II SA/Wr 177/08

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia ich z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż gospodarstwo domowe prowadzą wraz z dwójką małoletnich synów oraz rodzicami skarżącego, łączny ich dochód wynosi 7.150 zł, a wydatki kształtują się następująco: raty kredytów- 2.150 zł; koszt utrzymania rodziny- ok. 1000 zł; opłata miesięczna z tytułu kart kredytowych - ok. 800 zł; koszty leczenia i rehabilitacji poważnie chorych rodziców i dziadków. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienili: dom o pow. 100 m2, nieruchomość rolną o pow. 7 ha, samochód osobowy marki Audi o wartości ok. 25.000 zł. W piśmie z dnia 15 maja 2008 r. skarżący oświadczyli, iż są w stanie pokryć wpis sądowy od skargi w wysokości 250 zł; wartość posiadanych ruchomości określi na kwotę 30.000 zł i dodali, iż mają zdolność kredytową (kredyt pod hipotekę mającego powstać budynku). Z załączonego do pisma wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynika, iż w dniu 17 kwietnia 2008 r. na jej konto wpłynęły środki finansowe m.in. w wysokości 37.500 zł, a w dniu 8 maja 2008 r. - 4.000 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wyjaśnili wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować ich sytuację finansową np. nie przedłożyli (mimo deklaracji) zaświadczeń o wysokości uzyskiwanych dochodów i deklaracji podatkowych; nie sprecyzowali i nie udokumentowali wysokości ponoszonych wydatków; nie złożyli do akt wyciągu z rachunku bankowego należącego do skarżącego; nie wyjaśnili na co zostały przeznaczone środki finansowe w łącznej wysokości 41.000 zł udostępnione na koncie skarżącej w kwietniu i maju br.; nie wyjaśnili również dlaczego nie czerpią korzyści z posiadanej nieruchomości rolnej o pow. 7 ha (np. czynsz dzierżawny, dopłaty z Unii Europejskiej?). O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (w szczególności wysokość osiąganego dochodu) i możliwości majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy wydatków. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżących są jak na warunki polskie wyższe niż przeciętne i mają charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, dalszych kosztów postępowania. Obniżenie standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek lub koszt utrzymania samochodu nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Z załączonego do pisma z dnia 15.05.2008 r. wyciągu bankowego wynika, iż w okresie toczenia się postępowania w sprawie na koncie skarżącej znajdowały się środki finansowe znacznie przekraczające wysokość wymaganego wpisu sądowego. Z wyciągu tego wynika również, iż wnioskodawczyni systematycznie korzysta z instrumentów kredytowych nie zważając na saldo rachunku (skarżący oświadczyli, iż maja zdolność kredytową), w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jej twierdzenie, iż nie posiada źródła z którego mogłaby pokryć koszty sądowe. Zauważyć należy, iż sami wnioskodawcy przyznali, iż są w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 250 zł. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.