II SA/Wr 1768/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Krupiński asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spr Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2004 r. ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...], [...] Miejski Inspektor Sanitarny w O. orzekł, że u J. J. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, narządu słuchu, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294). Miejski Inspektor Sanitarny powołał się na § 10 w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 19 grudnia 2001 r. Poradnia Chorób Zawodowych w K. wydała orzeczenie lekarskie, w którym zdiagnozowano u J. J., obustronny ubytek słuchu o charakterze mieszanym o wielkości: UP - 77dB. UL - 64 dB uznając, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu, bowiem istotne pogorszenie słuchu już po zaprzestaniu pracy, wraz z analizą wcześniejszych audiogramów z okresu zatrudnienia (badany: dwa razy w listopadzie 1998 r. i w marcu 1999 r.). kiedy to nie było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, nie pozwalają również, obecnie na jej rozpoznanie. W odwołaniu od tej decyzji J. J. wniósł o jej zmianę poprzez stwierdzenie u niego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu i o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo — badawczy. Podniósł, iż orzeczenie zostało wydane bez przeprowadzenia badań specjalistycznych i uwzględnienia dotychczasowego zatrudnienia, czasu i stopnia narażenia zawodowego w pracy na czynnik wywołujący uszkodzenie słuchu wskazując, iż od 1972 r. do dnia rozwiązania stosunku pracy w 1999 r. pracował w warunkach narażenia zawodowego na hałas, zatem domniemywać należy, że bezpośrednia praca w w/w warunkach, długoletnie narażenie na hałas mają wpływ na uszkodzenie obu uszu, tym bardziej, że w rodzinie upośledzenie słuchu nigdy nie występowało. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podniósł, iż w latach 1972 -1973 i 1977 - 1999 odwołujący był formierzem ręcznym, upalaczem. kierowca suwnicy, wybijaczem odlewów, kowalem w A w O. Pracował w hałasie o poziomie 85 - 99 dB. Poddany został obserwacji klinicznej w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W wyniku diagnostyki audiologicznej obejmującej audiometrię tonalną, impedancyjna i audiometrię biopotencjałów z pnia mózgu ABR, rozpoznano niedosłuch odbiorczy o wielkości po 35 dB w obu uszach. Instytut potwierdził opinię Poradni Chorób Zawodowych w K., orzekając o braku podstaw do rozpoznania u J. J. uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, gdyż ocena stanu słuchu dokonana pod koniec aktywności zawodowej oraz szybkie pogarszanie się stanu słuchu po ustaniu narażenia – przeczy zawodowej etiologii schorzenia. Oceny stanu słuchu dokonały dwie jednostki organizacyjne służby zdrowia, które są właściwe do rozpoznania chorób zawodowych w myśl § 7 w/w rozporządzenia, wykluczając istnienie choroby zawodowej u J. J. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O., zarzucając naruszenie prawa materialnego. Przedstawił stan taktyczny sprawy podkreślając, iż nigdy nie chorował na uszy. natomiast każdy z pracowników, który przepracował w A ponad 15 lat cierpi na uszkodzenie słuchu związane z praca w nadmiernym hałasie. Jego choroba ma charakter postępujący i w chwili obecnej zmuszony jest do stałego noszenia aparatu słuchowego. Wskazuje na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, które kwalifikują schorzenie do chorób zawodowych gdy wystąpią dwa czynniki, są nimi zamieszczenie schorzenia w specjalnym wykazie chorób zawodowych i zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a warunkami pracy. W ocenie skarżącego u niego zaistniały te dwa czynniki i zasugerowanie w decyzji odmownej, że uszkodzenie słuchu nastąpiło z innej przyczyny, tj. po ustaniu narażenia i zatrudnienia, powinno zostać udowodnione przez inspekcję sanitarną. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o oddalenie skargi, wywodząc, że brak rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego przesądziło o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem przeprowadzona przez Sąd na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm. - zwanego dalej rozporządzeniem), obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stwierdzenie choroby zawodowej winno nastąpić, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki takie jak: * wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia, * rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, - zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Wywiad środowiskowy dotyczący przebiegu i warunków pracy zawodowej potwierdził, że skarżący pracował w A w O. jako formierz ręczny, upalacz, kierowca suwnicy, wybijacz odlewów, kowal. Pracował w hałasie o poziomie 85-99 dB. Pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Inspektorzy sanitarni nie kwestionowali pracy J. J. w warunkach narażenia na chorobę zawodową. Uprawniona Poradnia Chorób Zawodowych w K. rozpoznała u wnioskodawcy obustronny ubytek słuchu o charakterze mieszanym, zaś Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego orzeczeniem z dnia 13 maja 2002 r. wskazał na niedosłuch obustronny typu odbiorczego. Schorzenie to, czyli uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, jest zakwalifikowane jako choroba zawodowa, ponieważ znajduje się pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia. Hipoteza § 1 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że w przypadku pozytywnego rozpoznania u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych i jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, w środowisku pracy, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide: wyrok SN z dnia 11marca 1999r., sygn. akt III RN 128/98, opubl. OSNAP 1999/24/771).Zatem odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, z powodu szybkiego pogorszenia słuchu z konkluzją, iż nie mogła wystąpić jako skutek narażenia na hałas "wobec faktu, że badany pracował w narażeniu na ten czynnik szkodliwy od 1972 r., a badanie słuchu audiometrią tonalną wykonane w 1999 r. (tj. po 27-latach pracy w hałasie) nie wykazało istotnych odchyleń, nie można zaakceptować bez szczegółowego uzasadnienia w tej kwestii. Wymaga również uzasadnienia stwierdzenie, iż "wysoce prawdopodobny jest wpływ na stan narządu słuchu szeroko uszkadzających czynników środowiska życia codziennego". W tym miejscu zauważyć należy, iż opinia uprawnionej jednostki, stanowiąca podstawę decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, winna posiadać cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 8-'1 Kpa. przeto musi być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego (vide: wyrok NSA, sygn. akt SA/Wr 147/94, opubl. Prok. Pr. 1995/2/53), co oznacza, że wydający decyzję organ sanitarny, związany opinią biegłego, jest uprawniony do wystąpienia z wnioskiem do jednostki organizacyjnej właściwej do rozpoznania choroby zawodowej - o uzupełnienie opinii, zwłaszcza gdy opinia rozpoznaje niedosłuch obustronny typu odbiorczego i następnie lakonicznie, bez prawidłowego uzasadnienia nie znajduje "podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu". Należy wziąć pod uwagę, iż wnioskodawca wykonywał przez około 23 lata pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co powinno stanowić podstawę rozważenia związku przyczynowego pomiędzy "szybką" utratą słuchu, a warunkami pracy. Nie można tego faktu skwitować jednym zdaniem i to w formie przypuszczającej, bez rozwinięcia postawionej tezy. Ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie przepisu § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Orzeczenie lekarskie, rozpoznające u skarżącego niedosłuch odbiorczy, odmawia stwierdzenia u niego choroby zawodowej także z powodu wystąpienia "szybkiego pogorszenia słuchu" po ustaniu czynnika szkodliwego, powołując się na badanie słuchu wykonane audiometrią tonalną w 1999 r., które nie wykazało istotnych odchyleń. Z tym stanowiskiem również nie można się zgodzić. Fakt zaistnienia schorzenia po ustaniu zatrudnienia (w 1999 nie wykazało istotnych odchyleń) może oznaczać, że dopiero teraz występują w pełni objawy choroby i dochodzi do ich pogłębienia. Organ odwoławczy, tymczasem zaakceptował orzeczenie lekarskie, nie kwestionując wniosków w nim zawartych i nie domagając się uzupełnienia opinii. Należy także zwrócić uwagę, iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej opiera się na orzeczeniu jednostki organizacyjnej wymienionej w ust. 1-3 § 7 rozporządzenia, która na podstawie: * informacji o zagrożeniach zawodowych. * wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy. * dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia. - wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W aktach niniejszej sprawy brak jest wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, tj. dokumentu który może zapewnić właściwe rozpoznanie u wnioskodawcy przez powołane do tego jednostki służby zdrowia choroby zawodowej, czym naruszył art. 7 i 77 Kpa. W ponownym postępowaniu należy, na podstawie wyżej przedstawionej oceny prawnej, rozpoznać odwołanie J. J., bowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej — uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, pomimo wejścia w życie z dniem 3 września 2002 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), bowiem zgodnie z § 10 tegoż rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcia w pkt. 2 wyroku dokonano na podstawie art. 152 w/w ustawy.