II SA/Wr 1787/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Asesor WSA Alicja Palus, Protokolant Kinga Kręc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2005r. sprawy ze skargi K. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie dębu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem kosztów postępowania sądowego Postanowieniem z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ś. na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz. U. Nr 162, poz. 1138) oraz art. 97 § 1 pkt 4 i art. 123 k.p.a. zawiesił do dnia [...]r. w stosunku do K. U. postępowanie w sprawie ustalenia i wymierzenia kary pieniężnej za zniszczenie w wyniku niewłaściwie wykonanych cięć pielęgnacyjnych dębu szypułkowego przy ul. B. [...] w Ś . W uzasadnieniu podano, że w trakcie przeglądu zieleni miejskiej stwierdzono całkowite ogłowienie dębu, tj. praktycznie pozbawienie gałęzi i konarów przez zredukowanie korony drzewa o około 90% pierwotnej masy i objętości. Cięcia wykonane były w sposób niefachowy, a powstałe rany nie zostały odpowiednio zabezpieczone przed wniknięciem patogenów. Cięcia wywołały znaczne oszpecenie i uszkodzenie dębu, jednak nie jest wykluczone, że zachowa on żywotność i częściowo zrekonstruuje koronę. Dąb położony był na nieruchomości będącej we współużytkowaniu wieczystym sześciu osób. W trakcie rozprawy administracyjnej ustalono, że cięć dębu dokonano na polecenie jednego z użytkowników wieczystych K. U . Jak oświadczył, podjął decyzję o prześwietleniu dębu, gdyż drzewo zacieniało cały ogród, a jego zdaniem cięcia zostały wykonane prawidłowo i drzewo się odrodzi. W zażaleniu skarżący stwierdził jedynie, że nie zgadza się z tym postanowieniem. Przesyłając zażalenie do organu odwoławczego organ wyjaśnił, że konstrukcja prawna postanowienia oparta została na interpretacji prof. Wojciecha Radeckiego w artykule "Kary pieniężne za niszczenie drzew, krzewów i zieleni". Aura 10/2000. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał powyższe postanowienie w mocy z powołaniem w podstawie prawnej ponadto art. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085). Według uzasadnienia, powołaną ustawą przepisy o ochronie drzew przeniesione zostały do ustawy z dnia 16 października; 1991r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079) i z dniem 1 października 2001r. utraciły moc dotychczasowe przepisy zawarte w uchylonej ustawie z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm.). Z mocy powołanego art. 4 ustawy wprowadzającej do czasu wydania nowych przepisów wykonawczych obowiązują nadal przepisy dotychczasowe dotyczące ochrony drzew, o ile nie są sprzeczne z nowymi regulacjami. Te nowe regulacje są zbieżne z dotychczasowymi (art. 47e ust. 1, art. 47k), a jedynie dodano nowy delikt w postaci zniszczenia spowodowanego niewłaściwą pielęgnacją. W nin. sprawie sprawca dopuścił się tego nowego deliktu, gdyż jako władający nieruchomością wbrew obowiązkowi utrzymywania drzewa w należytym stanie, czyli jego należytej pielęgnacji, dokonał zniszczenia drzewa wskutek niewłaściwej pielęgnacji. Wprawdzie ustalenie dokonania tego czynu wymagało opinii biegłego przyrodnika, to jednak, skoro zgodnie z § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia z dnia 22.12.1998r. w razie podjęcia przez sprawce działań w celu zachowania żywotności uszkodzonego drzewa i drzewo zachowało żywotność, karę wymierza się po upływie dwóch lat, to również dopuszczenie dowodu z opinii biegłego będzie dopuszczalne dopiero za dwa lata. W tej sytuacji postępowanie w przedmiocie ustalenia kary (karę zróżnicowano w zależności od tego, czy drzewo zachowało żywotność, czy nie) i jej wymierzenie należało zawiesić na okres dwóch lat, przy stosowaniu w drodze analogii art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uznając za swoiste zagadnienie wstępne ustalenie, czy drzewo zachowało żywotność. W skardze na to postanowienie zarzucono, że organ odwoławczy uchylił się od powinności ponownego rozstrzygnięcia sprawy, skoro w sprawie nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego, a w szczególności dowodu z opinii biegłego dendrologa, ponadto zaś zarzucono dowolne stosowanie art. 97 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podkreślił dodatkowo, że pojęcia uszkodzenia i zniszczenia drzewa są tożsame, zatem jedyną kwestią wymagającą ustalenia było, czy po upływie 2 lat drzewo zachowało żywotność (zdrowotność). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli postanowienia według kryterium legalności była zgodność z prawem procesowym rozstrzygnięcia organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zawarta została pełna argumentacja przekonująca o jego wydaniu z istotnym naruszeniem prawa procesowego. Przede wszystkim organ prawidłowo stwierdził brak ustawowej podstawy do zawieszenia postępowania w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Dopuszczając stosowanie określonej podstawy zawieszenia w drodze analogii organ pominął rozważania na temat istoty tej instytucji procesowej. Skoro zawieszenie pozostaje w oczywistej kolizji z zasadą podstawową szybkości postępowania administracyjnego, to zaleca się ścisłą wykładnię ustawowych podstaw zawieszenia oraz wyklucza ich stosowanie w drodze analogii. Wbrew ocenie organu, przed podejmowaniem decyzji w kwestiach procesowych należało doprowadzić do końca postępowanie wyjaśniające. Organ sam przyznał, że stwierdzenie dokonania deliktu wymagało wiadomości specjalnych, a skoro tak, to organowi nie wolno było przy rozważaniu podstawy do zawieszenia postępowania zakładać, że delikt ten miał miejsce. Z dotychczasowych ustaleń organu wynikało, że celem działania sprawcy było usunięcie zacienienia działki, nie zaś pielęgnacja dębu. Było ponadto niewątpliwe, że działanie sprawcy było jednorazowe, tj. po dokonaniu zniszczenia drzewa nie podjął on żadnego działania w celu zachowania żywotności tego drzewa. Wadliwe zatem było kwalifikowanie deliktu jako zniszczenia spowodowanego niewłaściwą pielęgnacją i wykluczone stosowanie § 112 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Można jeszcze wzmiankować, że ustawa nie zna zawieszenia postępowania na ściśle z góry określony okres. Czasowa niemożność wszczęcia postępowania administracyjnego i brak wystąpienia w trakcie mylnie wszczętego postępowania jakiegokolwiek zdarzenia stanowiącego przeszkodę do jego kontynuacji, wyłączał co do zasady zawieszenie postępowania, nawet gdyby przyjąć za trafny tok rozumowania przytoczony w uzasadnieniu (patrz G. Łaszczyca "Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego" s. 33, 89, 104-107, 191). Mając powyższe na uwadze i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.