i Nr [...] w tym budynku. W takiej sytuacji * której Sąd nie mógł z góry wykluczyć, zważywszy brak ustaleń w tym zakresie * wniosek o wymeldowanie J. S. byłby bezprzedmiotowy, a nieprawidłowo dokonaną onegdaj materialno-techniczną czynność zameldowania należałoby skorygować, poprzez określenie numeru tego lokalu mieszkalnego, w którym strona zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy ewidencyjnej). Jeśli natomiast J. S. jest już rzeczywiście zameldowany w lokalu Nr [...], wniosek I. S. wypadnie rozpatrzyć merytorycznie raz jeszcze, uwzględniając już jednak aktualny stan normatywny, po zmianach będących konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt: K 20/01 - Dz. U. Nr 78, poz. 716). Zważywszy powyższe Sąd był zobowiązany orzec, jak w osnowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit, "a" i "b"p.s.a. 5