II SA/Wr 176/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. sprawy ze skargi A K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr[...] , położonej w obrębie C. G. R., na działki o numerach[...] , [...] i[...] . W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż A. i M.K., jako użytkownicy wieczyści działki nr [...] (udział [...] cz.) i działki nr [...] j udział [...] cz.), we wniosku z dnia 10 maja 2005r. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] nr [...] , zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w C.i, przy ul.[...] , oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu C. numerem[...] . W uwzględnieniu wytycznych zawartych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA/Wr [...]z dnia 22 marca 2007r. oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt [...]z dnia 9 lipca 2008r. Kolegium pismem z dnia 19 września 2008r. nr [...] zawiadomiło A. i M. K. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji podziałowej. W dniu [...] do Kolegium wpłynęło pismo Wójta Gminy R. informujące o umowie sprzedaży (akt notarialny Repertorium A numer [...] z dnia[...] ) zawartej pomiędzy A. i M. K. (jako zbywcami) i A. i K. K. (jako nabywcami). W wyniku tej umowy A. i K. K. nabyli własność lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] nr [...] w Miejscowości C. wraz z udziałem wynoszącym [...] części wspólnych budynków i jego urządzeń oraz udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr[...] . Nabyli ponadto garaż wraz z udziałem wynoszącym 209/1000 części wspólnych w budynku i jego urządzeń oraz takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr[...] . W toku postępowania A. i K. K. pismem z dnia [...] poinformowali, że wycofują wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] nr [...] . Uwzględniając powyższe, Kolegium uznało za zasadne umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr[...] , położonej w obrębie C., Gmina R. - w oparciu o art. 105 § 2 k.p.a. Pismem z dnia 29 grudnia 2008r. A. K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wskazaną decyzją Kolegium z dnia 17 grudnia 2008r. Zdaniem wnioskodawczyni przepis art. 105 k.p.a. nie ma zastosowania w tej sprawie, bowiem postępowanie nie zostało wszczęte na wniosek A. i K. K. lecz na wniosek A. i M. K.. Ponadto podniosła, iż podział działki nr[...] , spowodował, że działki nr [...] nie mają dostępu od drogi publicznej przez co korzystanie z tych działek jest bardzo utrudnione w budynkach posadowionych na działkach nr [...] i[...], znajdują się m. in. garaże. W trakcie postępowania podziałowego A. i M. K. ponieśli koszty podziału przedmiotowej nieruchomości. Uwzględniając powyższe A. K. [...Nr [...] i wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] nr[...] , zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w C. przy ul.[..., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów C. numerem 288, z powodów wskazanych w wniosku z dnia 10 maja 2005r. W wyniku rozpatrzenia opisanego wniosku A. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. na podstawie art. 138 §1 pkt 3 k.p.a., w związku z art. 127 § 3 k.p.a. umorzyło postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 29 grudnia 2008r. W uzasadnieniu wskazano, że jak wynika z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednak strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, w tym przypadku m. in. przepis art. 138 § 1pkt 3 k.p.a. stanowiący podstawę niniejszego rozstrzygnięcia. Według tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie zdaniem Kolegium przyczyną bezprzedmiotowości postępowania jest zmiana sytuacji materialnoprawnej, wywołana zawarciem cyt. umowy pomiędzy [...]a [...](akt notarialny Rep. A Nr [...]z dnia 26 września 2006r.). W wyniku zawarcia umowy z dnia 26 września 2006r. właścicielami lokalu mieszkalnego i garażu oraz użytkownikami wieczystymi przedmiotowych działek stali się A. i K. K., co spowodowało, że osoby te zgodnie z treścią art. 30 § 4 k.p.a. wstąpiły w miejsce dotychczasowej strony postępowania A. i M. K., które zostało wszczęte wnioskiem tych ostatnich z dnia 10 maja 2005r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołano również treść art. 28 k.p.a. definiującego pojęcie strony. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na wskazane wyżej rozstrzygnięcie. Powołując się na przepisy art. 105 § 1 i art. 28 k.p.a. stwirdziła, że ocena tutejszego organu odnosząca się do roli A. i K. K. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia 9 sierpnia 1995r. nr[...] jest błędna, gdyż w sprawie nie ma zastosowania art. 30 § 4 Kpa. Również błędny jest, jej zdaniem pogląd Kolegium odnoszący się do braku legitymacji procesowej po stronie A. i M. K. w przedmiotowej sprawie, na co wskazuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2007r. sygn. akt II [...] oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008r. sygn. akt[...]. Wskazując na unormowania art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r. Nr 30, póz. 127 ze zm.) skarżąca podniosła, że podział działki nr 288 spowodował utrudnienie w korzystaniu z działek nr[.....]. Ponadto wskazała, iż poniosła koszty podziału "przedmiotowej nieruchomości". Wskazała, że w świetle treści art. 17 ust.4 cyt. ustawy skoro nałożono na nią obowiązek poniesienia kosztów związanych z podziałem (w związku z zawartą umowa przedwstępną), tym sam byliśmy stroną tego postępowania. Zarzuca, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczności tej nie uwzględniło rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto opisuje okoliczności związane z nabyciem lokalu mieszkalnego i garażu, które pierwotnie (przed podziałem) położone były na działce nr [...]. Podaje, że mimo, iż Gmina R. zobowiązała się do sprzedaży powyższych lokali w drodze jednego aktu notarialnego, przedmiotowe nabycie nastąpiło w oparciu o dwie umowy, z których jedna dotyczyła sprzedaży garażu, jako odrębnego od lokalu mieszkalnego lokalu użytkowego. Takie działanie Gminy R. spowodowało "zwiększenie kosztów" i naruszyło przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1995r. Nr 10, póz. 46). Podział działki nr 288 naruszył interes skarżącej również w świetle unormowań art. 3 ust.1 ustawy z dnia 24 czerwca 1995r. o własności lokali (Dz.U. z 1994r. Nr 85, póz. 388 - wg stanu obowiązującego w 1995r.). Wskazuje także, iż podział dotyczył "gruntu" działki nr 288 zabudowanej budynkiem wielorodzinnym oraz dwoma budynkami gospodarczymi, która była, przez skarżącą i jej męża, dzierżawiona na podstawie umowy z dnia 19 czerwca 1990r. - zawartej na okres 10 lat. Podnosi, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do powyższych okoliczności sprawy. Zdaniem skarżącej przepisy art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 28 k.p.a. - nie zawierają żadnego ograniczenia czasowego "co do istnienia interesu prawnego". Zatem mylne jest twierdzenie Kolegium Odwoławczego, iż nieposiadanie tytułu prawnego w postaci własności czy użytkowania wieczystego zarówno w momencie dokonywania podziału przedmiotowej nieruchomości, jak i na skutek zbycia przedmiotowego lokalu, powoduje, że nie przysługiwało im prawo do żądania weryfikacji tej decyzji. Skarżąca podnosi także, że nabycie własności lokalu mieszkalnego i garażu nastąpiło na podstawie umowy z dnia 7 listopada 1995r., a więc w toku postępowania podziałowego nie istniały jeszcze, po stronie skarżącej i jej męża, prawa do tych lokali ani prawa związane z użytkowaniem wieczystym. Jednakże, jak podkreśla, w chwili złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności w/w decyzji podziałowej Kierownika Urzędu Rejonowego w L., prawa takie posiadali, zatem nadal mają interes prawny uprawniający ich do żądania uchylenia w/w decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Podział nieruchomości doprowadził do niezgodnego z prawem wydzielenia działek, które nie mają dostępu do drogi publicznej, przez co znaczenie utrudnione jest korzystanie z tych działek. W konsekwencji obecni właściciele i mieszkańcy budynku ponoszą skutki niewłaściwego i niezgodnego z prawem podziału nieruchomości i mają prawo domagać się zmiany tej decyzji. Wobec powyższego domaga się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 stycznia 2009r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] . nr[...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., którą umorzono postępowanie na podstawie art. 138 §1 pkt 3, prowadzone na wniosek A. K. z dnia 29 grudnia 2008r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO w L. z dnia 17 grudnia 2008r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia[...]. nr zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr [...]na działki o nr[....]. W rozpatrywanej sprawie ustalono, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że A. i M. K., wskutek zbycia nieruchomości, (umowa sprzedaży z dnia 26 września 2006r.) w odniesieniu do której toczyło się z ich inicjatywy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału tej nieruchomości, z chwilą sprzedaży tej nieruchomości utracili przymiot strony w tym postępowaniu. Rozpoznając skargę na taką decyzję, Sąd zmuszony był ograniczyć się jedynie do zbadania prawnych przesłanek jej wydania, bowiem zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, jednak zawsze związany jest granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swymi ocenami prawnymi objąć sprawy innej od tej, która stanowi przedmiot zaskarżenia. Ostatnio poczyniona uwaga wydaje się konieczna dla wyjaśnienia skarżącej, że - wbrew jej oczekiwaniu - Sąd nie był uprawniony do oceny legalności decyzji wydanej wcześniej w tym samym postępowaniu administracyjnym przez organ pierwszej instancji dotyczącej podziału nieruchomości oznaczonej nr [...], a więc decyzji, która nie była przedmiotem merytorycznej oceny organu w tej sprawie. Pozostała zatem do rozważenia kwestia zgodności z prawem stanowiska organu odwoławczego o braku legitymacji skarżącej do bycia stroną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości z uwagi na zbycie praw do tej nieruchomości w drodze umowy sprzedaży zawartej między A. i M. K., a A. i K. K. w dniu 26 września 2006r. W istocie bowiem stosownie do treści art. 30 § 4 k.p.a. nowi właściciele nieruchomości i zarazem użytkownicy wieczyści A. i K. K. wstąpili na miejsce dotychczasowej strony tj. A. i M.K.. Podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze związane jest z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania. Artykuł 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania wobec powyższego w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 kpa. Zgodnie z tym przepisem bezprzedmiotowość postępowania oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość może wynikać z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe i przedmiotowe. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych. W każdym przypadku, bezwzględnym obowiązkiem organu jest badanie, czy odwołanie bądź wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pochodzi od osoby, której przysługuje przymiot strony postępowania. Przepis art. 28 K.p.a., definiujący pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazuje, że decydującym kryterium uznania podmiotu za stronę jest wystąpienie interesu prawnego lub obowiązku prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, według którego, uprawnienie do wszczęcia postępowania o podział nieruchomości przysługuje tylko podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego tej nieruchomości, co oznacza, że legitymację strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. mają jedynie właściciel lub użytkownik wieczysty /wyrok z 25 maja 1995r., III ARN 16/95. OSNAP 1995, Nr 21, poz.258/. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko w powyższej kwestii jest raczej jednorodne. W wyroku z dnia 22 października 1998r. /sygn. akt I SA 500/98 /LEX Nr 44571/ Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, czy też ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami, stronami postępowania są właściciele /współwłaściciele/ oraz użytkownicy wieczyści /współużytkownicy wieczyści/. Stronami postępowania podziałowego są wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, co oznacza, że nie są nimi osoby, które aktualnie nie mają żadnego tytułu prawnego do nieruchomości /zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lutego 2008r., sygn. akt I SA/Wa 1775/07, publ. LEX nr 456731/. Osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału /zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1999r., sygn. akt I SA 285/99, publ. LEX nr 48618/. W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że skarżąca nie dysponując tytułem własności, jak również prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości będącej wcześniej przedmiotem podziału, również w nadzwyczajnym postępowaniu zmierzającym do wyeliminowania opisanej wyżej ostatecznej decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności, nie posiada przymiotu strony, jako, że uległ zmianie jej status materialnoprawny i procesowy z chwilą sprzedaży tej nieruchomości. W rezultacie skarżąca nie mogła skutecznie kwestionować zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia, co z kolei świadczy o zaktualizowaniu się przesłanki do wydania decyzji umarzającej postępowanie , na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., jako że jest to właściwa forma rozstrzygnięcia, gdy organ ustali, że podmiot wnoszący odwołanie nie posiada w sprawie interesu prawnego (por. uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98, publ. ONSA 1999, z. 4, poz.119; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 942/05, publ. ONSA i WSA 2007/2/50). Mając na uwadze przepis art. 28 kpa oraz fakt zawarcia przez skarżącą umowy sprzedaży nieruchomości w trakcie prowadzonego z jej inicjatywy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, przy jednoczesnym niepodtrzymywaniu wniosku przez jej następców prawnych w osobach nowych właścicieli tej nieruchomości Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy nie uchybia przepisom art. 28 i 105 § 1 kpa jak również art. 107 § 1 i 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich przyczyn, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, należało skargę oddalić