II SA/Wr 176/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2009r . na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. i M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 maja 2009r. ze skargi D. i M. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania budynku mieszkalnego na działce postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 9 października 2008r. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych przyznał skarżącym zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W wyniku rozpatrzenia ponownego wniosku skarżących D. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008r. umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty w części przekraczającej kwotę 50 zł, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskiem dnia 16 marca 2009 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżący D. i M. W. ponownie zwrócili się do tutejszego Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Oboje nie mają nikogo na utrzymaniu. Na miesięczny dochód rodziny składają się: emerytura D. W. w wysokości 993 zł brutto i emerytura M. W. w wysokości [...]zł brutto. Co łącznie daje kwotę 2195 zł. Są współwłaścicielami nieruchomości (w jednej czwartej)– działek o nr 96/1 i 96/2 w N. D.. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto – jak wskazali skarżący – w mieszkaniu nie ma wody i ogrzewania. W piśmie z dnia 25 maja 2009r. podali, że za znajdującą się na ich działce tablicę reklamową nie uzyskują żadnego dochodu. Oświadczyli, że "nie mogą sprzedawać posiadanych działek, bowiem nie mogą sprzedać własnej rodziny i siebie". Poinformowali, że na ich miesięczne wydatki składają się opłaty: za gaz w kwocie 50 zł; za energię elektryczną w kwocie 100-200 zł, za telefon- 80 zł; za wodę-20 zł oraz koszt zakupu leków "ratujących życie" ok. 100-150 zł. Ponadto oświadczyli, że ich syn zaciągnął kredyt w wysokości 20 000zł, na sfinansowanie kosztów sądowych w sprawach inicjowanych przez skarżących. Wskazali, że "kredyt ten kończy się, a sprawy się nie kończą". Z przedłożonych wraz z pismem aktualnych odcinków emerytur wynika, że dochód wnioskodawców w styczniu 2009r. wynosił 2 215,80 brutto. Postanowieniem z dnia 27 maja 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącym D. i M. W. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wnieśli D. i M.W., domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Rozpoznając zgłoszony przez D. i M. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, gdyż sytuacja materialna skarżącej wskazuje, iż nie są oni w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący składając ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy powtórnie wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 października 2008r. w wyniku rozpatrzenia wcześniejszego wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy również w zakresie całkowitym, sąd przyznał im prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł. Zatem przyznane skarżącej tym postanowieniem częściowe zwolnienie jest nadal aktualne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż Sąd ponownie oceniając możliwość przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już wspomniane wyżej prawomocne postanowienie musiał rozważyć zarówno, czy w sprawie doszło do zmiany okoliczności sprawy- np. zmiany sytuacji materialnej wnioskodawczyni jak i wziąć pod uwagę wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania i w tym kontekście możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżący zwolnieni z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł – zobowiązani są pokryć koszt 50 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej (w przypadku jej wniesienia), oraz ponieść koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej objętej przymusem adwokackim. Przy czym do uiszczenia tejże kwoty zobowiązane byłyby solidarnie cztery osoby, bowiem skarżącymi są również M. W. i J. W., nie pozostający już z wnioskodawcami, jak wynika z urzędowego formularza, we wspólnym gospodarstwie domowym. Uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej przez jednego ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych. Ponadto oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 176), pod kontem ewentualnych zmian w sytuacji majątkowej skarżących, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie 2 215, 80 zł brutto, przy zmniejszeniu liczby członków rodziny pozostających z wnioskodawcami we wspólnym gospodarstwie domowym (formularz k. 66) co daje na osobę kwotę 1107,9 zł w dwuosobowej rodzinie, przy stałych miesięcznych wydatkach na utrzymanie domu i leki w kwocie ok. 500zł, oraz jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów majątkowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawcy po raz kolejny wbrew swojemu obowiązkowi nie wykazali braku dostatecznych środków, Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. W tym też kontekście należy również ponownie podkreślić, iż argument skarżącej dotyczący czynionych przez jej rodzinę znacznych nakładów finansowych związanych prowadzeniem licznych postępowań przed Sądami nie może również przemawiać za przyznaniem zwolnienia od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Każda ze spraw jest bowiem rozpatrywana oddzielnie i z każdą związane są koszty w innej wysokości. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem traktować jednostkowo. W tym kontekście należy jednak stwierdzić, że biorąc pod uwagę obecny etap postępowania oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji kiedy skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem w postaci obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej, co do zasady przez adwokata lub radcę prawnego ( art.175 p.ps.a.) wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Kryterium przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione, stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i §4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.