II SA/Wr 1792/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Asesor WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zdolności do odbycia służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz M. W. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] Powiatowa Komisja Lekarska W.-P. P. uznała M. W. za zdolnego do czynnej służby wojskowej, kategoria "A". W odwołaniu od powyższego orzeczenia M. W. wskazał, iż Powiatowa Komisja Lekarska zakwalifikowała jego chorobę zgodnie z § 30 pkt. 1 - rozporządzenia Min. Obrony Narodowej z 10.06.1992r. "Przewlekłe całoroczne alergiczne nieżyty górnych dróg oddechowych, nieznacznie upośledzające sprawność ustroju zamiast wg § 30 1 pkt 2 - "Przewlekłe całoroczne alergiczne nieżyty górnych dróg oddechowych, znacznie upośledzające sprawność ustroju" co skutkuje zaliczeniem poborowych do grupy D. Nie podważając kompetencji komisji pragnie nadmienić iż do swojego werdyktu doszła po kilkunastominutowej obserwacji, natomiast z jego chorobą borykają się lekarze od ponad 16 lat - jak dotąd bezskutecznie. Całe lata cierpiał na nawracające przewlekłe zapalenia płuc i oskrzeli przebiegające z dusznością. Od [...] roku życia nie było ani jednego dnia, w którym mógłby obejść się bez chustki do nosa. Uporczywy kaszel budzi go każdego ranka, a obfity katar często przechodzi w stan ostry powodując zapalenie zatok kończące się w najlepszym wypadku serią antybiotyków. Miał też robione punkcje zatok w Szpitalu Wojewódzkim im. B. Był w swoim życiu wielokrotnie hospitalizowany, leczony zachowawczo, klimatycznie (Rabka Zdr.). Obecnie opiekująca się nim lekarka zaleciła odczulanie przez okres [...] lat. Aktualnie jest odczulany lekiem [...] przez okres [...] tygodni. W ciągu kolejnych [...] lat od połowy stycznia przez [...] kolejnych tygodni będzie musiał otrzymywać stałe przepustki na odczulanie pod kontrolą lekarzy. Ma silną alergię na niektóre rośliny zwłaszcza zioła. Co roku męczy go pyłkowica, podczas której ma ostre zapalenie spojówek i lekarka nie pozwala mu w okresie pylenia przebywania na terenach zielonych, jazdy na rowerze czy gry w piłkę. Załącza testy oraz część zaświadczeń lekarskich, (wszystkich ze względu na ich znaczną ilość na razie nie skserował, ale oczywiście w razie potrzeby je dostarczy). Na potwierdzenie prawdziwości przytoczonych faktów może przedstawić Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej wszelkie potwierdzające jego długoletnią chorobę zaświadczenia lekarskie. Powiatowa Komisja Lekarska pomimo przedstawienia dokumentacji lekarskiej z poradni specjalistycznych w których był leczony od [...] oraz pomimo obecnie odbywającego przez niego odczulania zignorowała najwyraźniej jego dolegliwości, które podaje do wiadomości Komisji nie z chęci uchylenia się od obowiązku służby wojskowej ale w przekonaniu, że będzie uciążliwym, bo wymagającym szczególnego traktowania żołnierzem. Musi mieć stale przy sobie leki, w razie ich wyczerpania zgłaszać się do lekarza po receptę, przepustkę do apteki itd. Ponadto skarżący dodaje, że podczas silnego nieżytu, który zdarza mu się bardzo często ma upośledzony zmysł powonienia. W związku z jego chorobą wnosi o rozpatrzenie zmiany kategorii wg § 30 pkt 2, (na kat. D) lub o odroczenie przynajmniej na okres odczulania tj. 36 miesięcy. Orzeczeniem z dnia [...]r. [...] Wojewódzka Komisja Lekarska we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. nr 4, poz. 16 z późn. zm.) oraz § 1 ust.1 i § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. 1992r. nr 57, z późn. zm.), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach rozstrzygnięcia Wojewódzka Komisja Lekarska we W. wskazała, iż w oparciu o cytowane na wstępie przepisy prawne i po zapoznaniu się z przedłożonymi do wglądu dokumentami lekarskimi, przeprowadzeniu dodatkowych badań specjalistycznych uznała poborowego za zdolnego do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Komisja rozpoznała u poborowego schorzenie z § 35 pkt 1, § 30 pkt 3 - przewlekła nieswoista choroba. W skardze na powyższe orzeczenie M. W. wniósł o zmianę kategorii A określającej zdolność do służby wojskowej na D oraz zbadanie postępowania Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej ustalającej w/w kategorię. Skarżący stwierdził, że Wojewódzka Komisja Lekarska niezgodnie z prawdą zakwalifikowała jego schorzenie. Ekspertyza wykonana przez Kierownika Poradni Alergologicznej Nr [...] Wojskowego Szpitala Klinicznego bulwersuje, ponieważ na podstawie zachowanych oryginalnych dokumentów (wypisy ze szpitali) bądź uwierzytelnionych kserokopii kart choroby (z wielu przychodni), kilkakrotnie "przeprowadzali się" - stwierdza, iż nie był leczony z powodu astmy oskrzelowej. (dowód: notarialnie poświadczona kopia rozpoznania lekarskiego wojskowego alergologa oraz wypisy ze szpitali i karty choroby w oparciu o które w/w dokonał "ekspertyzy"). W tej sytuacji trudno mówić o wnikliwym i rzetelnym zbadaniu dokumentacji lekarskiej należy dodać iż opinia w/w lekarza stanowiła podstawę dla Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, która niezgodnie z prawdą również zakwalifikowała drugą chorobę (§ 30 pkt 3 Rozp. MON) - sezonowy alergiczny nieżyt nosa - ponieważ katar ma przez cały rok (nie tylko w okresie pylenia) co wynika z dokumentacji niestety pobieżnie zbadanej. Bliższe prawdy było orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej z tym iż zakwalifikowała jego chorobę zgodnie z § 30 pkt 1 rozp. MON "Przewlekły całoroczny nieżyt górnych dróg oddechowych nieznacznie upośledzający sprawność organizmu" co kwalifikuje do kategorii A. Natomiast art. 30 § 2 w/w rozp. "Przewlekły całoroczny alergiczny nieżyt górnych dróg oddechowych znacznie upośledzający sprawność organizmu" kwalifikuje do kategorii D. Problem, czy znacznie, czy nieznacznie upośledza czynność organizmu daje całkowitą dowolność lekarzom w interpretacji tego przepisu. Istnieje luka w przepisach dotyczących jego schorzenia (nie ma w § 30 pkt 1-2 szczegółowo wymienionych dolegliwości przy znacznym lub nieznacznym upośledzeniu czynności organizmu). Wojewódzka Komisja Lekarska nie wnikając w szczegóły zakwalifikowała dodatkowo (nietrafnie) jego obecną dolegliwość zgodnie z § 35 jako przewlekła nieswoista choroba oskrzelowo - płucna. Skarżący leczy się od [...] lat najpierw głównie z powodu astmy oskrzelowej, obecnie głównie z powodu przewlekłego całorocznego nieżytu górnych dróg oddechowych i zapalenia zatok. O tym, że jego choroba znacznie upośledza czynności organizmu świadczyć może również fakt, iż całe lata leczy się także laryngologicznie. Ma w okresie nasilenia się objawów zmiany w obrazie radiologicznym (prześwietlenie zatok z ubiegłego miesiąca przedstawi do wglądu podczas rozprawy). Nie wyobraża sobie ćwiczeń wojskowych w masce przeciwgazowej gdyż ma niedrożne zatoki. Był wielokrotnie hospitalizowany. Jego Matka przez [...] lat nie pracowała ponieważ był dzieckiem specjalnej troski (przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny na niego). Stale zażywa leki i jest pod opieką Poradni Alergologicznej. Ma silną alergię na żyto, pyłki traw, etc. (załącza testy, zachowane wypisy ze szpitali i karty choroby). Ze względu na silną alergię na pyłki traw i żyto nie może przebywać w okresie pylenia w pobliżu alergenów. Nie uchyla się od obowiązku służby wojskowej, ani nie jest to choroba "poborowych" skoro trwa przez prawie całe życie, a jedynie realnie ocenia stan swojego zdrowia w zestawieniu z wymogami wojska. Służba w wojsku pozbawi go możliwości dalszego leczenia (przed nim jeszcze [...] - letnie odczulanie - załącza zaświadczenie o stanie zdrowia od lekarza alergologa) oraz odbierze mu prawo do ochrony zdrowia. Nie może funkcjonować bez leków przeciwalergicznych, kropli i chustek do nosa a w stanach ostrych bez antybiotyków co oczywiście wymaga stałych konsultacji z lekarzem alergologiem i laryngologiem. W wojsku, gdzie z reguły są ludzie zdrowi - nikt nie będzie przejmował się jego chorobą. Ponieważ jest uczulony na różne zapachy np. rumianek i... nikotyna, palący żołnierze stanowiliby dodatkowe źródło dolegliwości. Zgodnie z zaleceniem prowadzącego lekarza alergologa w okresie pylenia nie jeździ na rowerze, nie gra w piłkę etc. Nigdy nie wyjeżdżał na obozy pod namioty by uniknąć kontaktu z alergenami. Wojskowe Komisje Lekarskie powinny być odpowiedzialne za kierowanie do wojska ludzi chorych i ponosić konsekwencje swoich decyzji. Przebywanie na poligonie wojskowym stanowić może duże zagrożenie dla jego zdrowia. W tej sytuacji biorąc pod uwagę jego kilkunastoletnią chorobę potwierdzoną zachowaną dokumentacją lekarską uważa, iż jego skarga jest w pełni uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie. Stwierdziła, że zarzuty skarżącego są nieuzasadnione. Wyjaśniono, iż Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. po zapoznaniu się z dokumentacją przedłożoną na posiedzeniu Komisji w dniu [...]r. przez M. W. i po zasięgnięciu opinii lekarza medycyny M. R. specjalisty chorób wewnętrznych na wspomnianym posiedzeniu, któremu przedstawiono całość dokumentacji lekarskiej znajdującej się w aktach sprawy i przedstawionej dodatkowo przez M. W. uznał, że należy poborowego skierować na dodatkowe badanie specjalistyczne. W dniu [...]r. M. W. dostarczył Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. wynik badania wykonanego w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SP.ZOZ w Specjalistycznym Gabinecie Alergologicznym przez Kierownika Poradni Alergologicznej lek. med. G. S., który rozpoznał u M. W. sezonowy alergiczny nieżyt błony śluzowej nosa i całoroczne alergiczne zapalenie dróg oddechowych nieznacznie upośledzające sprawność ustroju. Na podstawie rozpoznania lekarskiego opisanego przez lek. med. G. S. i przedstawionej przez M. W. dokumentacji dot. jego stanu zdrowia Wojewódzka Komisja Lekarska we W. zakwalifikowała rozpoznanie choroby M. W. do § 30 pkt 3 - sezonowy alergiczny nieżyt nosa oraz § 35 pkt 1 - przewlekła nieswoista choroba oskrzelowo-płucna nie upośledzająca sprawności ustroju - rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.06.1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 1992r., nr 57, poz. 278 z późn. zm.). Kierując się jednocześnie objaśnieniami szczegółowymi do w/w rozporządzenia Komisja zakwalifikowała M. W. do Kategorii zdrowia "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1271 (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Art. 97 § 1 tych przepisów wprowadzających (...) stanowi, że "Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa. Skarga jest zasadna. Podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia w sprawie były przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach wraz z załącznikiem nr [...] - wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). Według § 2 rozporządzenia orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w § 1 właściwe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej z uwzględnieniem wyników specjalistycznych a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wojskowa Komisja Lekarska wydaje orzeczenie na podstawie badania lekarskiego według kategorii i kryteriów, o których była wyżej mowa oraz na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie w szczególności dotyczących przebiegu i warunków pełnienia służby wojskowej przez osobę badaną o ile taką służbę już pełniła. W uzasadnionych wypadkach komisja lekarska może wydać orzeczenie wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji lekarskiej (art. 18 ust. 1 i 2 omawianego rozporządzenia). Komisja Odwoławcza orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach orzeczniczo-lekarskich i tylko w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie a także skierować badanego na obserwację szpitalną. Komisja może również przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania komisji, która wydała orzeczenie (§ 32 ust. 1 i 2 omawianego rozporządzenia). Natomiast w § 19 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia zapisano, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, ze uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dokumentów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasad udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania czyli wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Na wstępie podkreślić trzeba, iż kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego objęte jest wyłącznie orzeczenie komisji odwoławczej bowiem w aktach sprawy brak jest orzeczenia I instancji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydana w sprawie decyzja komisji odwoławczej narusza zasady procedury administracyjnej, w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że skarżący przedłożył, orzekającej w sprawie komisji, obszerną dokumentację medyczną na potwierdzenie występujących u niego schorzeń. Według przepisu art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględzin. Reguła w nim wyrażona nie została wyłączona przepisami ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992r. Nr 4, poz.1 6 ze zm.), w której cytowane rozporządzenie znalazło swoją podstawę. Tak więc, gdy skarżący przedstawił własną dokumentację lekarską powinna być ona traktowana jako dowód w sprawie i poddana należytej ocenie (art. 80 Kpa). Tymczasem w zaskarżonej decyzji zabrakło jakiegokolwiek odniesienia do przełożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej a przede wszystkim nie uzasadniono odmowy wiarygodności przedłożonym dowodom. W tym miejscu wskazać należy, że komisja odwoławcza nie rozważyła w sposób odpowiadający zasadom procedury administracyjnej (art. 7, art. 77 § 1 kpa), stan zdrowia poborowego, z odniesieniem do przedstawionych przez skarżącego dowodów w sprawie. Organ orzekający rozpoznał u poborowego schorzenia z § 35 pkt 1 i § 30 pkt 3 powołanego rozporządzenia. Schorzenia komisja odwoławcza określiła jako przewlekłą nieswoistą chorobę. Cytowane wyżej rozporządzenie w § 35 pkt 1 wymienia przewlekłą nieswoistą chorobę oskrzelowo-płucną (przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc), nie upośledzająca wskaźników spirometrycznych jako kwalifikująca kategorię zdrowia "A" - zdolny do służby wojskowej. Natomiast pkt 2 § 35 wskazuje, iż przewlekła nieswoista choroba oskrzelowo-płucna (przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc), upośledzająca wskaźniki spirometryczne, kwalifikuje poborowego do kategorii "D" - niezdolny do służby wojskowej (...) w czasie pokoju. Do kategorii zdrowia "A" kwalifikuje także schorzenie wymienione w § 30 pkt 3 rozporządzenia. W sytuacji, gdy rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której nasilenie kwalifikuje poborowego do kategorii "A" lub "D" organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozpoznanie. W konkretnym przypadku rozpoznano przewlekłą nieswoistą chorobę oskrzelowo-płucną (przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc) nie upośledzająca wskaźników spirometrycznych (§ 35 pkt 1 cyt. rozporządzenia). Z kolei w pkt 2 tego przepisu wymienia przewlekłą nieswoistą chorobę oskrzelowo-płucną (przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc), upośledzającą wskaźniki spirometryczne. Dlaczego zatem stwierdzone u skarżącego schorzenie "nie upośledza wskaźników spirometrycznych" a nie "upośledza" nie wiadomo ani skarżącemu ani Sądowi. Wskazywać to natomiast powinno szczegółowo uzasadnienie orzeczenia. Podobnie w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 18 sierpnia 2000r. (III SA 879/00) podkreślił , że tam, gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem komisji jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu. Dotąd powiedziane sprawia, iż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach oparto na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji, gdyż w istocie rzeczy nie wiadomo, co było przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji i czy organ odwoławczy orzekł w tej samej sprawie.