II SA/Wr 1777/01

WyrokWSA we Wrocławiu2004-07-09

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Jolanta Sikorska, Lidia Serwiniowska, Anna Onyśków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może zostać pozbawiona tych uprawnień, jeśli w okresie służby wojskowej nie brała udziału w walkach z Ukraińską Armią Powstańczą lub grupami Wehrwolfu?
Ratio decidendi
Osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie władzy ludowej, może zostać pozbawiona tych uprawnień, jeśli nie brała udziału w walkach z Ukraińską Armią Powstańczą lub grupami Wehrwolfu, a jej służba wojskowa po 30 czerwca 1947 r. nie stanowiła innego tytułu do posiadania tych uprawnień. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a nie z tytułu walk z UPA czy Wehrwolfu.
Stan faktyczny
Skarżący Z. C. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ uzyskał je wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a nie z tytułu walk z Ukraińską Armią Powstańczą (UPA) czy grupami Wehrwolfu. Skarżący kwestionował tę decyzję, twierdząc, że brał udział w walkach z tymi formacjami podczas służby wojskowej. Organ administracji utrzymał swoją decyzję w mocy, opierając się na danych Centralnego Archiwum Wojskowego, które wskazywały, że jednostki, w których służył skarżący, nie brały udziału w walkach z UPA ani Wehrwolfem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

4 II SA/Wr 1777/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędziowie: Protokolant: S.NSA: Henryk Ożóg /spr./ S. NSA: Jolanta Sikorska A. NSA: Lidia Serwiniowska Anna Onyśków po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę 4 II SA/Wr 1777/2001 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., dalej: Kierownik Urzędu, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą, pozbawił uprawnień kombatanckich Z. C. W uzasadnieniu wskazano, że Z. C. w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim. Podczas służby wojskowej nie brał udziału w zwalczaniu Ukraińskiej Armii Powstańczej i Wehrwolfu. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD. Kierownik Urzędu stwierdził, że Z. C. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności latach [...]-[...] "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i 4 ustawy. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podkreślono, że do pisma z dnia [...] r. Z. C. nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających jego udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Z. C. Podał, że podczas służby wojskowej brał udział w walkach z bandami UPA służąc w jednostce wojskowej [...] pułku KB W K. W ramach jednostki wojskowej [...]-tego pułku KB W - O. brał udział z bandami Wehrwolfu, 2 4 II SA/Wr 1777/2001 a służąc w [...] brygadzie KB W - G K brał udział w walkach z częścią brygady NSZ, której część przeszła z wojskiem hitlerowskim do Niemiec. Wymienił przy tym nazwy miejscowości , w których walczył z wymienionymi bandami. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 138 §1 pkt l w związku z art. 127 §3 kpa oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazano, iż Z. C. otrzymał uprawnienia w ZBoWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Podkreślono, że z wykazu CAW przekazanego Urzędowi przy piśmie nr [...] z dnia [...]r. wynika jasno, że [...] pułk KBW oraz [...] Brygada KBW w którym pełnił służbę Z. C. w latach [...]-[...] nie uczestniczyły w walkach z UPA ani Wehrwolfem. W tej sytuacji także Z. C. nie mógł brać udziału w walkach z tymi formacjami. Decyzję powyższą Z. C. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że Kierownik Urzędu ograniczył się tylko, do faktów przedstawionych w wykazie CAW, nie rozważył i nie sprawdził czy jednostki wojskowe pułku KBW R. i pułku KBW O., w ramach których walczył, brały udział w walkach z bandami UPA i Wehrwolfu. Zdaniem skarżącego dane dotyczące przerzuconych batalionów znajdują się w archiwach tych jednostek oraz CAW. Uprawnienia kombatanckie otrzymał na podstawie stwierdzenia władz wojskowych, które potwierdziły jego uczestnictwo w walkach zbrojnych z bandami. Ponieważ wydane zaświadczenie nie określało z jakimi bandami walczył, dlatego dokładnie podał nazwy miejscowości w których walczył. Twierdzenie Urzędu, że uprawnienia kombatanckie nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej uważa za krzywdzące. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. 3 4 II SA/Wr 1777/2001 3 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia z mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, art. 2 oraz art. 4 ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Z treści zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w W. Nr [...] wynika, że Z. C. uprawnienia kombatanckie nabył z tytułu walki zbrojnej w Ludowym Wojsku Polskim o utrwalenie władzy ludowej od [...]r. do [...] r. Faktu służby w Wojsku Polskim nie kwestionuje również sam skarżący wskazując w postępowaniu administracyjnym okoliczności, które - w jego przekonaniu, mogły stanowić inny tytuł do dochodzonych uprawnień, tj. walkę z bandami UPA oraz grupami Wehrwolfu. Skarżący wymienia, że walczył z "bandami" w [...] Pułku KB W - K., [...] Brygadzie KB W - G. K. oraz [...] Pułku KB W -O. Jednakże "bandy" nie należały do UPA i grup Wehrwolfu. Informacje te potwierdza pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia [...] r., wskazując, że w latach [...]-[...] -[...] Pułk KBW - K. brał udział w walkach z oddziałami WIN, AK i NSZ. Także z tymi oddziałami walczyła [...] Brygada KBW G. K. w latach [...]-[...], czyli w okresie służby Z. C. w tej formacji. Jednocześnie skarżący nie dołączył żadnych dokumentów potwierdzających jego służbę w [...] Pułku KBW - O. 4 4 II SA/Wr 1777/2001 Zatem słusznie wskazał Kierownik Urzędu, że Z. C. nie prowadził żadnej działalności kombatanckiej w rozumieniu art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy oraz, że uzyskał on uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby wojskowej w okresie po dniu 30 czerwca 1947 r. Okoliczności walki z bandami UPA nie mają tu znaczenia - brzmienie cytowanej normy prawnej jest bowiem kategoryczne, a ona sama łączy pozbawienie uprawnień kombatanckich z żołnierzami z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r. W związku z powyższym, zgodnie z art. 27 ust. l ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, skarga została oddalona. 5

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło