II SA/Wr 1783/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Adolfa K. na decyzję Wojewody O. z dnia 21 sierpnia 1998 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazu rozbiórki - oddala skargę. Burmistrz Miasta i Gminy Z. decyzją z dnia 3 lipca 1998 r. (...), wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ oraz porozumienia z 23 grudnia 1994 r. - (...) /Dz.Urz. Woj. O. nr 29 poz. 273/ pomiędzy organami administracji rządowej i samorządowej, po przeprowadzonym postępowaniu w sprawie samowolnego wykonania i przesunięcia ścianki drewnianej w budynku mieszkalnym położonym w Z. przy ul. O. 3, nakazał Kazimierzowi G. rozbiórkę ścianki drewnianej na strychu budynku mieszkalnego, czterorodzinnego, z doprowadzeniem do stanu pierwotnego. Na uzasadnienie orzeczenia wskazano, że 1 lipca 1998 r. dokonano oględzin strychu w budynku i stwierdzono, że samowolnie przesunięto tam o 1,5 m ściankę dzielącą strych na część komunikacyjną i komórki. W terminowym odwołaniu od tej decyzji Kazimierz G. wnosi o uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Z. Decyzją z dnia 21 sierpnia 1998 r. (...) Wojewoda O., działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Kazimierza G. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w trybie przepisów Prawa budowlanego. W motywach tego orzeczenia wywiedziono, że w wyniku interwencji Adolfa K. przeprowadzono 1 lipca 1998 r. oględziny i ustalono, że Kazimierz G. na strychu budynku mieszkalnego dokonał przesunięcia o ok. 1,50 m ażurowego przepierzenia, wykonanego z listew drewnianych. Przepierzenie nie narusza konstrukcji stropu poddasza. Podczas oględzin ustalono ponadto, że wykonane roboty nie naruszają przepisów prawa budowlanego odnoszących się do robót budowlanych wymagających pozwolenia budowlanego. W zaskarżonej decyzji Burmistrz stwierdził, że nastąpiła samowola budowlana, bowiem roboty wykazane podczas oględzin strona wykonała bez wymaganego zgłoszenia w Urzędzie Miasta i Gminy Z. W decyzji drugoinstancyjnej Wojewoda stwierdza, że zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na montażu, modernizacji, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Przesunięcie drewnianego przepierzenia nie jest robotą budowlaną, określoną w tym przepisie i nie wymaga ani zgłoszenia do organu nadzoru architektoniczno-budowlanego ani uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie tej czynności nie było zatem - zdaniem Wojewody - samowolą budowlaną. W tej sytuacji brak było podstaw do prowadzenia w tej sprawie postępowania na podstawie przepisów Prawa budowlanego, stąd postępowanie organu pierwszej instancji było bezprzedmiotowe i na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa należało je umorzyć. Niezależnie od powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zauważa, że zajęcie strychu stanowiącego własność innej osoby jest naruszeniem własności, co może stanowić podstawę powództwa cywilnego przed sądem powszechnym. Na ostateczną w toku instancji decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Adolf K. W obszernym piśmie procesowym podniósł, że - jego zdaniem - decyzja organu odwoławczego została podjęta bez należytego i wnikliwego rozważenia sprawy. Skarżący podkreśla, że współmieszkaniec domu Kazimierz G dokonuje w nieruchomości szeregu czynności, które naruszają prawo i winny być uznane za wykroczenia, dlatego uważa za niezbędne, aby Naczelny Sąd Administracyjny -. po zapoznaniu się z dołączoną do skargi dodatkową dokumentacją - zajął ostateczne stanowisko w sprawie. W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, natomiast co do podniesionych w skardze dodatkowych okoliczności organ wyjaśnia, że będzie to przedmiotem kolejnych kontroli na nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył: Skarga nie może zostać uwzględniona. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego określa rozdział 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a przede wszystkim jej art. 16. Z kolei z art. 21 tejże ustawy wynika, że rzeczą sądu administracyjnego jest sprawowanie - w toku postępowania przed nim - kontroli pod względem zgodności z prawem. Inaczej mówiąc, zgodnie z wiążącą sąd dyrektywą ustawową, winien on w każdej rozpoznawanej sprawie posługiwać się kryterium legalności. Zakreślone ustawowo granice poprzez właśnie to kryterium nie pozwalają na badanie przez sąd administracyjny ani celowości, ani tym bardziej słuszności podjętej decyzji. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej rozważenia zatem wymaga, czy Wojewoda O. orzekając o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania, orzekł nie sprzecznie z obowiązującym w zakresie prawa materialnego i procesowego prawem. Inaczej mówiąc, należy rozważyć, czy istotnie bezsporne działanie strony nie stanowi naruszenia Prawa budowlanego, a co za tym idzie, czy przesunięcie przepierzenia drewnianego na strychu nie stanowi przedmiotu postępowania administracyjnego, bowiem tylko w takim przypadku postępowanie to mogło zostać umorzone. Artykuł 3 prawa budowlanego tworzy - na użytek ustawy - definicje legalne szeregu pojęć zawartych w ustawie. Niewątpliwie w sprawie nie mamy do czynienia ani z "obiektem budowlanym, "budynkiem", ani także z "obiektem małej architektury", ani wreszcie z "tymczasowym obiektem budowlanym". W efekcie może jedynie podlegać rozważeniu, czy w sprawie mamy do czynienia z "budowlą", zdefiniowaną w pkt 3 przywołanego przepisu. Zgodnie z nim przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne /fortyfikacje/, ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych /kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń/ oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Powyższa definicja jednoznacznie - zdaniem Sądu - wyjaśnia, że istotnie przepierzenie drewniane, jakie przesunął Kazimierz G. nie stanowi "obiektu budowlanego" w rozumieniu ustawy, a co zatem idzie zmiana jego położenia nie wymaga ani zgody, ani interwencji, ani zgłoszenia organom nadzoru budowlanego. Artykuł 138 par. 1 pkt 2 in fine Kpa daje organowi odwoławczemu możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji. Występuje to w przypadku, gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi - tak jak w sprawie niniejszej - gdy brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Zarzuty skargi należy uznać za nieporozumienie. Zgodnie z tym, co wyżej powiedziano, Naczelny Sąd Administracyjny nie może kontrolować całości działań stron na nieruchomościach, stanowiących ich współwłasność. Z powyższych względów należało orzec jak na wstępie na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.